winterstilte

Een gedicht van Margtiet van Essen 1751-1793

Aan de dood

Slechts een slaaf der lusten schildert
U zo vreselijk en wreed!
Hij die gans verlaagd, verwilderd,
Van geen angst of tranen weet.

Mild en vriendlijk komt gij tegen
’t Bloedend hart – o dood! hoe streelt
Arme strijdren, op hun wegen,
Menigmaal, uw vreselijk beeld!

Gij voert hen, in stiller streken.
Hier gaan ze onder  ’t kruis gebukt,
Hier zijn ze onder het pak bezweken,
Dat hun zwakke schouders drukt!

Zij gebruiken schild - noch wapen,
’t Hoofd is hun van ’t schreien warm –
Ach! En onbekommerd slapen
Zij zo zacht in uwe arm.

Een gedicht van Hein Boeken 1861-1933

Nachtegalen

Ik leef in nacht, maar mane-schijn is buiten,
Die leeft in twinkelende vooglen-slag,
Ik zie hem schijnen door de onzichtbre ruiten,
Ik wacht, maar ik verlang niet naar de dag

Ondergedompeld wezend ganslijk, ach!
In dit zwart meer, o liefelijk geluid en
Wat uit zwart donkre spiegel òp komt fluiten,
Licht-lieve volk in wat àl duister zag,

Gij komt òp-duikend in lucht' legerscharen,
Licht-glans-gewapend in dees donkre wereld,

O lieve, o onverwachte, o lichte paren,
U stortend willend golfje in zee bepareld.

Het donker blijft en blijft, mij wèl welkomme,
Zwart donkre flonker-grot is om me en om me.

Een gedicht van Adriaan Loosjes 1761-1818

Lichte Willem.

Wijs: Hoe lang zal ik bedroefde minnaar blijven.

Wel daar ben ik recht pover afgekomen,
Wat was die meid een sier en spijtig ding,
Ja zij scheen zelf mijn dreigen niet te schromen.
Omdat ik maar een kleinigheid beging,
Heeft zij terstond een talhout opgenomen,
‘Acht gij mij dan', dus sprak zij, 'zo gering.

Wel snode vent! ik voel mijn leden beven,
Is dat manier'.. Toen werd ik ook wat kwaad,
En ik begon ook vuil bescheid te geven,
Maar wat ik sprak, zij gloeide als een karnaat.
‘Weg', riep ze toen, 'of vrees zelf voor je leven,
Ondeugend mens, die'k als een duivel haat'.

Toen trok ik af, en ben voorwaar bewogen,
Met welk een moed beschermde zij haar eer.
Ik heb er veel, 'k beken het, reeds bedrogen,
Maar nimmer bood een zoveel tegenweer.
'k Werd waarlijk bang voor 't gloeien van haar ogen,
En sloeg voor 't eerst beschaamd mijn ogen neer.

Zot, die ik ben, nu heb ik haar verloren.
En ik had zelf tot vrouw wel zin in haar,
Een beter man zal zeker haar bekoren,
En ik, helaas! ik zwerf vast hier en daar,
Och was mij ook een brave vrouw beschoren.
Wat word ik hier een knaging thans gewaar.

Als ik nu mij wat beter ga gedragen,
Dan vind ik licht nog eens een brave vrouw.
Kom! ik zal dan geen meisjes meer belagen,
Maar bieden een mijn hand en hart op trouw,
En Kaatje zal ik om vergifnis vragen,
Ja tonen haar een ongeveinsd berouw.

Volks lieden-boek (1785)

Een gedicht van Herman de Gorter 1864-1924

En ik herken haar! De Geest der Poëzie

En ik herken haar! De Geest der Poëzie,
Die altijd was', der Mensheid hoogst Genie,
't Streven der Mensheid naar oneindge Vrijheid
En daardoor ook haar oneindige Blijheid.

Ik ken haar. Zij is mijn gouden Geliefde
Uit de Poëten der wereld, gouden vreugd.
Ik ken haar. Zij was in mijn gouden jeugd,
Van mijn geboorte af, mijn één'ge Liefde.

Maar hoe onmetelijk is zij veranderd!
Zij omstraalt nu rondom de gehele aarde,
Oneindig gouder, lichter, is haar licht,
De ganse Mensheid is nu haar gedicht,

Oneindig is de Vrijheid die haar baarde. -
En toch, Geliefde, gij zijt niet veranderd.

Een gedicht van Matie Boddaert 1844-1914

Van zachte waatren.

Zij komen geschoven, zoetjes geschoven,
Hobbelbobbel, kristallig klaar,
Met korte klokjes even naar boven,
Zijigjes achter en naast elkaar;
Van ver weg, langs stille vlakte,
Uit diepe, koele, milde wel,
Droomrig groen onder 't groen getakte,
Zonnighel onder 't zonnespel;
Dommelzacht in den schaduwdommel,
Waar 't langs 't bruine huisje glijdt;
Vaagjes slaande met licht geschommel
Tegen des vondertjes vastigheid;
Even fronslend om een voetje,
Spiegelwiegelend het beeld
Van klein mensje, een kindersnoetje,
Waar veel warig haar om speelt;
Dan àl glans weer tussen wije
Groene weideweelden voort,
Naar 't afdalend blauwe vrije,
Waar een zilvrig stadje gloort;

Blanker, klaarder - o zo'n lange
Baan van tintelvrolijk licht,
Zonne's volheid opgevangen:
Blijend heel het vergezicht!
Altijd verder, zachtjes, zoetjes
In breedvredig voortgewoel:
Waatren stil op glanzevoetjes
Eén van zin naar 't verre doel....

Serena (1898) Liedjes

Een gedicht van Emanuel Hiel 1834-1899

VAN EEN LIEF VROUWENBEELD.

Gij, fris on lieflijk vrouwenbeeld,
Geboren op de Vlaamse wei,
Gij, die gemoed en harte streelt,
Als de eerste schone dag van Mei,
Zo zoet!

De gele golven van de Scheld'
Gelijken uwer lokkenpracht;
Uw wang, een geurige roos uit 't veld,
Waarop de zielenvrede lacht
Vol gloed!

Uw gang is licht gelijk de wind,
Uw lichaam slank als ene slang,
Gij dartelt als een argloos kind,
Dat springt door haag en bloemenhang,
Vol glans!

Hoe klinkt uw stem, hoe rolt uw woord,
Een zuiver Vlaams en rein akkoord,
Dat meest nog mijne ziel bekoort,
Omdat uw hart niet werd vermoord
Door 't Frans.

Een gedicht van Karel van de Woestijne 1878-1929

De nacht, de zwoele nacht

De nacht, de zwoele nacht heeft me als een wijn bevangen.
Terwijl een schijnen-rijke wâ mijn brein omwindt,
komt uit de diept geen dageraad mij tegen-langen,
omvangt me een woel'ge duisternisse die mij bindt.

Ik ben geen bake; geen verwijlen, geen verbeiden;
geen duizeling van hoop, geen duizeling van dood.
Ik ben alleen, bij holle ontstentenis van lijden,
ik ben niet meer dan lijdelijk een moeder-schoot.

Een gedicht van Jacqueline van der Waals 1868-1922

Sinds ik het weet...

Sinds ik het weet - ik weet het wel, ofschoon
Nog onder ons angstvallig wordt ontweken,
Het boze woord te noemen, dat bij 't spreken
Lacht ruw of wat onzuiver klinkt van toon, -

Sinds ik het weet, werd mij de overvloed,
De schoonheid en de zoetheid aller dingen,
Die mij alom omgeuren en omringen,
Nog wèl zo liefelijk en wèl zo zoet,

Sinds ik het weet, schijnt mij de atmosfeer
Doorwasemd en doorgeurd van zoele togen,
Het is of ieder zintuig en vermogen
Nog fijner werd en scherper dan weleer,

Sinds ik het weet, treed ik, wie ik ontmoet,
De vreemden en de vrienden op mijn wegen,
Ontroerder en vertrouwelijker tegen,
En 'k groet ze met een vriendelijker groet,

Sinds ik het weet, is God mij meer nabij
En vaak, in d'ernst van 't aardse spel verloren,
Zo ernstig en zo diep als ooit te voren,
Gevoel ik plots Gods glimlach over mij.

Een gedicht van Jacobus Revius 1586-1658

Zondvloed Monosyllabi.

Hoog en lang,
Diep van gang,
Breed en stark
Was de Ark:
Daar in klam
Sem en Cham,
Met zijn Broer,
Vaêr en Moer,
En nog die
Wijfs daar bie.
Al het vee
Had daar stee,
Hert en Hind',
Brak en Wind',
Peerd en Os,
Haas en Vos,
Beer en Leeuw,
Roek en Spreeuw,
Los en Das
Hier ook was.
Uil en Aap,
Bok en Schaap,
Ooi en Ram
Daar in klam.
Hen en Haan,
Specht en Kraan,
Duif en Pauw,
Meerl en Kauw,
Mus en Vink
Daar in gink.
Raaf en Gier
Vond men hier.
Kraai en Snip
Sprong in 't schip.
Valk en Struis
Lag daar t'huis.
Draak en Slang
Men hier dwang.
Hond en Kat,
Muis en Rat,
Kwaad en goed,
Fel en zoet,
Groot en klein,
Vuil en rein;
Al wat vloog
In het droog,
Al wat kroop,
Of zijn loop
Had op 't land
Kwam ter hand.
Wat men niet
In en liet
Mens en Beest
Gaf de geest
In de grond,
Om de zond',
Die het al
Bracht ten val.
Paar en paar
Steeg daar naar
Weer van boord,
Na Gods woord,
Die liet af
Van zijn straf.

Hem, de Heer,
Zij de eer.

-----------------
Zondvloed - zie het verhaal van de ark in de Bijbel: Genesis 6-8
Monosyllabi: (vers bestaande uit) eenlettergrepige woorden.

nog drie wijfs: nl. die van Sem, Cham en Jafeth.
brak - jachthond
wind'- windhond
ter  hand - volgzaam
fel en zoet - bloeddorstig en zachtaardig
in de grond -  op aarde
in het droog - op het land
daar naar - daarna
liet af - afzag

Over-ysselsche Sangen en Dichten (1630)

Een gedicht van Johan Danser 1893-1920

Het Lichte Beeld

Als wij, na nachten loom van liefde, ontwaken
En onze droom verkwijnt in 't morgenlicht
Zal, lief, mijn hand uw naaktheid strelend raken,
Uw zachte leden en uw aangezicht.

En al de dagen naar wier stil genaken
Zo lang ons droef verbeiden was gericht
Zullen wij samen zoete vreugden smaken
En fluistrend gaan of mijmren, de ogen dicht.

En als de grijze schemeringen zijgen
Zullen wij door haar tederheid ontroerd
Ons baden in een wijde zee van zwijgen,

Totdat de nacht ons naar de sponde voert
Waar mijn verlangen tot uw lach zal nijgen,
Ons beider ziel door één geluk omsnoerd.

Een gedicht van Willem Bilderdijk 1756-1831

Engelen blijmaar *

Verhef u tot uw God en Vader,
Mijn ziel, tot aller Schepslen God!
Ontspringe uit dankbaar bruisende ader
De vreugd om uw gezegend lot!
De onfeilbre Godsstem had gezworen:
De Heldraak duikt de spitse kop;
En de Englen blijmaar doet zich horen:
Der volken Heiland is geboren,
De Hemel gaat de doemling op!


1824.

* blijmaar - blijde boodschap

Een gedicht van P.L. van de Kasteele 1748-1810

't Leed van de winter

't Leed van de winter
Maakt ons de lente
Lieflijk en zoet.

't Leed van het strijden
Maakt de overwinning
Heerlijk en groot.

Dor was het aardrijk;
God is gekomen:
Alles herleeft.

't Graf is Gods akker:
Jesus zal komen;
Alles herleeft.

Zangen

Een gedicht van P.N. van Eyck 1887-1954

Ik bind u binnen 't woord

Ik bind u binnen 't Woord, o Jaar, gelijk de boom
u binnen 't harsig barsten bindt der harde schorse;
gelijk, alnaar 't getij ze geeslen zal of schorsen,
u van zijn vloeden spoele' of keetnen komt de stroom;

gelijk de wind u vat in 't wervlen van zijn norse
geweld, of in de duw van 's zomers lauw geloom;
gelijk de zon, die, wáar uw reize kere of koom',
in 't midden van de kreits haar toortse staat te torsen.

Ik bind u binnen 't Woord, de Mate en het Getal,
dat, binnen 't dansen der cadans éen en verscheiden,
dat, binnen 't veren van de ritmen en hun val,

mijn vers, o Jaar, wie 't leest en peinzend smaken zal,
treurt 't eigen kort bestaan om 't vluchten der getijden,
van 't eeuwig schoon, u, Jaar, geleend, zijn ziel verblijde.