torens

Een gedicht van Herman Gorter 1864-1924

De bloed'ge strijd om het bezit

De bloed'ge strijd om het bezit
Is ook een strijd om machtigste geest,
Het bezit van het goud, het wit,
Zweept óp de geest het allermeest.

En 't storten van het mensenbloed,
En 't willen winnen in de gloed
Van staal en vuur, die moorden, doet
De geest stijgen in 't Al, de sterren tegemoet.

Strijd (VI)

Een gedicht van Hermen Gorter 1864-1924

De arbeid is ook de bron van het weten

De arbeid is ook de bron van het weten,
Hij is de wel van de goudenen geest.
Door zijn gestage groei groeit ongemeten
De macht van den geest binnen 's mensen leest.

O! door het storten van het bloed, en strijd,
Gloeit dus ook ander licht op uit d' arbeid,
Dat is het gouden licht der geestesarbeid,
De geestesarbeid zelf, de gouden waarheid.

De aarde wordt door een goud licht omgeven,
Als 's avonds, als de zonnedraden weven
Om haar heen een evenwijdig zacht licht,

Dit licht het is het gouden geestesleven
Van haar kindren, de mense', uit stof geheven,
Door 't bloed straalt het goud om haar aangezicht.

Strijd (V)

Een gedicht van Herman Gorter 1864-1924

De arbeid maakte de verhoudingen

De arbeid maakte de verhoudingen
Der mensen en de strijd van hunne klassen.
Het bezit is uit de arbeid opgewassen
En de strijd om 't bezit, het goudene.

De adel vocht tegen de koningen,
De burgers tegen des adels woningen,
De burgers wierpen koningen en adel
Uit hun trotse en hoogverheven zadel.

De slaven vochten tegen hunne heren, -
O denk om Spartacus en geef hem ere! -
De gezellen vochten tegen de burgers,
De loonarbeiders tegen hunne wurgers.

O overal is de goudene strijd
Ontstaan uit de arbeid, sinds eeuwigheid.

Strijd (IV)

Een gedicht van Herman Gorter 1864-1924

De gemeenschaplijke arbeid schiep de stammen

De gemeenschaplijke arbeid schiep de stammen,
En doet de strijd tussen die stamme' opvlammen
Rondom de hele aarde. Een woest gebeuren
Waarin de stammen elkander verscheuren.

Grotere samenarbeid schept de volken
Uit de stammen, en doet ze in grote wolken
De aard bewonen. En in bittre strijd
Om de aarde vechten voor hunne arbeid.

Over de ganse aard maken de naties
Hun bonden, hun wereldorganisaties,
Voor de gezaamlijke wereldarbeid,

Maar die reusachtige bonden van naties,
In hun vijandige organisaties,
Drijft de arbeid tot nog hogere strijd.

Strijd (III)

Een gedicht van Herman de Gorter 1864-1924

Uit de arbeid komt voort de bloedige strijd

Uit de arbeid komt voort de bloedige strijd.
De arbeid is 't die doet de stromen bloed
Om de aarde vloeien. In rode damp van bloed
Doet haar dampende voortgaan de arbeid.

Zij gaat in 't Al de sterren tegemoet,
Waarvan de smart en strijd haar onderscheidt,
In wolken van bloed, en tranenbeschreid,
In van pijn en rouw nacht en gloed.

De aard is in goudene sterren rood
En zwart van stromend, geronnen mensenbloed.
De lichamen der levenden een vloot
Op der doden stromende levensvloed.
En van die levenden geweld'ge dood,
Door strijd, van die doden het doden boet.

Strijd (II)

Een gedicht van Herman de Gorter 1864-1924

Het wezen van 't heelal is energie

Het wezen van 't heelal is energie
Het wezen van de mens is zijn arbeid,
Door de arbeid is de mens een deel van die
Oneindige natuurkracht: de waarheid.

Maar daardoor is 's mensen wezen ook strijd,
Want 't voorwerp van zijn arbeid is natuur,
En haar vermeestert slechts het sterkste vuur,
Dus: strijd van allen zonder onderscheid.

Strijd (I)

Een gedicht van Arnold Sauwen 1857-1938

Dies irae.

De doodsklok galmt met doffe slagen,
een naar gelui, dat dorp en gouw
de droeve mare melden zou:
een dode wordt ter kerk gedragen.

Traag volgt de stoet van vriend en magen,
in 't zwart gekleed, de ziel vol rouw
om hem die heenging, plichtgetrouw
des levens last droeg en zijn plagen.

De boetpsalm jammert... smekend teer
hoort men het Miserere klagen:
ach! wees der ziel genadig, Heer:

Dies irae... wil niet versagen,
daagt eens de kwaadste van de dagen,
arm hert, dat angstig vraagt: wanneer?

Dietsche Warande en Belfort. Jaargang 1928

Een gedicht van N.J. Storm van 's Gravensande

DE WEDSTRIJD.

De Vrouw.

Meer dan de mannen zijn de vrouwen trouw als goud;
Sla slechts de boeken op; zij doen op duizend bladen
U lezen, wat voor eedle daden,
Zo menig vrouw, deed voor der mannen lijfsbehoud.

De Man.

Wel zo, dat snoeven staat u wel!
Één voorbeeld doet uw trouw ver onder de onze dalen,
Haalde Orfeus niet zijn vrouwtje uit de hel;
Wat vrouw dorst ooit haar man daar halen?

Een gedicht van Jan Luyken 1649-1712

Het wachten valt pijnelijk.

Vervager der dagen, zo stadig in 't jagen,
Hoe vliegt gij, hoe vliegt gij zo trage?
Nooit susten u 't rusten, of zoude 't u lusten
Een minnaar, een minnaar te plagen!

Wanneer ik verlange, dan tracht gij uw gangen,
Dat valt mij, dat valt mij zo bange;
Ik achte, te smachten, dit beiden, dit wachten,
Dat maakt mij, dat smaakt mij zo wrange.

Wanneer mijn beminde haar bij mij laat vinden,
Dan kunt gij, dan kunt gij verslinden,
O gure, zo dure, vergulde schone uren,
Dan tart gij, dan tart gij de winden!

Dan tart gij de stromen, die langs hare zomen
Als pijlen, als pijlen afkomen.
De kusjes, de lusjes, van heden, van flusjes
Die maakt gij, die maakt gij tot dromen.

Dit uurtje is henen; dit weder verschenen
Dit kusje, dit kusje verdwenen;
Dit glijden der tijden is beter te lijden
Als 't treuren, als 't treuren - allene.

De dag is aan 't rijzen, en 't nachtje aan 't dijzen,
Ai rep u, ai rep u wat, grijze!
Ga spoede, nooit moede, dan noem ik u - goede,
Dan zal ik, dan zal ik u prijzen.

Een gedicht van Willem de Merode1887-1939

DE  PROFEET  EN  ZIJN OPVOLGER

Wij moeten worden als de bomen,
Die luistren in de diepe Grond.
Dan, zal een ruisen door ons stromen,
En alle blaadren worden mond.

De nederigen en de vrouwen
Geloven 't open woord gezwind;
Zij overreden het mistrouwen
Der mannen; en een eenzaam kind

Glipt 's avonds heimlijk in ons lover,
En heeft zijn nest zo diep gebouwd,
En geeft zich zo gewillig over,
Alsof hij één werd met ons hout.

Langs den Heirweg (1926 - 1932)

Een gedicht van W.L. Penning 1840-1922

NODELOOZE BEKOMMERING

Scheen 't heiligschennis, buitenshuis-ook te gewagen
Van liefde's teerste, van haar innigste bestaan,
Aan hoorders dacht zo min mijn roemen als mijn klagen,
Maar dichter is hij niet, die hoorders tracht te ontgaan;

Een toevlucht, ongezocht, heeft soms zijn hart te danken
Aan 't door zijn woord gestemd, aan 't diep verwant gemoed;
De menigte — blijft ver; zo ze al iets hoort, zijn 't klanken;
Onschendbaar huist in 't lied, mijn ziel! uw heiligst goed.

Levensavond (1921)

Een gedicht van Frans Bastiaanse 1868-1947

Als ik rust....

Als ik rust op 't doden-kussen
Als mijn ogen niet meer zien
Als mijn oren niet meer horen
Zal er éen, o éen misschien
Brand van ziel en zinnen blussen
Lopend tussen 't zonnig koren
Met mijn verzen 't leed t' ontvliên.

Verzen, duizend verzen schreef ik
Voor mijn ziel gestalte kreeg,
Nú was 'k al te zeer van woorden
Dán van leed en vreugde leeg;
Maar thans in mijn verzen leef ik,
Ziel en woord bijeenbehoorden
Sinds uw schoon beeld tot mij neeg.

Loop ik hier: 't is 't blauw der luchten,
Loop ik ginds: 't is 't groene woud;
Waar ik ga, of klare stromen
Baden in het middag-goud,
Hoor de donkre dennen zuchten
Zwatelen de klaterbomen,
Waar het blad nooit ruste houdt;

't Ruist en suizelt in de klanken
Van mijn lied, waar, fonkelend
Als de weerschijn van rivieren
Verten vindend onbekend,
Schitteren met prismaspranken
Woorden, die de weelde vieren
Van de zondoorblonken Lent'.

Laat mij zonder taal of teken,
Schoonheid, nimmer van U zijn;
Laat mijn lied ten einde klinken,
Kan 't in vreugde, als 't moet in pijn;
Laat de beker nimmer breken
Andre mensen lang doen drinken
Teugen van mijn levenswijn.

Onze eeuw, jrg 4 (1904)

Een gedicht van Karel Ledeganck 1805-1847

Aan mijne Eegade.

IN HAAR ALBUM.

't Waar' vergeefs dit koude blad
Met nog kouder zwart beklad,
Om te melden, welk een gloed
Ge me in 't harte blaken doet;
Zulks vereiste ene englenhand,
Met een stift van diamant,
En een inkt van vloeiend vuur
Op des hemels reinst azuur!

1839

Gedichten (1883)

Een gedicht van Nicolaas Beets 1814-1903

Over 't paard tillen.

Uw nauwgezetheid is beducht
Mij ‘over 't paard te tillen.’
Maar is er iets wat u belet
Dat gij mij in de zadel zet?
Gesteld - dat gij 't zou willen.

Gedichten IV (1905)

Een gedicht van Hugo Verriest 1840-1922

De vlaamse tale is wonderzoet

De vlaamse tale is wonderzoet
voor die heur geen geweld en doet,
maar rusten laat in 't herte, alwaar
ze onmondig leefde en sliep tegaar,
tot dat ze, eens wakker, vrij en vrank
te monde uit, gaat heur vrije gang.
Wat verruwprachtig hoortoneel,
wat zielverrukkend zingestreel
o vlaamse tale uw kunst ontplooit,
wanneer zij 't al vol leven strooit
en vol 't onzegbaar schoon-zijn, dat
lijk wolken wierooks welt
uit uw zoet wierookvat!

Wie en wat ik ben (1914)

Een gedicht van M.A. de Wijs-Mouton 1873-1935

De schaatsenrijder

Over donkre, gladde baan
zwiert de schaatsenrijder,
wijder, telkens wijder
wordt zijn kloeke draai,
’t krachtig, maar toch lucht gezwaai,
al maar verder, rustig verder
al in ’t vallend avondstond,
naar de rode horizont.

Handen diep in duffelzak,
bontmuts over d’oren,
snijdt hij fijne voren
met het blanke, scherpe staal,
zwiepend bij elke nieuwe haal,
zwenkend omme, telekens omme,
wonderkunstig hoe hij zweeft,
schijnbaar zich geen moeite geeft.

Alles lijkt zo leeg en ijl –
door berijpte weien
lange sloten rijen,
’n kerkespitse aan de kim,
’n dorpscontourtje, ’n molenschim...
’t is al star en strak… en verder
zwiert de rijder op zijn baan,
of hij eeuwig door zal gaan.

Een gedicht van Joannes Reddingius 1873-1944

De witte sneeuw

De witte sneeuw, in zachte val
Gestoven heinde en verre
Uit onafzienbre hemelhal
Als kleine sterre aan sterre,

Heeft stadig dalend toegespreid
Al de onbegaanbre wegen,
‘k Wist niet dat mij was toegezeid
Zo’n schone winterzegen.

Als wit besneeuwde mensen staan
De wilgen, half gebogen
De ruwe romp, opengedaan
Hun takken, onbewogen.

Zijn ’t  pelgrims, in gesloten pij,
Van uit het Oost gekomen,
Die wachten staan, nu het daggetij
Tot bidden roept de vromen?

Ik weet het niet, aandachtig wil
Ik mijmrend blijven kijken
Naar ’t  sneeuwgezicht en voelen stil
De droom er van, de rijke.

Een gedicht van C.S.  Adama van Scheltema 1877-1924

ALS GE MAAR .. .

Pragmatisch leerdichtje.

Als ge maar in 't drukke leven
't Eigen leven niet vergeet,
Als ge maar niet wordt gedreven
En van eigen drift niet weet!

Als ge in de maskerade,
Die het leven spelen laat,
Maar niet speelt tot eigen schade
Aan uw eerlijke gelaat!

Als ge maar naar 't doel der dagen
Groeit en bloeit, om in het lest
De éne eigen vrucht te dragen - -
God vergeve dan de rest!

De Keerende Kudde (1920)