moederweelde

In een duinpan

Wat moet ik op dit eiland met het woord
'woestijn'? Op een zandplaat ligt het
voor de hand maar hier in deze duinpan
waarin ik Jesaja lees? Ah, het welig
bloeien van de narcis! Jaloezie steekt
de kop op want ik ben dor land. Hier klinkt

de belofte dat het gloeiende zand
een waterplas wordt en ik veranderen
zal in een bron van inspiratie

-------------------------------------
uit: 'Ode aan de ooievaar', 2003

ZIJ KOMT

Gij, berken, buig uw ranke lovertrossen!
Strooi, rozen, op het zand èn sneeuw èn blad!
Gij, zwaatlende olmen, nijg u naar het pad,
En kus de dauw van sidderende mossen!

En, snelgewiekte liederen der bossen,
Stem aan èn zang èn lof! En, klimveil, dat
De slanke, diepbeminde beuk omvat,
Druk hechter aan de twijgen u, de rossen!

Voorzegger, die uzelve roept, o, kom,
En roep uw „koekoek” duizend blijde keren,
En fladder aan, vergulde vlinderdrom!

Zij zweeft hierheen, die zon en zomer eren:
De lof van hare schoonheid klinke alom,
Waar zon en zomer te beminnen leren!

't Tijdloze en 't Tijdelijke

De dennen wiegen de eeuwig groene kronen
In 't zachte blauw, dat aarde en al omspant,
En in de diepte voor ons ligt het land,
Waar duizend nijvren hof bij hof bewonen:

Hier drijft een landman met de kracht'ge hand
De vore' in de aard, die tijd en arbeid lonen,
Oogst reeds een ander 't ooft welks rode konen
De almachtige zomerzon heeft rijp gebrand.

En de ovens langs, waar rode stenen drogen
In 't zelfde zonlicht, kronkt de blauwe stroom,
Die boten met een zacht geraas bevaren;

Zo zag ik, wie maar even leven mogen,
Met wat reeds daar was meer dan duizend jaren,
't Tijdloze en 't tijdlijke als droom van een droom.

Ik zat waar zon op 't warme water scheen
En gele bloemen bloeiden aan de kant;
Het grazend vee ging door de weiden heen,
De zomerlucht hing walmend over 't land.

De wilgen waren zilverbleek en stil
Voor 't stralend blauw, van wolk en nevel vrij;
Een glazenmaker vloog, met lichtgetril
Op 't parelmoerig vleugelgaas, voorbij.

De schuwe vissen, in 't koeldonker diep,
Verschoten snel, of stonden lang op wacht,
Waar d'aarde zich, in beeld, nog schoner schiep,
Dromend de zomerdroom van eigen pracht.

En over 't hooiland, waar een wagen stond
Met vers-groen gras te geuren in de zon,
En verder waar het drachtig korenblond
Met brede golving boog ten horizon,

Tot waar een scheem'rend bos zich flauw verhief,
De wereld wegsmolt in der hemelen gloed,
Dreef mijn gedacht, hoe schoon de dag was, lief
Uw schone ziel verlangend tegemoet.

GOÊNACHT, VAARWEL!

Goênacht, vaarwel! want ik moet gaan,
Vaarwel en reik mij nog de hand;
Een vreemdeling bood me in 't Zuiden aan,
Wat ik niet vond in 't Vaderland;
Wanneer ik u voorheen verliet,
Dan was 't: "Ge ziet mij spoedig weer!"
Thans luidt de groet, die ik u bied:
"Vaarwel, zo 'k nimmer wederkeer."

Goênacht, vaarwel! - Goênacht, vaarwel! -
Goênacht, vaarwel ten allen tijd;
Ten allen tijde ga 't u wel,
Waar 't lot u voere en waar ge zijt;
Steeds valle er in uw huis en hart
Een zonnestraal, die u verblijdt
En die u troost bij kruis en smart -
Goênacht, vaarwel ten allen tijd!

Hier mocht ik wonen tot mijn dood;
Is 't wonder, zo mijn harte klaagt:
"'k Ben als een vogel, die de nood
Door koude en storm naar 't Zuiden jaagt!"
Had ik een eigen huis en haard
Gevonden in mijn Vaderland:
Dit smartlijk uur was mij bespaard -
Vaarwel en reikt mij nog de hand.

Goênacht, vaarwel! - Goênacht, vaarwel! -
Goênacht, vaarwel ten allen tijd;
Ten allen tijde ga 't u wel,
Waar 't lot u voere en waar ge zijt;
Steeds valle er in uw huis en hart
Een zonnestraal, die u verblijdt
En die u troost bij kruis en smart -
Goênacht, vaarwel ten allen tijd!

---------------------------------------

Dit gedicht schreef Frederik Hemkes toen hij naar Zuid-Afrika zou vertrekken, waar hij een baan als leraar Nederlands kon krijgen.

Veertig gedichten, De Beuk, Amsterdam, 1957(1883)

Morgenliedje

Sta op en kom, de nacht is om,
De morgen is gekomen,
De velden zijn vol zonneglans
Vol lichtjes zijn de bomen
En 't vinkje groet met luide slag
De morgen van de nieuwe dag.


Naar buiten, kom! daar buiten ligt
Een gouden schat verborgen;
Je vindt hem heel de dag niet meer,
Verslaap je een mooie morgen,
En wie hem 's morgens vinden mag,
Die heeft geluk de hele dag.

Kindergedichten (1914)

DE JONGGESTORVENE

Gij moest zo vroeg van deze wereld scheiden
Die gij beminde schoon haar smaad u sloeg,
Van al de dromen die uw jong verblijden
Nog ongerept en woordloos in zich droeg.

En toch toen dood u 't koele bed kwam spreiden
Sprak gij geen woord dat om een troostwoord vroeg, -
Bereid als een die lang en schoon mocht strijden
Zeidet gij zacht: 'Ween niet, het was genoeg.'

Gij wist: - wij zwerven door dit vreemde leven
Bij vreugdes dag, bij droefheids duistre nacht,
Zoekend het woud waar liefdes klanken beven;

Maar eens vermoeid van aller dingen pracht
Vinden wij wat ons streven is gebléven:
Stiltes vallei daar 't vredig is en zacht.

Zomermorgen

Wit als tulpen zijn haar handen,
Rood als rozen haar gezicht;
Warmer dan op morgenlanden
Ooit de zon, haar ogen branden
Liefdevol op mij gericht.

Ja! haar ogen tintlend stralen!
Venus' licht heeft minder gloed,
Waar zij laat in 't West gaat dalen,
Maar ... de zaligste verhalen
Zijn het, die haar stem mij doet,

Als ik tot haar neergebogen
Zeg, dat háár mijn hart begeert,
En, door zelfde drang bewogen,
't Hart haar 's werelds zoetst vermogen:
't Kussen van liefs lippen leert.

Ik weet ook wel meerder dingen
Waar ik niet van spreken mag;
Zilverwitte Mei-seringen,
Die de lucht van geur doordringen
In de zoele voorjaarsdag,

'k Zag ze in 't bos, een zomermorgen,
Bloeie' op hals en schouderblond;
't Maagdlijk hart had duizend zorgen,
Toen, wat ieder bleef verborgen,
't Oog van de geliefde vond.

Wonder, wonder om te aanschouwen
Lichaamsblank in 't witte kleed,
"Schoner" dacht ik toen zijn vrouwen
"En wat zij verborgen houen
"Dan welk werelds schoon ik weet."

"Schoonst" — maar 'k vrees: zij mocht dit lezen:
Is mijn woord te ver gegaan?
Heb ik, wat voor mij moest wezen,
't Teederst van haar schuchter wezen
Roek'loos anderen verraân?

'k Denk: zij zal het mij vergeven,
Dat ik het niet zwijgen kon;
Wat mijn hart van vreugd deed beven,
'k Heb het bevend neergeschreven,
'k Moest het in mijn lied doen leven
Zó als vogels in de dreven
't Lief bezingen voor de Zon.

Een gedicht van Jacob Winkler Prins 1817-1908

Wenken

Witte wolkjes met doorgloeide randen,
boven zee,
wenken als een zacht paar blanke handen
Kom toch mee!

Blauwe plekken, in de blaadrenbogen
van 't prieël,
wenken als een zacht paar vriendlijke oogen
Min haar veel!

Reuzenletters, in de kristallijnen
schaatsenbaan,
wenken als een beeldspraak door haar lijnen:
Wil toch gaan!

IJzelpluimen, die aan takken klemmen,
stijf van kou,
fluistren als een zacht paar feeënstemmen
Blijf haar trouw!

WILHELMUS

Over de zee, aan het westelijk strand,
Ver van mijn Hollandse duinen en velden,
Sterkt gij mij, krijgszang van Nederlands helden,
Zing ik u, lied van mijn land!

Eens waart gij leuze van oud en van jong;
Veel werd gewonnen en veel ging verloren,
Sedert ge in de ure van strijd werd geboren,
't Volk van den Zwijger u zong!

Machtige stem tegen dwang en geweld,
Lentzang der vrijheid, triomfmars der Geuzen!
Nooit boven 't lied mijner vaadren, hun leuze,
Heb ik een ander gesteld!

Zal 'k hem weer aanschouwen, de heerlijke dag,
Als gij weer davert langs velden en stromen,
Alom met geestdrift uw stem wordt vernomen,
Geestdrift en - heilig ontzag?

Over de zee, aan het westelijk strand,
Ver van mijn Hollandse duinen en velden,
Sterkt gij mij, krijgszang van Nederlands helden,
Zing ik u, lied van mijn land!

In Engeland geschreven(1881)

Minnelied

Al zijn het seizoen en de vogels triest,
toch kan de echte minnaar zich wijden
aan de liefde, gepaard met lijden:
Hij weet maar al te goed
-Zoet en wreed,
lief en leed-
wat de liefde met hem doet.

De trotsen, die daartoe neigen
om ongeremde liefde te bedrijven,
zullen op elke wijze
stout en moedig zijn,
en gerede ontvangen
de troost en de tegenslag,
die de liefde schenkt.

De liefde beleven is wonderlijk
voor wie haar kent en wordt bekoord,
omdat zij het alledaagse verstoord.
Hij kan het amper verduren
wie door liefde wordt geraakt:
Hij smaakt
vele onnoemelijke uren.

Somtijds heet, somtijds koud,
somtijds bang, somtijds boud;
Haar ongedurigheid is veelvuldig.
De liefde zadelt ons op
met schuldbesef
omdat zij de macht heeft
die ons beheerst.

Somtijds lief, somtijds leed,
somtijds ver, somtijds gereed;
Wie de liefde goed verstaat
weet maar al te goed
dat de liefde taant
en kan omslaan
in haat.

Somtijds geloofd, somtijds gehoond,
somtijds verborgen, somtijds getoond;
Eenieder die door de liefde wordt gelaafd
beleeft een groot avontuur,
als hij wordt gegrepen
en de smaak proeft
van de ware liefde.

Somtijds licht, somtijds zwaar,
somtijds donker, somtijds klaar;
In vrije hoop, in bedwongen vrees,
in nemen en in geven
moeten de zinnen,
die dolen in liefde,
hier altijd leven.

Hertaling van Minnelied, http://users.telenet.be/gaston.d.haese/hadewych.html

Uitgave:
Hadewijch, Strophische gedichten, 2 delen (ed. J. van Mierlo). Standaard-Boekhandel, Antwerpen/Brussel/Gent/Leuven z.j. [1942], internet http://www.dbnl.org/tekst/hade002stro01_01/

Hadewijch, Liederen, Uitgegeven, ingeleid, vertaald en toegelicht door Veerle Fraeters & Frank Willaert, met een reconstructie van de melodieën door Louis Peter Grijp, Groningen (Historische Uitgeverij) 2009, inclusief 4 CD's

Strofische gedichten(13e eeuw)

HERFSTDAG

Het kerkje heft zijn toren
In 't nevelig verschiet
En uit den hagedoren
Trilt zacht een vogellied.

Er bloeit op veld en wegen
Geen enkel bloempje meer;
De zwarte najaarsregen
Sloeg 't laatste knopje neêr.

Een grijsaard gaat al hijgend,
Met wankelenden voet
Het smalle pad bestijgend,
Het kerkje tegemoet.

De blaadren vallen neder,
De grijsaard zucht vermoeid;
'k Vrees, dat er nimmer weder
Voor hem een bloempje bloeit!

De Banier(1879)

De Anjelier

In een potje voor de ruiten
Kweekt een knaap een anjelier;
Stengels stijgen, knoppen spruiten,
't Bloemke staat in volle zwier.

't Bloemke houdt hem vele dagen
Aan zijn geur en kleur geboeid;
Daar alleen kan 't hem behagen,
Waar zijn anjelier hem bloeit.

Doch eens valt door de open schijven
's Knapen oog op 't wijd verschiet:
Dat, ten berg op, lauwers drijven
Heeft zijn blik al dra bespied.

En hij wil een tak bezitten
Uit het verre lauwerbos,
Wil een lauwertak bezitten
Bij een angelierentros.

En hij snelt en hijgt er henen,
Komt met moeite tot de top;
Plukken mag hij en verenen,
Lauwers groeien er volop.

Rijk beladen keert hij weder,
Waar zijn eerste liefde gloeid'.
Bloem en stengel liggen neder,
De anjelier is gans verschroeid.

Gedichten (1850

Misschien te helpen

'Wat scheelt je, Jan? Heb je verdriet?’
’Ja…neen, maar ‘k heb zo’n kiespijn, Piet!’
‘Is ’t kiespijn? Ik beklaag je, man!
‘k Had zelf daar lest mijn portie van.’
‘Zo? En wat heb je er aan gedaan?’
‘Ja- ‘k ben half gek naar huis gegaan,
En ‘k zette naast mijn vrouw mij neer,
Die heel meewarig, lief en teer,
Mij zachtjes streelde langs de wang,
En ‘k zat, ja, wel twee uren lang,
Met mijn gezicht aan haar gezicht:
En ‘k voelde heus mijn pijn verlicht.’
‘Dus is er hoop nog bij dit kruis!-
Zeg, is misschien je vrouw nu thuis?’