glimworm

Een gedicht van Frans Bastiaanse 1868-1947

Liedje...

Ik zou niet graag
Alleen, vandaag,
Door hoven gaan van love'ren schone,
Als ik niet kon
De lucht, de zon
En waar zij óp schijnt, aan u tonen.

Hoe licht de schijn
Der zonne rein
Langs 's werelds eeuw'ge kleurenweelde!
Maar wat zou mij
Dit hooggetij
Der schoonheid zijn, zo gij 't niet deelde?

Want uw gelaat
In schoonheid gaat
Der wereld schoon zó zeer te boven,
Waar dat niet is
Blijft droefenis
Op 't blauw der lucht, op 't groen der hoven.

NOODIGHE SWACKHEIT

Gedenkens taaie kunst en wens ik niet te weten:
Ik hadd' er liever een te leren van Vergeten.
Zou mij te voren staan al wat ik heb bezweet
In lijden of in vrees; het waar een pak van leed
Dat and're schouderen als mijne mosten dragen:
Zou ik ook al de vreugd van all' mijn blanke dagen
In ene spiegel zien: een sterker oog als 't mijn
Most dat verzamelde gebliksem machtig zijn.
Wat is 't ons dienstig dat vergeten en onthouwen
Haar krachten wederzijds onthouwen en verdouwen;
Wat is des Heeren doen voordachtig en doorwijs,
Die ons 't herdenken wel vergunt; maar stuksgewijs!

De gedichten VI, ed. J. A. Worp, J. B. Wolters, Groningen.(1896)

NOODIGHE SWACKHEIT

Gedenkens taaie kunst en wens ik niet te weten:
Ik hadd' er liever een te leren van Vergeten.
Zou mij te voren staan al wat ik heb bezweet
In lijden of in vrees; het waar een pak van leed
Dat and're schouderen als mijne mosten dragen:
Zou ik ook al de vreugd van all' mijn blanke dagen
In ene spiegel zien: een sterker oog als 't mijn
Most dat verzamelde gebliksem machtig zijn.
Wat is 't ons dienstig dat vergeten en onthouwen
Haar krachten wederzijds onthouwen en verdouwen;
Wat is des Heeren doen voordachtig en doorwijs,
Die ons 't herdenken wel vergunt; maar stuksgewijs!

De gedichten VI, ed. J. A. Worp, J. B. Wolters, Groningen.(1896)

Moederweelde

O toen ik mijn kindeke droeg in mijn schoot,
Hoe groeide mijn hart zo reuzegroot
Als kon het de wereld bevatten
En de stralende goudene zonnebal
En de sterren, die flonkeren zonder tal
En de zilveren maan in de hemelhal
En de aarde met al haar schatten!

En mijn ogen, die schouwden wel kalm en wijs,
Want ik voelde in mijn boezem een paradijs
En mijn lippen, die lachten zo vredig,
Want ik zag wat alleen maar een moeder ziet
En mijn vreugd was te heilig, ik zei haar niet
En het was nog te vroeg voor een zegelied,
Want mijn armen, die vielen nog ledig.

Doch nu er mijn kindeke woelt op mijn schoot,
Nu grijpt het mijn hart zo reuzegroot
In zijn rozige dartele handen.
En het is mij een wonder, waarover ik zon,
Hoe mijn hart, dat de wereld bevatten kon,
Met de bloemen, de sterren, de maan en de zon,
Ligt zo klein in die tengere wanden.

De Gids (1909)

In een duinpan

Wat moet ik op dit eiland met het woord
'woestijn'? Op een zandplaat ligt het
voor de hand maar hier in deze duinpan
waarin ik Jesaja lees? Ah, het welig
bloeien van de narcis! Jaloezie steekt
de kop op want ik ben dor land. Hier klinkt

de belofte dat het gloeiende zand
een waterplas wordt en ik veranderen
zal in een bron van inspiratie

-------------------------------------
uit: 'Ode aan de ooievaar', 2003

ZIJ KOMT

Gij, berken, buig uw ranke lovertrossen!
Strooi, rozen, op het zand èn sneeuw èn blad!
Gij, zwaatlende olmen, nijg u naar het pad,
En kus de dauw van sidderende mossen!

En, snelgewiekte liederen der bossen,
Stem aan èn zang èn lof! En, klimveil, dat
De slanke, diepbeminde beuk omvat,
Druk hechter aan de twijgen u, de rossen!

Voorzegger, die uzelve roept, o, kom,
En roep uw „koekoek” duizend blijde keren,
En fladder aan, vergulde vlinderdrom!

Zij zweeft hierheen, die zon en zomer eren:
De lof van hare schoonheid klinke alom,
Waar zon en zomer te beminnen leren!

't Tijdloze en 't Tijdelijke

De dennen wiegen de eeuwig groene kronen
In 't zachte blauw, dat aarde en al omspant,
En in de diepte voor ons ligt het land,
Waar duizend nijvren hof bij hof bewonen:

Hier drijft een landman met de kracht'ge hand
De vore' in de aard, die tijd en arbeid lonen,
Oogst reeds een ander 't ooft welks rode konen
De almachtige zomerzon heeft rijp gebrand.

En de ovens langs, waar rode stenen drogen
In 't zelfde zonlicht, kronkt de blauwe stroom,
Die boten met een zacht geraas bevaren;

Zo zag ik, wie maar even leven mogen,
Met wat reeds daar was meer dan duizend jaren,
't Tijdloze en 't tijdlijke als droom van een droom.

Ik zat waar zon op 't warme water scheen
En gele bloemen bloeiden aan de kant;
Het grazend vee ging door de weiden heen,
De zomerlucht hing walmend over 't land.

De wilgen waren zilverbleek en stil
Voor 't stralend blauw, van wolk en nevel vrij;
Een glazenmaker vloog, met lichtgetril
Op 't parelmoerig vleugelgaas, voorbij.

De schuwe vissen, in 't koeldonker diep,
Verschoten snel, of stonden lang op wacht,
Waar d'aarde zich, in beeld, nog schoner schiep,
Dromend de zomerdroom van eigen pracht.

En over 't hooiland, waar een wagen stond
Met vers-groen gras te geuren in de zon,
En verder waar het drachtig korenblond
Met brede golving boog ten horizon,

Tot waar een scheem'rend bos zich flauw verhief,
De wereld wegsmolt in der hemelen gloed,
Dreef mijn gedacht, hoe schoon de dag was, lief
Uw schone ziel verlangend tegemoet.

GOÊNACHT, VAARWEL!

Goênacht, vaarwel! want ik moet gaan,
Vaarwel en reik mij nog de hand;
Een vreemdeling bood me in 't Zuiden aan,
Wat ik niet vond in 't Vaderland;
Wanneer ik u voorheen verliet,
Dan was 't: "Ge ziet mij spoedig weer!"
Thans luidt de groet, die ik u bied:
"Vaarwel, zo 'k nimmer wederkeer."

Goênacht, vaarwel! - Goênacht, vaarwel! -
Goênacht, vaarwel ten allen tijd;
Ten allen tijde ga 't u wel,
Waar 't lot u voere en waar ge zijt;
Steeds valle er in uw huis en hart
Een zonnestraal, die u verblijdt
En die u troost bij kruis en smart -
Goênacht, vaarwel ten allen tijd!

Hier mocht ik wonen tot mijn dood;
Is 't wonder, zo mijn harte klaagt:
"'k Ben als een vogel, die de nood
Door koude en storm naar 't Zuiden jaagt!"
Had ik een eigen huis en haard
Gevonden in mijn Vaderland:
Dit smartlijk uur was mij bespaard -
Vaarwel en reikt mij nog de hand.

Goênacht, vaarwel! - Goênacht, vaarwel! -
Goênacht, vaarwel ten allen tijd;
Ten allen tijde ga 't u wel,
Waar 't lot u voere en waar ge zijt;
Steeds valle er in uw huis en hart
Een zonnestraal, die u verblijdt
En die u troost bij kruis en smart -
Goênacht, vaarwel ten allen tijd!

---------------------------------------

Dit gedicht schreef Frederik Hemkes toen hij naar Zuid-Afrika zou vertrekken, waar hij een baan als leraar Nederlands kon krijgen.

Veertig gedichten, De Beuk, Amsterdam, 1957(1883)

Morgenliedje

Sta op en kom, de nacht is om,
De morgen is gekomen,
De velden zijn vol zonneglans
Vol lichtjes zijn de bomen
En 't vinkje groet met luide slag
De morgen van de nieuwe dag.


Naar buiten, kom! daar buiten ligt
Een gouden schat verborgen;
Je vindt hem heel de dag niet meer,
Verslaap je een mooie morgen,
En wie hem 's morgens vinden mag,
Die heeft geluk de hele dag.

Kindergedichten (1914)

DE JONGGESTORVENE

Gij moest zo vroeg van deze wereld scheiden
Die gij beminde schoon haar smaad u sloeg,
Van al de dromen die uw jong verblijden
Nog ongerept en woordloos in zich droeg.

En toch toen dood u 't koele bed kwam spreiden
Sprak gij geen woord dat om een troostwoord vroeg, -
Bereid als een die lang en schoon mocht strijden
Zeidet gij zacht: 'Ween niet, het was genoeg.'

Gij wist: - wij zwerven door dit vreemde leven
Bij vreugdes dag, bij droefheids duistre nacht,
Zoekend het woud waar liefdes klanken beven;

Maar eens vermoeid van aller dingen pracht
Vinden wij wat ons streven is gebléven:
Stiltes vallei daar 't vredig is en zacht.

Zomermorgen

Wit als tulpen zijn haar handen,
Rood als rozen haar gezicht;
Warmer dan op morgenlanden
Ooit de zon, haar ogen branden
Liefdevol op mij gericht.

Ja! haar ogen tintlend stralen!
Venus' licht heeft minder gloed,
Waar zij laat in 't West gaat dalen,
Maar ... de zaligste verhalen
Zijn het, die haar stem mij doet,

Als ik tot haar neergebogen
Zeg, dat háár mijn hart begeert,
En, door zelfde drang bewogen,
't Hart haar 's werelds zoetst vermogen:
't Kussen van liefs lippen leert.

Ik weet ook wel meerder dingen
Waar ik niet van spreken mag;
Zilverwitte Mei-seringen,
Die de lucht van geur doordringen
In de zoele voorjaarsdag,

'k Zag ze in 't bos, een zomermorgen,
Bloeie' op hals en schouderblond;
't Maagdlijk hart had duizend zorgen,
Toen, wat ieder bleef verborgen,
't Oog van de geliefde vond.

Wonder, wonder om te aanschouwen
Lichaamsblank in 't witte kleed,
"Schoner" dacht ik toen zijn vrouwen
"En wat zij verborgen houen
"Dan welk werelds schoon ik weet."

"Schoonst" — maar 'k vrees: zij mocht dit lezen:
Is mijn woord te ver gegaan?
Heb ik, wat voor mij moest wezen,
't Teederst van haar schuchter wezen
Roek'loos anderen verraân?

'k Denk: zij zal het mij vergeven,
Dat ik het niet zwijgen kon;
Wat mijn hart van vreugd deed beven,
'k Heb het bevend neergeschreven,
'k Moest het in mijn lied doen leven
Zó als vogels in de dreven
't Lief bezingen voor de Zon.

Een gedicht van Jacob Winkler Prins 1817-1908

Wenken

Witte wolkjes met doorgloeide randen,
boven zee,
wenken als een zacht paar blanke handen
Kom toch mee!

Blauwe plekken, in de blaadrenbogen
van 't prieël,
wenken als een zacht paar vriendlijke oogen
Min haar veel!

Reuzenletters, in de kristallijnen
schaatsenbaan,
wenken als een beeldspraak door haar lijnen:
Wil toch gaan!

IJzelpluimen, die aan takken klemmen,
stijf van kou,
fluistren als een zacht paar feeënstemmen
Blijf haar trouw!