verzen
Een gedicht van Nicolaas Beets 1814-1903
De verzen zijn bokalen,
Waarin een dichter zijn gedachten giet.
Een vers is goed of niet,
Naarmate ’t vol is tot de rand,
die niet kan halen,
Of over-vliet.
molen
Een gedicht van Jan Prins 1876-1948
De grauwe reus die, gans een bezig leven,
tot elke wind zijn hoogmoed heeft gewend,
staat, ogenschijnlijk nog bij kracht gebleven
en stevig op zijn stenen fondament.
Maar ‘t oude lijf, verschrompeld onder de oude
beplanking, is verschrankt en uitgeteerd
en staat, ternauwernood bijeengehouden,
nu in de wind verwinterd en verweerd.
‘t Armzalig hout bekleedt de holle romp,
waar lang ‘t gebrom verstomd is van de wielen.
Van boven steekt, een vormeloze stomp,
de naaf uit, waar vier wieken aan ontvielen.
Van ‘t juk bleef nog ‘t hoog dwarshout ongebroken.
Zo rijst de molen, ‘t wrak verband ontwricht,
zijn twee lege armen uitgestoken,
als een gekruisigde op in ‘t koude licht.
medicijn
Altijd waar...een gedicht van Prudens van Duyse 1804-1859
‘Mijn hoofdje, moeder, doet mij zeer’
Riep ik voorleden nacht.
Weldra zat moeder naast mij neer,
Die troost en laafnis bracht.
Zij hield mijn gloeiend handje vast,
En bood mij koele drank,
En bad voor mij, bij leed en last;
Mijn hart werd minder krank.
Ik sliep, ontwaakte zonder pijn,
Met d'eerste morgengroet,
En dacht: ‘Geen beter medicijn,
Dan moederliefde en moed.’
Uit de bundel: Gedichtjes voor kinderen (1849)
Illustratie: 'Het zieke kind' schilderij door John Bond Francisco 1893 (VS)
tijd
Een gedicht van Karel van de Woestijne 1878-1929
Er is geen tijd. Wat gistren was
is wat vandaag me een liefde wijst.
Herdenken: ongedronken glas
dat morgen laaft en spijst.
Wat is me droeve scheppings-daad
en baren in 't gelaat der dood?:
een kindje dat aan 't schaatren slaat
daar 't wemelt in mijn schoot.
Welke is de krankheid die me pijnt
bij dreigend komen en vergaan?
Wij zijn, daar ze onbeweeglijk schijnt,
een sterre aan hare baan.
Wij reizen, en uit ieder punt
verrijst een einde, ontrijst begin;
waar alles wat het leven gunt
verlies is, en gewin.
En komt eens de ongenode Gast
ons scheemren in 't vervaald gelaat,
o Dood, met avond rijk belast:
dàn wordt het dageraad.
Uit de bundel: God aan zee
zelfvernedering
Een gedicht van J.H. Leopold 1865-1925
Die nacht van zelfvernedering
van deemoed aan de dodensponde
in een gestage preveling;
"vergeef mijn zonden."
Van pogen, dat mijn leven, al
mijn zijn ik u uitgeven konde
en woorden mij niet kwamen dan
"vergeef mijn zonden."
Een simpel woord van leniging
het enigst, wat ik heb gevonden,
waarin mijn ziel uitwenen ging
"vergeef mijn zonden."
het wiel
Een gedicht van J. Eijkelboom
's Winters willen wij de lente
en in de lente liefst de zomer,
en als het wemelt in de heggen
zeggen wij: laat de winter komen.
En daarna is er niets meer goed:
het voorjaar komt er niet meer aan.
Wij weten niet dat in ons woedt
verlangen om maar dood te gaan.
liedeken
Een gedicht van Gerbrand Bredero 1585-1618
[Stemme:
Nu spreid uw kapje nedere,
Het is zo mooie wedere etc.]
Mocht ik verwerven hetgeen ik wou,
Of zo ’t naar wense gevil,
Ik kreeg een schone wijze Vrouw,
Maar hoewel dat ik niet en trouw,
’t Schort mij niet aan de wil.
De angst die in ’t verkiezen leit,
Bezwaart mijn hart zo zeer,
Dat mijn arme genegenheid
zeer zelden ziet gelegenheid,
Zo ik die wel begeer.
Zie ik een aanschijn lief en zoet,
Slecht, needrig, ongeacht,
Doch vroom en eerbaar van gemoed,
Maar zonder enig haaf of goed,
De liefd’ en heeft geen kracht.
Zo ik dan naar een rijker zie,
Van schat, van pracht en staat;
’t Is nodig dat ik dan van die
Zo zeer als van de arme vlie,
Wil ik niet zijn versmaad.
Verkies ik dan een schone Maagd,
Bevallig, hups, en snel,
Die mij in alles wel behaagt:
Zo is ook al om niet gevraagd,
Geval ik haar niet wel.
Zo ik (als veel) om ’t loze geld
Een lelijk wijf ansla,
Zo zie ik staag ’t geen dat mij kwelt:
De liefde door afkeer versmelt,
Geen trek heb ik daar na.
Vaar wel die ouwe weeuwen vrijdt,
Ik ben er voor vervaard,
En die zijn zoetste jonge tijd
Met zulke ouwe kwee verslijt,
Die is geen ere waard.
Vrij ik een jeugdig wakker dier,
Die ben ik schier te oud,
Want die waant in haar zinnen schier,
Dat in mij al het minnen-vuur
Is uitgedoofd en koud.
De kwade die begeer ik niet,
Het bij-zijn is onzoet
Van die met een wellust aanziet
Haar goede vrome mans verdriet,
Voor die ben ik te goed:
Maar hoor, deugdrijke Vrouw beleefd,
Voorzichtig, goed en wijs,
Mijn hart u alles overgeeft,
Door die het u genomen heeft
Voor zijn aards Paradijs.
Die mij hier voor neuswijs beschimpt,
Of lastert trots met lust,
Die doet nog goed, al luidt het vreemd,
Want t’wijl dat hij mijn eer beneemt,
Zo heeft een ander rust.
boutade
Een gedicht van P.A. de Génestet 1829-1861
Boutade
O land van mest en mist, van vuilen, kouden regen,
Doorsijperd stukske grond, vol killen dauw en damp,
Vol vuns, onpeilbaar slijk en onverwaardbare wegen,
Vol jicht en parapluiers, vol kiespijn en vol kramp,
O saaie brij-moeras, o erf van overschoenen,
Van kikkers, baggerlui, schoenlappers en moddergoôn,
Van eenden groot en klein, in allerlei fatsoenen
Ontvangt het najaarswee van uw verkouden zoon!
Uw kliemerig klimaat maakt mij het bloed in de aderen
Tot modder; ‘k heb geen lied, geen honger, vreugd noch vree.
Trek overschoenen aan, gewijde grond der Vaderen,
Gij – niet op mijn verzoek – ontwoekerd aan de zee.
sledevaart
Een gedicht van Willem de Merode 1887-1939
Herinnering aan vrijdagmorgen,
28 dec. 1923
Dit is het laatst geluk geweest,
Dat u en mij op aard' verbindt:
Een sledevaart door sneeuw en wind,
En dit geluk gedenk ik 't meest.
Er was geen leven en geen tijd.
Onder een hemel van ivoor
Gleden wij stil de stilte door
Der smetteloze oneindigheid.
Peilde onze diepe veiligheid,
Aan 't tuig 't gelui der zuivre klok?
Opeens doorvoer 't mij met een schok:
Dit is des Heeren heiligheid.
Want roerloos, boven en beneê,
Stond 't ijle licht, dat schrikt noch blindt,
En 'k werd zo rustig, of 'k weer, kind,
Op moeders schoot de slaap in gleê.
Wij spraken weinig en verstrooid.
Geluid drong tot geluk niet door.
De wereld ging voor mij teloor,
Maar uw gelaat vergeet ik nooit.
't Was of Gods niet te naken gloed,
Die helder oplaait in uw ziel,
Door blinkend prisma tot mij viel
Met al de warmte van uw bloed.
Even voor dit juwelen licht
Heeft duizels donker mij bedekt.
Toen heeft uw lach mij opgewekt
En zag 'k uw glanzend aards gezicht.
Uw handen hielden strak de toom
En temperden de gulle draf.
De fijne sneeuw woei op en af.
De droom vergleed in andre droom.-
Dit is het laatst geluk geweest,
Dat u en mij op aard verbindt:
Een sledevaart in sneeuw en wind
En dit geluk gedenk ik 't meest.
Uit de bundel: Nalezing V (1924)
wijzen
Een gedicht van Helene Swarth 1859-1941
Zij zagen blank een wonderster verrijzen.
Die ster te volgen dreef hun zieledrang.
Door woestenij geen dooltocht zwaar en bang:
Trouw blonk de ster en bleef hen wijzen.
Plots in den hoge hoorden ze engelzang –
Een arme grot was 't einddoel van hun reizen.
De kemels knielden. En de grote wijzen
Aanschouwden 't kind, geprofeteerd zó lang.
Een arme stal – Daar lag en lachte zoetjes,
In schamel stro het stralend Godekind
En hief zijn handje zegenend met groetjes.
De wijzen bogen door zijn glans verblind
En vlijden, wenend, blij door Hem bemind,
Goud, mirre en wierook aan zijn blote voetjes.