Postel

De voorzichtige uitlating van oud-minister-president Van den Brande om 'creationisme' mogelijk een plaats te geven in de eindtermen, veroorzaakt heel wat reacties bij de lezers van 'De Standaard'.

Vele lezers hebben het over Van den Brandes 'uitschuiver' of 'hutsepot', hun reacties zijn over het algemeen agressief en vertonen fundamentalistische kenmerken.

Volbloedliberaal De Gucht bijt de spits af. Heel gedecideerd stelt hij dat er geen plaats mag zijn voor 'creationisme' in de eindtermen. Als hij daarmee bedoelt dat een kennismaking met de 'scheppingsleer' in het onderwijs, per se uitgesloten moet worden, dan kan ik dergelijke stellingname moeilijk overeenbrengen met de intellectuele vrijheid die liberalen toch erg lief zou moeten zijn.

Los van het al dan niet accepteren van 'darwinisme' of 'creationisme', heb ik heel wat vragen bij de arrogante gelijkhebberigheid van vele 'darwinisten' en de extreme heftigheid waarmee ze de 'creationisten' aanvallen. Voor zover er in Vlaanderen al echt sprake is van een debat, ervaar je toch meer agressie met fundamentalistische kenmerken, bij de evolutionisten. Het zou niet slecht zijn voor een grotere sereniteit in het discours, wanneer in beide 'kampen' meer vraagtekens werden toegelaten. Dus ook bij de darwinisten. Maar zelfs iemand als de bekende evolutionaire filosoof Nicholas Humphrey weigert dat te doen, ook al heeft hij geen ultieme te bewijzen verklaring voor het menselijke bewustzijn. Na dertig jaar onderzoek is hij nog altijd niet verder gekomen dan een hypothese. Die is gebaseerd op een evolutionaire benadering waarin geen plaats is voor het bestaan van een onstoffelijke geest. Volgens Humphrey is die geest (én de vrije wil, én de ziel...) een illusie.

De schrikbeelden als gevolg van het 'creationisme', die sommige briefschrijvers oproepen, pleiten m.i. ook niet erg voor de wetenschappelijke nuchterheid van de 'darwinisten'. Sommigen zien in de uitlatingen van Van den Brande al een terugkeer naar het allerduisterste verleden met de onverbiddelijke kromstaf van de Kerk, censuur, inquisitie, brandstapels, kortom: fundametalistische barbarij zal hoogtij vieren.
Nou, nou...

De CD&V-vrouwen met Miet Smet op kop, geven Joëlle Milquet er ongenadig van langs omdat ze een dag uittrekt voor een bezoek aan haar kinderen in Frankrijk, precies alsof daardoor verhinderd werd dat er over enkele dagen reeds een regering zou zijn.

Die 'christen-democratische' reactie is een stuitende aanfluiting van het eigen program waarin zoveel aandacht gegeven wordt aan het gezin als 'hoeksteen van de samenleving', 'beschermer van normen en waarden', enz.

De uitlatingen van de CD&V-vrouwen en van Miet Smet zijn daarenboven in hoge mate venijnig en hypocriet. Dat Smet zich moeilijk kan verplaatsen in moederlijke gevoelens, is nog te begrijpen maar haar mix van intellectuele en politieke dwaasheden ('Als blijkt dat Milquet haar privéleven niet kan combineren met onderhandelingen, is dat nefast voor alle vrouwen in de politiek.'), onbarmhartige slogantaal ('Als je een opdracht aanvaardt, moet je achteraf niet gaan janken.') én van doorzichtig 'begrip' voor Milquets verhaal, is werkelijk degoutant. Met de beschuldigende vraag 'Waarom gaat de familie Milquet op vakantie in Zuid-Frankrijk ?', bereikt de vrouwenafdeling van de gezinspartij die de CD&V beweert te zijn, het trieste toppunt van onbeschoftheid, kwaadaardigheid en schijnheiligheid.

Ten slotte moet het onderhand toch duidelijk worden bij iedereen die het formatiecircus volgt, dat in de eerste plaats Leterme en de CD&V maar ook de liberalen, de schuld voor de manklopende formatiebesprekingen in de schoenen van Milquet en haar partijtje willen schuiven, om de eigen onmacht te maskeren. Joëlle Milquet als (excusez-moi, madame) schaamlapje, als pispaal voor een aantal tot nu toe falende politieke macho's.

Je zou voor minder, ook als Vlaming, een fan worden van Milquet, die bovendien veel duidelijker en consequenter dan haar Vlaamse christen-democratische broeders, uitkomt voor haar sociale bewogenheid en bekommernis.

De witte zeilen
maken donkere heuvels
minder bedreigend.

Op de rotshelling
zetten kinderen zich schrap.
Trots in hun ogen.

Een scheepje van papier
geladen met een kinderdroom
drijft snel het beekje af.
Geen rimpel in het watervlak.
Tot in een bocht een tak
de weg verspert

"en 't schip te pletter slaat
op deze klip".

Dit schijnt een beeld
te echt en groots
voor een scheepje van papier.
Maar denk aan 't kind
dat in zijn boot
de wereld zag.
Een pionier
die storm trotseert
de golven klieft
en op de brug
nog steeds bevelen schreeuwt
nadat zijn boot
allang vernield vergaan
een klonter pulp geworden is
daar in de bocht
precies waar hij 't bevel van 't schip
zo stoer op zich genomen had.

De knapen staan me bij:
de maliënkolder aangeschoten
het glanzend harnas
stuk voor stuk
zorgvuldig aangepast
moeizaam op het paard gehesen.

Ik weet de jonkvrouw zo nabij.

't Vizier is neergeklapt
de sporen in de flank geslagen
de lans gestrekt.

Kijkt zij naar mij?

De botsing der titanen.
Zijn lans die afschampt
op mijn schitterend schild
de borstplaat ingedrukt
ik hoor mijn ribben kraken
de wereld draait zich om
ik stort in 't perk.

Komt zij tot troost nu toegesteld?

Een hoopje schroot wordt weggebracht
daarin een dwaze ridder ach!

Gedeukt 't kuras
de hoofse minne onaangetast

blijf ik van haar dromen.

In 'De Morgen' brengt politiek hoofdredacteur Yves Desmet een ironisch eresaluut aan Herman De Croo. Niemand, aldus Desmet, heeft meer dienstbetoon verricht, meer recepties afgelopen en vaker gelegenheidsredes gegeven dan de ruiter van Brakel. Desmet besluit: De Croo blijft tot aan zijn dood in de Kamer. En daarna gaat hij naar de Senaat.

Ik heb er begrip voor dat de hoofdredacteur van 'De Morgen' het woord 'hemel' niet uit zijn pc krijgt, maar De Croo gaat daar na zijn dood wel degelijk naar toe. Zoals Yves Desmet vanuit zijn katholieke kindertijd zeker nog weet, is de hemel altijd stralend blauw. De Croo begint er onmiddellijk aan de uitbouw van een gigantisch dienstbetoonapparaat, spoedt zich te paard van de ene hemelse receptie naar de andere en geeft vooral te onpas redes in een onverstaanbaar patois, tot God zelf het nodig acht hem de mond te snoeren.

Het water
van de Witte Nete
kolkt.

Het rad
tegen de verweerde muur
draait.

Het gebouw
zo puur van vorm
ligt

onrustig gespiegeld
in het wiel.

Op het terras
bij een glas

soes ik weg

in de zomerzon
in het geroezemoes
in het watergebruis

droom ik weg

over de blauwe bossen
de hooggelegen akkers
de natte beemden
over de grillige oevers
het snelle water
de stille kano's

over de eeuwen schoonheid
van 's heren watermolen.

Van ver al zie ik moeder
aangewandeld komen
over de Hodonkse akkeren.
Op de Vonderbrug kruisen we elkaar.
Een meisje is ze,
donker van oog en haar.
"Dag moeder", zeg ik.
"Dag kind", groet ze mij
-een man van vijftig jaar -
en ze gaat verder kerkewaarts.

Zo makkelijk valt de tijd weg
in het besef
dat slechts een laag beton
mijn stappen scheidt
van die van haar,
vijfenzeventig jaar geleden.

(1991)

Reeds enkele dagen na de verkiezingen werd het scenario 'Reynders-Dehaene-Leterme' door de CD&V geschreven, via de media mondjesmaat verspreid en aan de koning, die door de toppolitici met cynisch 'respect' al een maand wordt voorgesteld als de persoon die 'aan zet is', de 'scenarist', opgedrongen.

De aanstelling van een 'bemiddelaar' is uiterst ongewoon (zijn er wel precedenten?) en bewijst vooral dat Leterme, ook na zijn eclatante verkiezingsoverwinning, nog altijd zijn nek niet echt durft uitsteken. Zijn pad naar het premierschap moet geëffend worden door een man die vanaf het prille begin van zijn politieke carrière, van onbeschoftheid, cynisme en achterkamertjespolitiek zijn handelsmerk heeft gemaakt.

Dat Leterme ervoor terugschrikt de formatiemoeilijkheden, zelf aan te pakken, zegt veel over de politieke moed en de staatsmanskunst van 'Mister 800.000'.

Tussen twee riviertjes
liggen de beemden en aarden,
akkeren en gaarden.
Veilig binnen de ligusterhagen,
rijen zich de boerderijen
op de rug der glooiing.

Op de fora van verscheidene kranten worden dezer dagen de kwaliteiten en gebreken van Kris Peeters uit de doeken gedaan. Vertrouwen in, en de bekwaamheid of het imago van de nieuwe Vlaamse minister-president, zijn natuurlijk belangrijk. Maar wat heel wat vragen oproept is dat iemand die nooit gekozen is in het Vlaamse Parlement, de hoogste politieke functie in Vlaanderen aangeboden krijgt.

Wettelijk is dergelijke benoeming mogelijk, het zou er nog aan moeten mankeren. Maar ze bewijst glashelder dat Leterme en de CD&V-partijtop weinig of geen belang hechten aan de basis van ons democratisch systeem, namelijk het aanduiden van vertegenwoordigers van de bevolking via verkiezingen.

Het betekent ook een zware belediging voor al degenen die zich enorme moeite getroost hebben om een zetel in de Vlaamse assemblee te veroveren. Zij worden klaarblijkelijk niet geschikt of bekwaam genoeg geacht om de leiding van de Vlaamse regering op zich te nemen.

Bovendien is het nu nog duidelijker geworden dat, zoals in de meeste andere partijen (met uitzondering allicht van Groen!), slechts een uiterst beperkt groepje partijtoplui het binnen de CD&V voor het zeggen heeft. Wanneer het echt om belangrijke dingen gaat, geldt voor de overgrote meerderheid van de hele partijmachinerie maar een boodschap: zwijgen en jaknikken, desgevallend met de dood in het hart.  

Waar is de tijd dat velen met bewondering en afgunst opkeken naar de Nederlandse ruimdenkendheid en openheid voor andere landen, andere culturen, godsdiensten, ethische opvattingen.

Het is alsof onder Balkenende onze buren zich meer en meer terugplooien op zichzelf en zich het veiligst en comfortabelst wanen binnen letterlijk en figuurlijk eerder enge grenzen. Voor een sterker verenigd Europa is er in dergelijke defensieve geesteshouding natuurlijk geen plaats.

Van CDA en CU is dat misschien nog te begrijpen. Dat Bos en de PvdA daarin bijna kritiekloos meehuppelen, roept al meer vragen op. Om nog niet te spreken over de ronduit anti-Europese standpunten van de SP. De houding van de twee sociaal-democratische partijen, vind ik een negatie van het internationale karakter dat de sociaal-democratie altijd gekenmerkt heeft.