voorjaar

MIJNHEER DE HOUDER.

Mijnheer De Houder is een wijze;
hij zegt maar niet op alles 'ja',
Maar gaat, bij elk verzoek of voorstel,
De staat der zaak nauwkeurig na.

Zo geeft hij dus ook nooit zijn hulpe,
Als wijsheid weigering gebiedt;
Verkeerd te geven, doet men kwaad mee;
Dus, dan geeft hij veel liever niet.

Men vraagt hem om een kleine gave,
Ten bate van 't mishandeld dier.
“Wel, neen!" zo luidt zijn ernstig antwoord,
"Voor dieren? Neen ik! Hoor eens hier:
Door mensen wordt zo veel geleden,
Zoveel ellend, zoveel gemis,
Dat - neem dit oordeel mij niet kwalijk! --
Die zorg voor dieren ziek'lijk is."

Steun wordt gezocht en geld gezameld
Voor 't liefdewerk van 't Rode Kruis.
“Neen!" zegt hij, "kom me dit niet vragen,
Want daar ben 'k zeker niet van t'huis ;
Ik zeg: men moet geen oorlog voeren,
Maar neemt gij nu gekwetsten op,
Dan geeft ge een premie aan bet slachtwerk;
Dat is de onzinnigheid ten top." -

Een warm en ijv'rig vriend der Zending
Vraagt hem een gaaf voor 't Heidendom,
“Mijnheer!" is 't antwoord, vastberaden,
“Kom met dit aanzoek nooit weerom;
Er zijn in eigen land en natie
Nog zoveel heid'nen ! - 't geeft geen pas,
Zoveel te doen voor verre volken,
Alsof bet hier niet nodig was." -

Hem wordt de nood eens mans beschreven,
Onlangs ontslagen uit de cel.
“Verlangt gij, dat ik daaraan doen zal?"
Zo spreekt hij, - “neen! ik dank je wel,
Een eerlijk mens heeft vaak behoeften,
Waar niemand ooit met ernst op let;
Maar boeven helpt men; - fraaie liefde,
Die zo een loon op 't misdrijf zet!"

“Mijnheer! indien 'k eens honderd gulden
Van u ter leen ontvangen mocht," ...
“Neen, man! die iets van mij wil lenen,
Die heeft een slecht adres gezocht;
In dit geval kan 'k ook niet geven,
Maar anders, ziet ge? in 't algemeen,
Geef ik nog liever vijftig gulden,
Dan dat ik vijf en twintig leen." -

“Mijnheer !" ... "Och, hemel! weer een noodkreet
't Wordt voor mijne ogen geel en groen,
Van al die noden, al die vragen,
Ik kan toch niet aan álles doen !"

Lenteboomgaard.

Hier is jonge aarde één wijde bloesemhalle.
Bomen en bomen zover de ogen reiken
Doen takske aan takske in gulle blijheid prijken
Met bloesemsneeuw, sneeuwigste sneeuw van alle.

Is 't niet of uit zonhemel neer kwam strijken
Een vlucht van vlindertjes, zó neergevallen
In dromerig verpozen; duizendtallen
Van vlerkjes fijn, die vleugelbloempjes blijken?

Al mondjes 't leven drinkend in de lucht,
Gretig, intens. En 't goudlicht neergezegen
Liefkoost en koestert ze. Ritsling van vlucht

Van kleine vogel even.... Dan bewegen
Noch ritslen meer.... Àl stilte, àl teerheid: zacht
Om ons van 't leven mysterieuze macht.

Haar lichaam lijkt de volle rijke aarde,
En als de hemel zijn haar blauwe ogen,
En als de ronde bergen zijn haar hoge
Borsten en buik, die nu een Mensheid baarde,

Een Mensheid, van een oneindige waarde
Van Vrijheid, en een oneindig vermogen
Van krachten, die zich nu op haar bewogen
Als in van 't paradijs de zaalge gaarde.

O zie haar nu de volle benen strekken,
En de hoge machtige armen rekken,
Langs de zeeën, als de bergen der aard.

O zie op haar de duizendtallen beelden
Van hare kindren, - in haar moederweelde,
O zie de blik waarmee zij op ze staart.

Wijs: Sous le nom de l'amitié.


Zie, daar komt de Jeugd van 't Jaar,
Versierd met frisse bloemen,
Versierd met frisse bloemen,
Liefde en Blijdschap volgen haar.
o Wie zou u niet roemen!
Zoudt gij niet welkom zijn!
Brengt gij niet, brengt gij niet
Zoele lucht en zonneschijn?

Lente, zinnebeeld der jeugd,
Hoe kunt gij mij behagen,
Hoe kunt gij mij behagen,
Mijn gehele ziel is vreugd!
Wat geeft gij lieve dagen!
Waar gij uwe ogen slaat,
Pronkt de grond, pronkt de grond
Met bevallig bloemsieraad.

's Winters strenge heerschappij,
Die veld en hof deed kwijnen,
Die veld en hof deed kwijnen,
Is dan eindelijk voorbij.
Men ziet u weer verschijnen!
Bar was het op het veld;
Maar uw komst, maar uw komst,
Heeft het alles reeds hersteld.

Hoor, hoe dat de nachtegaal
In het groen gezeten,
In het groen gezeten,
U verwelkomt in zijn taal!
Hij laat zijn vreugd u weten:
Aan u, die ons verblijdt;
Aan u heb, aan u heb
Ik dit Liedje ook toegewijd.

Knapelijn bij der beke.

Een knapelijn bij der beke zat
Met de blik op der golven gewiegel,
Hij wierp er menig bloemenblad
In de huppende zilverspiegel.

Hij stortte in een lief, eenvoudig lied
Het gevoel zijns jeugdige harten,
Hij zong niet van bittere zieleverdriet,
En nog min van der wereld smarten.

‘Och ware ik - zo zong hij - als geurende bloem
In de oevergraze verborgen,
Dan lachte ik om glans en ijdele roem,
En het weldoen ware mijn zorgen.

Of ware ik de dauw, die de bloemen verkwikt,
Die de halmen en twijgen beperelt,
'k weerkaatste steeds, voor wie er ook blikt,
Een verrukkelijk beeld der wereld;

Weerkaatste 't oneindige sterrenheir
Met des avonds vredesstralen,
En waande de hemel zelve neer
Te zien op aarde dalen!’

VERGEET-MIJ-NIET

Vergeet-rnij-niet! Vergeet-mij-niet!
Lief bloempje aan de blanke vliet,
Wat maakte u toch zo hemels blauw?
Een weinig licht, een weinig dauw.
Ook 't minnend hart heeft ras genoeg:
Hij liefde 't minst, die 't meeste vroeg.
Gij vraagt niet veel: een blik, een groet,
En — deernis van des wandlaars voet.
Toch zijt gij schoon, gij lenteboô!
Maar zacht als schoon, en even bloo,
En met die needrigheid bekleed,
Die harten steelt, maar 't zelf niet weet.
Vaak, op de sombre maartse dag,
Verrukte mij uw lieve lach;
Maar in de glans der volle Mei
Ging ik uw lage steel voorbij.
Vergeefs riep gij: "Vergeet-mij-niet!"
Het roosje zong een luider lied,
En duizend bloemen, trots en hoog,
Verleidden mijn bewondrend oog.

AAN DE POEZY.

Volzoete geest der poezy!
keer in mijn doffe boezem weder!
Beziel opnieuw de ziel in mij,
en in mijn hand de zwanenveder!
Met traagheid klopt mijn smachtend hart,
wanneer gij 't opgeeft aan de smart
van een ondichterlijke wereld!
Mijn hoofd hangt moedloos op mijn borst,
terwijl ik naar de dauwdrop dorst,
die, waar gij treedt, de dorre grond beperelt!

Keer weder, en begeef mij niet,
maar onderhoud dat hemels leven,
dat zich ontwikkelt uit het lied.

De handdruk.

0, tintel' uw hart in de druk van uw hand:
Ik dank voor een vinger twee, drie!
Ik walg van een kneepje, koket en pedant,
Een pink van een man van genie...
En, vrindlief, uw bevende, klevende hand
Is waarlijk mijn antipathie!
Verstijve de hand, die de hoveling speelt;
Beleefde, vernedrende hand!
Verdorre de hand, die verraderlijk streelt;
'k Voel liever een klauw of een tand!
De handdruk, die louter een ‘gunstje’ verbeeldt
Die wijs ik bepaald van de hand!
Ik weiger uw handje zo keurig en teer,
Mij angstig en huivrend geboôn!
Ik vraag u geen handschoen; ik weiger die eer;
Al waart gij Jouvin in persoon!
Uw harige rechte, mijn Bello, zegt meer,
Dan 't pootje, zo keurig, zo schoon!
Een hand zonder zenuw of leven of kracht,
't Is onzin, 't is laster, verraad!
Een ledige vorm, die de liefde veracht,
De vriendschap, de geestdrift versmaadt
De hand, die mij treft, die mijn lijden verzacht,
Die hand zij een druk, zij een daad!

Ik sta nu eenmaal voorbij de grens...

Ik sta nu eenmaal voorbij de grens,
Aan dewelke ieder normaal mens
Moet stilstand houden.
Een vriend heeft me onlangs verweten,
Dat ik buiten het normale, - volgens hem het goede - ben getreden.
Maar het lot, - of wie? - heeft het zo gewild,
Want het heeft mij het ongewone voorbehouden.
Niet ik ben ongewoon, maar wel mijn levenslot.
Bij mijn vrienden heb ik steeds het grootste verlangen gekend
Om een schone liefde, in de nieuwe Lente.

Maar mijn liefde ontstond
Op een Herfstavond,
Mijn grote liefde, even buiten de stad,
In het wijde park, toen het door de mensen, - de gewone dan? -
gans verlaten was.
Mijn liefde groeide sterk in de koude Winter, -
Enkel zeer mooie bloemen groeien dan. -
Daarom is mijn liefde ook oneindig schoon,
Al is zij, - 't spijt mijn vriend misschien, - ook ongewoon.

Desember 1915

Dees ganse weerld moest liggen op haar knieën

Dees ganse weerld moest liggen op haar knieën
Voor mij niet, maar voor 't Hoogre, dat in mij
Niet gans zit, gans wit, maar Dat zich door mij
Wil uiten, wijl 't zich wil, en dat elk biedend

Wat elk klein mensje slechts verlangt, doch vrij
Blijft voor zich-zelf van andren, schoon verrieden 't
De meesten, daar zij zich niet voelen blij,
Omdat 't Algoede al slechtheid is bespiedend.

Der Godheid toorn is een geducht onweder,
Waarvoor wij allen beven moeten, schoon
Er velen zijn die nimmer als een veder

Bewogen op der wereld wind, die teder
Nooit, neen, vals-fors tiert om de hoogste ceder.                           
Maar al wie rein blijft, krijgt op 't eind een kroon.

Verzen

JEUGD

De wakker-waakse haan.
De dichtervlucht der zwaan,
De zwerfse jager: reiger.
De strijdbaar-sterke tijger.
En het deemoedig schaap,
Hen samen leidt de knaap
Eendrachtig aan één band
Door 't rein en eigen land
Vol jonge bloesemsneeuw,
Als in de gouden eeuw.

Hij mijmert, zingt en speelt.
Weidend zijn zinnebeeld;
Zij kennen aan die toon
Hun meester en hun zoon.
En gaan naar 't hém geviel,
De dieren van zijn ziel.

Herscheppingen (1916)

Van uit de donkerte in de lommertuin

Van uit de donkerte in de lommertuin
zie in het binnenlicht ik haar bewegen,
de stroken in het neergezegen
borduurwerk openvouwen

en plotsling voel ik mij zo diep alleen,
zo star verlaten, dat met wild verdringen
duizend verlangens in mij wakker springen
en mij bevolken stormende dooreen,

terwijl dat in de zijde tergend nijpt
een blinde pijn. O, tevergeefs ontvlucht
verbitteren, wanhopige ijverzucht
en afgunst die zich zelve niet begrijpt!

Gemengde gedichten

Herinnering.

O! welk een schone lentenacht!
De maan verlicht zoo zacht het trillend loof der bomen;
Waar bosjes groenen klinkt het lied der nachtegaal;
De koelte doet uit kruid en bloemen wierook stromen.

Hoe veel verschilt dees middernacht
Van al die nachten die we in Noordwijks duinen zagen!
Mijn Overdorp! toen wij, met Pelgrims moed bezield,
De kracht gevoelden zelfs der guurste wintervlagen!

Hoe dikwijls bracht gij op dit uur
Mij van uw gastvrij dorp, uit uwer vrienden woning,
Door 't zware duinzand heen, naar 't eenzaam Zeedorp t'huis,
Natuur onthaalde ons dan op wisling van vertoning.

De kou viel soms ons vreeslijk wrang;
Wij hadden samen, aan de gulle dis gezeten,
Bij 't gloeien van de haard, de oord, het gure weer,
En 't nachtlijk pelgrims reisje, al keuvlende vergeten.

Doch ras verwarmde ons liefde en spoed;
Ik stapte aan uwe arm, vol moeds, en lustig henen,
Met u gerust, het weer mocht goed of stormig zijn,
Al werd ons pad door maan of starrenlicht beschenen.

Wij zworven door het woeste duin,
't Lantarentje in de hand, geleid door zijn geflonker;
Soms blies de wind het lang gezweepte lichtje uit,
En eensklaps stonden wij in het verwarrend donker.

Een kleine vrees beklemde ons dan,
Hoe wij het rechte spoor half tastend zouden vinden;
Doch liefde gaf ons moed, en licht en vrolijkheid,
En bracht ons veilig aan de woning mijner vrinden.

Soms viel de regen klettrend neer,
Het pad was een moeras: de woeste zeewind blaasde
Door 't kronklend duinpad guur en woedend op ons aan,
Terwijl de zee van ver geweldig dondrend raasde.

Soms deed de kou op 't schoon azuur,
Het flonkrend starrenheir met dubble luister gloeien;
Soms scheen de maan zo zacht, op 't grootse duintoneel,
En deed ook in ons hart een tedre kalmte groeien.

De weg was meestal doods en stil;
't Was zeldzaam zelfs dat mens of duin-raaf ons ontmoette;
De lampen waren meest bij al de vissers uit,
De klok sloeg dikwijls één, bij onze laatste groete.

Dan keerdet gij alleen terug;
Na een herhaald ‘Genacht!’ bleef ik nog op u staren;
Al konde ik niets meer zien: ik bad dat 's Hemels zorg
De lievn zwerver mocht behoeden voor gevaren.

Wij zagen hier Natuur al meest,
In statige ernst, maar soms een lachje op haar wezen;
Doch mijnentwege mocht zij blijde of droevig zien,
Ik was voldaan met u en kende zorg noch vrezen.

Geen winternacht was me ooit zo naar,
Of uw gezelschap gaf voor mij hem meerder leven,
Dan al de lentevreugd aan deze schone nacht,
Mij verre van u, in mijne eenzaamheid kan geven.

De zee is één schuim.

De zee is één schuim. Kokend van woede.
Zij vliegt voort door zich zelf heen. Dolle koppen
doelloos krulle' over zich. Zij wordt niet moede
holten te maken en holten te stoppen.

Tot bergen zet zij om het hoge floppen
van water, tot een berg wordt in het licht
een flop van water, met glooiingen, zicht
van licht schijnt daarin, maar het vlakt tot soppen.

De storm, d' orkaan loeit. De lucht, even wild
als de zee, is grijslicht, stort er van boven
pakken van wolken op die ijlings vliegen.

Het licht is parel, het licht is geschild,
de zee en de lucht zijn broers. Door lichtgloven
snelt de storm henen. Weg is alle wiegen.

Nagelaten werken.

De nagedachtenis van Joseph Haydn, in de maatschappij Felix Meritis den 25 van sprokkelmaand 1810 gevierd.

koor.

Stemming der heiligste smart,
ô Beziel, ô beziel onze zangen!
Doe het weeklagende hart
Kwijnend verlangen! -

Grijp smachtend naar de toon, die Haydns geest gebiedt!
Verhef, van de zaligste aandoeningen zwanger,
Germanjes onvergelijklijke zanger,
En prijs de Godlijke bard in uw lied.

Voer ons, ô Heilige toonkunst!
In uwe trillende wolk van geluiden,
Van tonen, die beurtlings elkander vervangen,
Naar 't oord, waar Haydns lied
In zuiverder' luchtstroom klinkt!

vier Stemmen.

Doe ons, van daar, zijn vroegste liedren horen,
Een eerste poging zijner kracht!
Vroeg was hem reeds de onsterflijkheid beschoren,
En de eerste stap naar de eer weldra volbracht.
Hij voelt zich ras, die voor de kunst geboren,
Naar grootser doel, naar hoger stemming tracht!
Wat edel is kan slechts zijn ziel bekoren.

recitatief.

Hij sprak de taal, die overal verstaanbaar,
Voor 't menslijk hart een hoger leven schildert,
En 't vrij gemoed, door zuiver vuur aan blaken,
Het oord der Godheid kennen doet.

(eerste deel van deze Cantate)

Felice (1)

IK heb gesmacht zo lange, grauwe dagen,
Gesmacht zo meen'ge sterren-loze nacht,
En zucht op zucht, en zieleklacht- op klacht
Steeg droevig op, met twijfels bange vragen!

Soms werd verlangen mij zoet welbehagen,
Een stille weelde, als droomrig maanlicht zacht...
In ziele-lach heb 'k mijn lief heil verwacht,
Na lijdzaam wachten nieuwe smart gedragen!

Dwaas, dat ik niet begreep mijns harten leed,
Dwaas, dat mijn weelde niet vermoeden deed,
Wat groot mysterie 't àl in mij verwekte....

Tot eindlijk 't leeg verlangen werd gevuld,
Uw teder-lichtend englenbeeld onthuld,
'k Uw heilge schoonheid sidderend ontdekte!

De tempel der reinheid.

Ik droomde mij in wolken-landen;
het blindend blank der zonnewanden
al zwevend in 't rein azuur,
als lenig marmer reuze-krullend,
de dalen schaduw-purper vullend,
- en goud-gekopt de stapel-muur

En 'k zag 'n zaal vol schone vrouwen,
het blank en blauw, in lange vouwen
omhangend los de slanke le'en,
in nauwe lijne-sluiting kozend
om malse vormen rose-blozend,
- en blanke voet op marmersteen.

'k Hoor stemmen als kristallen klokjes,
in 't ruim gestrooid als wolken-vlokjes,
bij scherts en blij-zang ongetoomd;
waar vol-geteugd de boezems zwellen,
in 't levend blauw der ether-wellen
- door wijde ramen ingestroomd.

Bij 't voorhang, plots op-zij gegleden,
zie 'k mannen in de zaal getreden,
in 't licht gewaad van 't wolkenland;
en vlug in 't gaan zijn fijne voeten
al spoedend tot een blij ontmoeten,
- van ver gereikt de vrienden-hand.

En durvend-klaar in reine weten
zie 'k oog met oog zich lachend meten,
bij handen-druk van welle-kom.
En los als 't kleed van lange vouwen
valt gul de lach van 't vol vertrouwen
- herhaald van wand tot wand alom.

En 'k vond mij biddend neergezegen:
‘Verlicht, O God, mijn aardse wegen,
en aan Uw hand, ach, voere mij,
dat ik, genaakt tot reinheids-tempel,
een hand gestrekt vind aan de drempel
en blije stem: ‘Wees welkom, gij!’