strijd

Concordet sermo cum vita

Seneca


Zij hebben 't schone woord van oudsher aangebeden,
mijn vriend, en wisten met de trage zoetvijl
hun taal te ronden als een puikjuweel;
de deining grootser klanken siddert door hun lucht
en wentelt open langs den schemerige einder;
te middernacht ontsteken zij een vierwerk,
dat knallend al de daken van de stad verlicht
en op de markt des levens staat 't kijkgrage volk
te turen naar de gulden zijpelregen
en monkelt van voldaanheid;

hun krijgsbazuinen schaatren in 't verschiet
en 't verre trippeltrappen van de ruiterij
klabettert over de besteende wegen;
de wrok beklemt te wijlen hunne kelen
en driftig tieren zij hem uit;
zij toeven onder 't machtig walgewelf,
dat ieders pratte kreten verzesvoudigt
en wen zij juichen komt terstond de zege,
gevleugeld als een bode Gods
en wen zij zuchten springen keer op keer
de zilte tranen tussen uwe lome wimpers.

O! laat u niet verschalken door die weelde,
mijn vriend; de pauw stelt in de zonnegloed
de bontste zijde van zijn waaiersteert te pronk
en binst de winderige oogstmaand ritslen
de loze haverbellen evenals de volle;
bekreun u om geen ieftegroen,
dat klautert langs de takken van een dode boom;
het schone woord is niets - 't oprechte leven alles;

de stralen van de schitterlogen
verbluffen wel, doch brengen koude aan huis:
uw zeggen weze milder dan
de morgendauw des hemels;
uw denken zij ruimschotig
en spannend als de regenboog,
indien de houwe trouw
niet nestelt, diep in 't diepste van uw boezem,
ge zijt een veinzer, ge blanket uw vuigheid.

----------------------------------------------------
Concordet sermo cum vita -
Laat wat we zeggen overeenstemmen met ons leven (redactie)

Aan Kloë.

Mijn Kloë, schoon ik u nooit zag,
Mijn hart gevoelde toch uw waarde;
Zo ik uw schuilplaats kon bespiên
Zou gij mij alles zijn op aarde.

Ik zong, en zingend zag ik u.
Gij woelt altijd in mijn gedachten.
Wanneer 't verdriet mijn jeugd bestormt,
Uw beeltenis kan dat verzachten.

Dan lijde ik minder als ik denk:
‘Mijn Kloë zal eens al dat lijden,
Dat mij nu onverwinbaar schijnt,
Met volle zegepraal bestrijden!’

Geen eerzucht blaakt mijn jeugdig hart,
Wanneer ik u slechts mag bezingen,
Een hoogre drift belet haar dan
Mijn jonge boezem te bespringen.

Zij valt mij anders telkens aan.
Ach, Kloë! Laat mij om ú zuchten:
Uw godlijk beeld slechts geeft mij kracht
Om deze vijandin te ontvluchten.

Nu slaapt ze, om met te meerder kracht
Misschien mijn zwakheid te bespringen:
Zij is, hoe vleiend zij zich toon',
De gesel harer lievelingen.

Geliefde maagd, zo gij bestaat -
Och wees dan toch niet voor een ander,
Voorzeker, waar gij wezen moogt,
Wij zijn geschapen voor elkander.

Wanneer ik slaap, dan zie ik u;
Dan zie ik al die zachte trekken
Die zich, vereend in uw gelaat,
Aan mijn ontvonkte geest ontdekken.

Maar, 'k lees ook in hun schoon geheel,
Die 't kilst gemoed zou overwinnen,
Waarvoor geen boezem is bestand -
De teerste neiging tot beminnen.

Ach, zeg mij, Kloë, waar gij schuilt! -
Of in wat vergelegen hoeken
Der aarde moet mijn rustloos hart
Haar schone Heerseresse zoeken?

Dan vlieg ik sneller dan een pijl
Naar u, die mij ontzichtbaar griefde;
Of als een snelgewiekte duif
Op lichte vleugelen der liefde.

Hoe schoon zou die verrukking zijn,
Die mij dan telkens werd geschonken!
Hoe klein zou dan niet de aarde zijn,
Die mij, u zingend, schijnt ontzonken!

De zucht naar roem, een hersenschim,
Zou mij voor altoos zijn ontvloden.
Voor altoos! want mijn kloppend hart
Zou haar op uwe boezem doden.

Dan, ach! hoe beeft, mijn teder hart! -
Ligt leeft ge alleen in mijn verlangen....
ô Kloë, zo ik u niet vind',
Staak ik voor eeuwig mijn gezangen.


1786.

Gedachten, die de zonnige uren banden,
Bemijmer ik, waar langs de stille kreek
Het nachten naêrt en op de lage landen
De avond roerloos ligt en schemer-bleek.

Dan blaast een jongen op z'n herdersfluit
Een simpel liedje van verloren dagen;
En 't mijm'rend hart moet zachtkens medeklagen
Bij 't gaan en komen van dit week geluid.

In weedoms schijn zie 'k alle aardse dingen,
En van de droefenis waartoe mijn ziel nu wies,
Wil ik mijn liederen van elke dag doordringen,
'Lijk op de fluit één aêm verscheiden tonen blies.

---------------------------------------------------
Nagelaten verzen - Drie (oktober 1912 . mei 1916)

ZOMERAVOND I

Nu de schaduwen zich lengen
Rond mijn woning, vòòr de nacht,
Wil ik je mijn groeten brengen
'Wijl dags laatste uren plengen
Aan de kim hun zuiv're pracht

Al begeert' ligt diep verzwegen,
Nu ik stil naar buiten tuur,
En mijn hart heeft zich genegen
Tot de wijde avondzegen
In de schoonheid van dit uur.

Ken je deze stilte, makker,
Als des levens dierst tresoor!
De avondwind drijft ver en zwakker
Langs de popels, die de akker
Zomen, over 't land te loor.

Buiten dralen zoete roken —
Geur, die van de zomer is —
En de ogen half geloken,
Droom ik, voor het raam gedoken,
't Uur, dat voor de dromer is.

Maannacht in Elche

De palmen staan recht en stil.

donkerblauw liggen de schaduwen neergeveld.
onder het staal van het firmament
heerst het roerloze zilverblauw.

de hemel is hel -
en de wereld is zo stil en verlicht,
dat de maan, verlost van haar licht,
een onzichtbaar zilveren spoor
in de zilveren ruimte verloor.

tussen de palmen het licht.

De stilte ademt niet meer.
de neerslachtige trots van het woud
legt doodstille schaduwen neer
op de bodem van 't zilvermeer,
in de huiverende dood.

er is geen gerucht en geen wind.

ik sta aan de zoom van het woud;
aan mijn zijde het zwijgend kind,
dat zijn hand in de mijne houdt.

maar dan vraagt het: ‘is dit de pool?’
of het denkt dat dit sneeuwwitte veld
de poolzee moet zijn van de dood?

ik heb het gerust gesteld.

maar terug door het zilveren woud
- de palmen staan recht en stil
en de schaduwen liggen geveld
langs de grond van het zilvermeer -
vraagt het bang: ‘wat is het verschil
tussen deze sneeuw en de dood?’

alsof het míjn angst had gehoord

ik antwoordde niet
en zwijgend liepen wij voort.

Derde periode 1936-1937 (X)

ô Nooitvernoegde mens, door dwaze waan gevleid,
Door blinkend goud bekoord, door zucht tot eer misleid!
Bedenk, dat de enkle wenk der Godheid, zo verheven,
Wanneer 't haar slechts behage, u wegrukt uit dit leven;
Bedenk, terwijl ge u hecht aan de onbestendige aard',
Hoe ras de dood, die rang, vernuft noch schoonheid spaart,
Uw levensdraad doorkerft, u stuit in al uw pogen:
Zie daar dan hoop en waan in rook en wind vervlogen.

Gekomen met een zoete mond
waar kindsheid heen ons zingen zond
als blijde bedelaren,
was onze honger goed als brood,
en zagen we in tergloze nood
een makker onzer jaren.

Maar 't leven sloeg, met stille speer,
in ieders zijde een eigen zeer.
Wij hebben 't bloed gezógen;
een lách heeft onze smart gekoeld;
- maar w' hebben in de wond gevoeld
't geraamte van ons logen...

Aldus, van 't zinken wél bewust
in 't drab van onze' onzaal'ge lust,
met jammrig-nutloze armen,
gaan we door 't misten onzer jeugd,
- barmhartig om ons koele vreugd
en lieflijk-wrang erbarmen.

En zoveel schande werd in liefdes naam

En zoveel schande werd in liefdes naam
Met rein gelaat, gemeen gemoed bedreven,
Dat ik mij vaak genoeg voor liefde schaam
En walging mij belt om voor te leven.

Een felle blos, een bloedgolf stijgt naar ‘t hoofd,
het wordt mij beurtlings rood en zwart voor ogen.
Ach, alles wat geluk is wordt geroofd,
Bevochten op almachtige gier en logen.

Maar voor een ogenblik bezinning keert,
Men weet weer de verruklijke engel veil
Voor alles wat zij maar op aard begeert,
En reinheid zoekt weer in verdriet zijn enig heil.

Kent gij het land?

Kent gij het land, waar de citroenboom bloeit,
in 't donker loof de sinaasappel gloeit,
een zoele wind de blauwe lucht doorgeurt,
de mirte groeit, de lauwertak zich beurt:
kent gij het wel?
Dáárheen, dáárheen,
richt ik met u, Geliefde, mijn schreên.

Kent gij het huis? Op zuilen rijk en hoog
verheft de zaal haar trotse, brede boog.
Het marmer leeft, de beelden zien mij aan:
wat heeft men u, onschuldig kind, aangedaan?
Kent gij het wel?
Dáárheen, dáárheen,
richt ik met u, Beschermer, mijn schreên.

Kent gij de berg met 't steil en kronklend pad?
Het muildier baadt zich in der wolken nat:
in holen woont der draken zwart gebroed,
de rots stort neer en over hem de vloed.
Kent gij het wel?
Dáárheen, dáárheen,
gaat onze weg, mijn Vader! Kom, dáárheen!

Nogevolgde leideren. X. Mignon's lied.   Spohr; opus 37. Goethe.

RUMOER.

Het leven is te hard van geluiden,
De mensen doen te druk:
Om een ander wat doms te beduiden
Verpraten ze hun eigen geluk!

In plaats van de vruchten te smaken,
Gooien ze elkaar met de schil,
Ze praten om maar leven te maken
En de wereld is zelf toch zo stil!

Ze konden het eindelijk wel weten
Dat geeneen het in woorden vindt,
En dat, waar ze hun woorden vergeten,
Het leven pas waarlijk begint!

Uit stilte en strijd (1909)

Altijd en overal

Schoon Lief, ik voel u overal:
In dorrer vlakten zengend branden,
In stille koelte zilter stranden,
Op hoge alp of diep in 't dal;

Ik hoor u in des bergstrooms val,
Die klatert langs de rotsge wanden,
In 't ruisen door de lage landen
Van brede vliet of beken smal.

Gij zijt de gloeinde dadenlust
Des Morgens en de koele rust
Bij 's Avonds vredevolle duistren;

'k Weet oovral uw aanwezigheid,
Wààr ook verdoold en te allen tijd
Voel ik uw âem en hoor uw zoete fluistren.

Onze Eeuw, Jrg. 13 (1913)

Ballade aan de maan

Wij zijn te zamen maar alleen,
mijn bleke liefde, en over tijden
en ruimten gaat mijn mijmring heen
met u door lege luchten glijden;
daar kan geen tegenstand ons beiden;
gij ziet mij van de hemel aan,
als vroeg gij: waarom al dit lijden?
....Zwijg stil, zwijg stil, mevrouw de maan.

Ik ben maar liefst met u getweên,
gij zijt althans niet van de blijden,
gij kunt begrijpen, dat ik ween,
wen gij uw tere glans gaat breiden
en dromen weeft om dorre heiden,
een parel tovert in een traan....
Gij zoudt mij willen leeds bevrijden?
....Zwijg stil, zwijg stil, mevrouw de maan.

Hoe dikwijls, ach, hoe dikwijls scheen
mijn wezen ook, van de aard gescheiden,
niets, niets te blijven dan alleen
een oog dat schouwde, een oog dat - schreide....

Mijn arm verlangen, dat bij zijden
verheven machteloos blijft staan,
heet gij vergeten, heet gij mijden?
....Zwijg stil, zwijg stil, mevrouw de maan.

Ook gij....toch moet ik U benijden:
gij drijft, een glimlach, rond uw baan....
Begeer ik ook zo stil te weiden?
....Zwijg stil, zwijg stil, mevrouw de maan.

De Beweging, jaargang 8 (1912)

Dat Jaar.

Dat jaar, dat onvergeetlijke
Kan nimmer keren,
Dat gaf de ziel haar zo onmeetlijke
Vreugd na begeren...
Kus mij nog eens, geef 't onuitspreeklijke
In één Vaarwel...
Dan breke, wat scheen 't onverbreeklijke,
... En 't breke snel.

Gedichten (1918)