Gemeente spotnamen en hun ontstaan (deel 1)
Spotnamen, spotverhalen, domme gezegden en geestigheden hebben
altijd bij de mensen in een hoge gunst gestaan. De mens heeft steeds
heel gaarne met zijn nabuur gespot! Zulks was reeds het geval in de
oudheid. Tijdens de middeleeuwen en later ging het er al even erg
aan toe. De naijver en afgunst die onze gemeenten bezielden was
misschien wel de hoofdoorzaak van de gegeven spotnamen. Een tweede
reden waaraan het ontstaan van spotnamen te wijten is, was de
afzondering van de verschillende plattelandsdorpen. Er was gebrek
aan gemeenschapswegen en er waren ook geen verkeersmiddelen. Onze
voorouders bleven steeds binnen de perken van hun eigen gemeente en
ze kwamen zelden of nooit in contact met de bewoners van andere
dorpen, zodat ze mekaar voor vreemdelingen aanzagen. Dit alles gaf
aanleiding tot wederzijds wantrouwen en onderlinge vijandschap. Om
met de bewoners van de nabij gelegen dorpen te schimpen, nam men
alles te baat. De kleinste gebeurtenis, het minste feit, werd
verdraaid, vergroot en rondgebazuind. Deze feiten lagen dan meestal
aan de basis van de spotnaam. Onze voorouders waren beslist niet
kieskeurig met het kiezen van hun namen. Sommige schimpnamen waren
wel wat plat en realistisch. Eens de spotnaam in voege, werd deze
dan overgeleverd van geslacht tot geslacht.
De bijnaam van de Bruggelingen is Brugse zotten. Deze bijnaam danken
ze aan volgende legende: nadat ze Maximiliaan I van Oostenrijk voor
een tijd gevangen hadden genomen, verbood deze het houden van een
jaarmarkt en andere festiviteiten. In een poging om hem te sussen,
hield Brugge voor hem een groot feest en vroeg daarna voor de
toelating opnieuw een jaarmarkt te houden, belastingen te mogen
innen én ... het bouwen van een nieuw zothuis. Hij antwoordde: Sluit
alle poorten van Brugge en je hebt een zothuis!.
Tussen haakjes aanduiding van de provincie.
Onder de link schuilt het ontstaan van de spotnaam.
A
Aaigem (O): Aaigemse boeren
Aalst (L.): tijlozen
Aalst (O): ajuinen, de draaiers, voile janetten.
Aalter (O.): gekkers (= spotters)
Aarschot (B.): kasseistampers.
Aartselaar: kleiboeren.
Achterbroek (Kalmthout-Wuustwezel) (A.): kwarten
Akkergem-Gent (O.): koolkappers
Alken (L.): vliegeneters
Alsemberg (B.): trapschijters, klokluiers.
Alveringem (W): Anderlecht (B.): boeren van Sint-Wijen
Antwerpen (A.): sinjoren, pagadder.
Anzegem : gapers.
Appelterre (W): toebakboeren
Ardooie (W.): " steek de mood "
Arendonk (A.): telouwerel'ers (bordenlikkers), tsjoeker, kousenwevers.
Asse (B.): kazakken, koekenvers
Assenede (O.): kasseibijters, saluuts (= vissoort)
Avelgem (W.): ruggenaars
Averbode:
B
Baaigem (O.): rotzitters (= krot, armoede)
Baal: kiekenfretters
Baardegem (O.): varinkdorsers (= varensdorsers)
Baasrode (O.): kalfeters (in verband met scheepswerf)
Balegem (O.): haringeters.
Balen (A.): messevichters, kerkenkruiers.
Bambrugge: geitenmelkers.
Bassevelde (O): ezels
Bavegem: (toren)schijters
Bavikhove (W): bruieters
Bazel : bazelse bulten
Beaumont: de rovers van Beaumont
Beek (L.): de "gruun", Duivel verhindert man toverboek in den ove te
gooien.
Beernem (W.): beren
Beerse (A.): zatlappen, paret ters
Beersel (B.): kèèsboeren, paret-ters.
Beerze (A.): brekken (= grote mieren)
Bekkerzeel (B.): broodfrèters
Bekkevoort: terpentijntrekkers.
Bellegem (W.): waterratten
Bellem (O.): papeters
Belsele (O.): klokkelappers.
Berendrecht (A.): reigers.
Beringen (L.): pintvegers (= drinkers)
Bergen-op-Zoom: krabben.
Berlare (O.): heikrekels, puitenslagers, kantgaarders.
Bertem (B.): tuisers (paardenhandelaars)
Beselare (W.): toveressen, heksen.
Bever (H.): stoefers
Beveren (A.): puitslagers.
Beveren-aan-Leie (O.): bonenklakkers
Beveren-Waas (O.): geitekoppen,puitslagers
Beverst (L.): koekenbakkers
Bilzen (L.): pootsteerters, stoepenkijkers,trotwaarlopers.
Blankenberge (W.):duinenslapers, butten, geernaarts
Bocholt (L.): torenkruiers.
Bonheiden (A.): grote mannen
Boom (A.): hondenfrètters
Boorsem: jutten
Borgloon (L.): strooplekkers,appelvreters, appelstoters, appelstokers.
Bornem (A.): boskrabbers.
Bosvoorde (B.):bezembinders .
Bouwel (A.): bladerendabbers
Bovekerke (W.): ratten
Branst (A.): vliegende geiten, zandstuivrs.
Brasschaat (A.): kapittelmakers.
Brecht (A.): mastentoppen,struiven.
Bree (L.): langoren, kwaartjeslimmers, stoepluipers.
Breendonk (A.): mëttens (jonge kalveren)
Breivelde-Grotenberge (O.): steenezels
Brugge (W.): Brugse zotten., hanze.
Burst: stro-ze(i)kers
Brussegem (B.): afkloppers
Brussel (B.): kiekenfretters, ketjes.
Brustem (L.): lijnen broeken
Buggenhout (O.): bosuilen
Buvingen (L.): lawijdmakers
C
D
Dadizele (W.): pompeschitters.
Daknam (O.): hottentotten.
Damme (W.): zuipers.
Deftinge (O.): raapeters
Deinze (O.): koordenmakers
Denderbelle (O.): koeien
Denderhoutem (O.): turfboeren
Denderleeuw (O.): scheepstrekkers.
Dendermonde (O.): kopvleesfretters, makeleters (= vissoort),
flauzenmakers, knaptanden, polydoorkes, scheepstrekkers.
Dentergem (W.): papeters .
Dessel (A.): wolspinners, heikneuters
Destelbergen: niks bekend
Desteldonk (O.): trotters (trot = appelmoes)
Diegem (B.): marktboeren
Diepenbeek (L.): schoverik, aanjagers
Diest (B.): mosterdschijters, loterbollen
Diksmuide (W.): beutereters (= boter)
Dilbeek (B.): konijnenfretters.
Dilsen (L.): gekken
Dormaal (B.): weervolven, vuurmannen
Drogenbos (B.): kèèskrabbers
Duras (L.): slaven
Dworp (B.): bosuilen, drankstoempers.
De Haan (W.): dennelopers
De Klijte - Reningelst (W.): keien
E
Edegem (A.): afrijders, zonneblussers.
Edingen (H.): tietjes (van Jan-Baptist)
Eeklo (O.): dobbelgebakkenen, grebbeschijters, herbakkers.
Eikevliet (A): grote zwiet ze hebben een toren maar ge ziet hem niet.
Eindhout (A.): Enderste tutten
Eine (O.): wevers
Eisden (L.): bosberen
Ekeren (A.): bierpruvers.
Eksaarde (O.): blauwbuiken , witvissen
Eksel: bougezoekers
Elen (L.): vrijeleers (= twisters)
Elene (O.): dommeriken.
Elsene (B.): hondeknagers
Elversele: rostekoppen
Ename (O.): kletskoppen
Erondegem: plekkers.
Erpe (O.): palokeneters.
Erps: ezels, de heren van Erps.
Ertvelde (O.): peerdesaucieseters
Erwetegem (O.): pikkels, tekkers
Essegem (B.): Essen (A.): papeters, blazen (van vechten met
varkensblazen)
Essenbeek: zoavelkoppen
Essene (B.): papeters
Etterbeek (B.): botermelkzakken
Eupen: belgier
Everbeek (H.): bosuilen, kerkuilen
Everberg: perslekkers.
Evergem (O.): taatjespapeters (= aardappelpap)
Ezemaal (B.): ezels
F
G
Gaasbeek (B.): heren .
Galmaarden (B.): Brabantse patatten .
Geel (A.): zotten
Gellik (L.): heiklieten (= vogel)
Geluwe (W.): gapers.
Genk (L.): heikneuter
Genoelselderen (L.): loerjägers
Gent (O.): stroppen (stropdragers).
Geraardsbergen (O.): giezbaargen, bergkruiers
Gestel (A.): kloonsociëteiters
Gijzelbrechtegem (W.): bezembinders
Ginglegom: groenhalzen.
Gistel (W.): hovelingen
Godveerdegem: picarren , flierefluiters.
Gooik (B.): botermelkzakken, hespendrogers, teljoorlikkers, vechters.
Goteringen: moorkrabbers
Grembergen (O.): zandeters
Grimbergen (B.): kraaischutters
Grimde (B.): hanemannen
Grote-Brogel (L.): briemsnieërs ( braamsnijders)
Grotenberge (O.): ezels, savooistekken
Grote-Spouwen (L.): kalveren
Groot-Gelmen (L.): genannen.
H
Haan (De) (W.): dennelopers
Haasdonk (O.): rostekoppen, kasseidieven.
Haaltert (O) stoefers, chiprioten
Halle (A.): pieren, vaantjesboeren
Halle (B.): vaantjesboeren.
Hamme (O.): wuiten , (= vogel) winten (= roetaard)
Hamont (L.): poelvulders, linnentoeters
Harelbeke (W.): scheepstrekkers, ratten
Hasselt (L.): lekkebaarders, vinstermikken,ossekoppen.
Hechtel (L.): koeketers
Heestert (W.): toveressen
Heist (W.): keuns (= konijnen), verzeilders, Heistse zwanen
Heist-op-den-Berg (A.): achterblijvers, telaatkomers.
Hekelgem (B.): hopboeren, verkens, smeerders.
Heks : heksen
Heldergem (O.): lekkers
Helen-Bos (B.): berrevoetlopers
Hemiksem (A.): niks bekend
Herderen : koeien
Herdersem: meiviskoppen, walen.
Herderen: Herent (B.): bezetenen
Herentals (A.): klokkeververs, pee stekers, nestbedervers,
toefelaars, melkteilen, papscheten, papklossers, nestzitters.
Herenthout (A.): stoeters.
Herfelingen (B.): langoren
Herve: boeren
Herzele (O.): ganzenwachters, markaangasten.
Heule (W): de kouden.
Hillegem (O.): potlekkers
Hingene (A.): eters .
Hoboken (A.): strontscheppers, beerschippers
Hoeilaart (V-B): doenders , kolenbrander, eierzuiper, spekdief,stoefers
Hoelbeek (L.): heksen.
Hoestel (L.): doornkappers
Hoevenen (A.): gansrijders
Hoogstraten (A.): spilzakken .
Horpmaal (): titers.
Houthalen-Helchteren (L.): luizenverkopers
Houtvenne (A.):stekkebijters.
Hove ( A.):kèèskoppen.
Huizingen: de heren van Huizingen.
Hulste: rijstpekkers
Hulsthout (A.): vichters,torenboeren.
Humbeek (B.): brassers
I
Ichtegem (W.): kakkernest
Iddergem (O.): tovenaars.
Idegem (O.): zweetvoeten
Ieper (W.): kinders, het gaperke, keikoppen, kattekoppen
Impe (O.): omleegvallers.
Ingelmunster (W): brigands
Izegem (W): pekkers.
J
Jette (B): spiegelmannen.
K
Kachtem (W.): rosten.
Kalken (0.): hunkerboeren, unkerzakken, (- pap met roggebrood)
Kalmthout (A.):heikneuters.
Kanegem (W): niet-weters.
Kanne (L): witters.
Kapellen (A): randgevallen.
Kapel-op-den-Bos (B.): neusmakers
Kaprijke (O.): groeningen.
Kasterlee (A.): pompoenpapeters.
Kaulille (L.): slippendragers
Keerbeergen (B.): riemers (= messenvechters), zandjannen
Keiem (W.): keikoppen
Kemmel (W.): gapers.
Kerkom (B.): schreeuwers van den boskant
Kessenich:ertesjieters.
Kester: boenstriepers
Kiel: ratten.
Kieldrecht (O.): koutermollen
Kleine Spouwen (L.): Geiten
Kinrooi (L.): duvelskoel.
Klerken (W.): reizigers.
Klinge (De) (O.): dodden, koutermollen, lomporen, voddenrapers.
Kluizen (O.): guêrtrekkers (= slijktrekkers)
Kluisberg: valsmunsters.
Klijte (De) - Reningelst (W.): keien
Knesselare (O.): moordenaars.
Knokke (W.): Duinenslapers, Duinezeekers, Polderasten, Wulloks
Kobbegem (B.): koppigaards
Koksijde (W): brasser.
Komen (W.): drapeniers
Koningshooikt (A.): houtrovers
Koninksem (L.): saladeboers
Kortenaken (B.): kinderen
Kortenberg: waterheren.
Kortijs (L.): kappermans (drinken bier met kappers), ennebsiters
Kortrijk (W.): pastei-eters, Leiepissers,ennebiters
Krombeke (W.): bosketen
Kuurne (W.): ezels.
Kwaadmechelen (L.): krèmers
Kwaremont (O.): luizen
Kwerps: boeren.
L
Laar: mouton
Laarne (O.): messentrekkers , ganzendrijvers.
Laken (B.): boeren
Lanklaar (L.): zavelknuipers.
Lauw (L.): gekken
Lebbeke (O.): voddemannen
Lede (O.): hovaardige boeren.
Leeuwergem (O.): stoefers, vortzakken (= rotzakken ), dommeriken.
Letterhoutem (O.): varkens
Lembeke (O.): savooien, gapers
Lennik: strobranders, windheren.
Leut ( L.): korenmussen
Leuven (B.): pietermannen, koeienschieters
Lichtaart (A.): kwezels
Liedekerke (B.): stad Berrevoets, messentrekkers
Lieferinge (O.):beddezekers
Lier (A.): schapekoppen.
Liezele (A.): pieren
Lillo (A.): krabbenvangers
Linkebeek (B.): moeile douwers.
Lippelo (A.): gedeisterde patatten (= gestampte)
Lissewege (W.): ezelboeren
Lo-Reninge (W.): composteters
Lochem: koolhazen.
Loenhout (A.): pezeriken.
Lokeren (O.): rapenbraders.
Lombardsijde (W.): duinkeuns (= konijnen)
Lommel (L.): bezembinders, heikappers
Londerzeel (B.): kiekenpoeliers
Lot (B.): pensen, plaaggeesten
M
Maarheze: kattenuil.
Maaseik (L.): gapers, knapkoeketers , heksen
Machelen (B): gadeluineboeren.
Maldegem (O.): broodmessen, wildjagers
Malderen: papzakken
Malle (A.): joden.
Mariekerke (A.): de heren van Sint Amands.
Marollen: schieven architekt.
Massenhoven (A.): vliegenstovers
Mater (O.): vechters
Mazenzele (B.): bezembinders
Mechelen (A.): maneblussers.
Mechelen (L.):. muggenblussers.
Meer (A.): wringers
Meerbeek: papboeren.
Meerbeke (O.): gipsheren(= flierefluiters)
Meerdonk (O.): kletskoppen, stuifkoppen, stuifbollen..
Meerhout (A.): meerkatjes.
Meerle (A.): mastentoppen
Meeswijk (L.): briggelhanen (= brood uit onrijp koren)
Meeuwen: de alvermannekens van Meeuwen.
Mere (0.): papboeren.
Meise (B.): klotboeren
Melle (O.): dikke nekken.
Melsele (O.): pijpkens
Membruggen: waterratten
Mendonk (O.): palingstropers
Menen (W.): magenwielvangers
Merchtem (B.): houten ballekens, theedrinkers
Merksem (A.): stroboeren.
Merksplas (A.): spalkers, spetters
Mesen (W.): dikkoppen
Messelbroek (B.): kalotten
Merelbeke (O): achterworstigge
Meulebeke (W.) Turken
Meuzegem (Wolvertem) (B.): bosuilen
Michelbeke (O.): pronkers (= spaarders)
Middelburg (O.): ketelboeters (= ketellappers)
Mielen (L.): eters
Millen (L.): snuifdozen, kattenvillers
Minderhout: papboeren
Moerbeke-Waas (O.):smeerkoeketers
Moerzeke (O.): pruimen
Mol (A.): soepbeners, sopweikers, kortoren
Molenbeek: vaartkapoen.
Molenbeersel (L.): pierenland
Moorsel (O.): boksers
Moortsele (O.): platte borzen
Mopertingen (L.): papzakken
Mortsel (A.): zotten.
Munsterbilzen (L.): kabuiskoppen (van kabuiskolen)
N
Namen (N.): escargots
Neeroeteren (L.): kolven (= knuppels)
Neerpelt (L.): wolvenschieters.
Nekkerspoel : mestrapers
Nevele (O.): moordenaars.
Niel (L.): kerk van Niel (betekent bij het kaartspel : kaarten
zonder één " beeldeken ")
Nieuwenhove (O.): grijzers.
Nieuwenrode (B.): toekkers (= wildstropers), visfretters
Nieuwerkerken (O.): schapenkoppen, lompe boeren
Nieuwkapelle (W.): muggenblusser
Nieuwkerken (O.): schapenkoppen
Nieuwpoort. (W.): schrobben (=vissoort)
Nijlen (A.): sparrijders.
Nijvel: aclots.
Ninove (O.): wortelmannen, kaffeegieters, wortelkrabbers,
steksesmannen, voddenmannen.
O
Oelegem (A.): Oelegemse brakken (= grote mieren).
Oevel: biechtstoel.
Okegem (O.): hoppewinders .
Olen: de boeren van Olen.
Onkerzele (O.): toverheksen
Oombergen (O.): gersbuikers
Oordegem (O.): polkaboeren
Oorderen (A.): karotenbuter (in verband met de teelt van
cichoreiwortels)
Oostakker (O.): savooistekers.
Oosteeklo (O.): geitenpoepers
Oostende (W.): platen, pladijzen (= vissoort.), Schollen
Oosterzele (O.): groenbuiken, zeiktelen
Oostmalle (A.): joden.
Oostvleteren (W.): smouteters
Opglabbeek (L.): brouwers.
Ophem: halve wilden
Ophoven (L.): kinderen van -.
Oplinter (B.): wannessen
Oppem-Wezembeek (B.): halve wilden
Opwijk (B.): drinkers
Orsmaal (B.): engwörpers (eendenwerpers)
Ossel: bèren.
Oten (A.): (lompe) boeren
Ottergem: advocaten.
Oudegem (O.): gierigaards
Oudekapelle (W.): muggenblissers
Oudenaarde (O.): boneknagers, kiekens
Overmere (O.): smouters .
Overpelt. (L.): blazers (baanvorm van toren)
Overijse (B.): doenders (= koeksoort)
P
Pajottenland: kersenboeren.
Pamel: arjaunen.
Panne (De) (W.): puzzieschieters .
Park (B.): zwaantjes
Paulatem (O): Paulatemse puitenrijders.
Peer (L.): muggenblussers.
Perk (B.): wildstropers
Peutie (B.): slappe benen.
Pollare (O.): troteters (= appelmoes)
Poperinge (W.): krombenders,keikoppen, heisnijders, langoren
Poppel (A.): krombenders.
Pulderbos (A.): stokslagers
Pulle (A.): heikneutes
Putte (A.): mattenbreiers, verbrande Puttenaars
Puurs (A.): kipkapfretters .
Bertem - Bertem dialect Leefdaal - Leefdaals dialect
