Een balhoofdplaatje is een logo van de fabrikant of het merk dat is aangebracht op de balhoofdbuis van een fietsframe. Balhoofdplaatjes werden al eind 19e eeuw toegepast en waren vaak gemaakt van metaal. Ter bevestiging aan de balhoofdbuis kunnen daarin nagels of schroeven zijn gebruikt. Bij moderne(re) fietsen kunnen tevens, al dan niet met lijm, balhoofdplaatjes van kunststof zijn aangebracht. Ook kan een balhoofdbuis voorzien zijn van een transfer/sticker.
FMM Magdeburg-- 1938 -- Fritz Melchior -- groothandel werd geregistreerd op 01.01.1903. De firma verhuisde in 1950 naar Braunschweig (ook de merken Banner, Janus, King , Kürassier en Paladin).
JANUS
Janus (Latijn: Ianus) behoort tot de oudste van de Romeinse goden. Hij werd geassocieerd met de Etruskische godheid Culsans, die net als Janus de god van de doorgangen en het begin is en op eenzelfde wijze wordt afgebeeld, maar hij heeft geen Grieks equivalent.
Janus werd voornamelijk afgebeeld als een man met twee gezichten (Janus Bifrons) of als een tweeling (Janus Gemini). Zijn twee gezichten representeerden oorspronkelijk de zon en de maan. Als god van vruchtbaarheid en leven noemde men hem Janus Consivius; als god die de dag begon, heette hij Janus Matutinus. De naam van Pater Janus ("vader Janus") was al in de alleroudste eredienst van Janus een zeer gebruikelijke naam. Men vereerde hem zelfs als Divus Deûm, "de god der goden".
In de Romeinse mythologie was Janus de god van het begin en het einde, van het openen en het sluiten. De deur (ianua) droeg daarom zijn naam. Daarom draagt ook de maand januari zijn naam en werd hij aangeroepen aan het begin van het zaai- en oogstseizoen, alsmede bij huwelijken en geboortes. Op de eerste dag van januari vermeed men alles wat een kwade betekenis kon hebben voor de toekomst. Bovendien gaf men, om de vriendschappelijke verhouding te bevestigen, elkaar kleine geschenken. In de latere tijden van de republiek aanvaardden ook de consuls hun ambt op de eerste dag van januari.
Als god van poorten werd Janus ook gezien als de god die de hemelpoort opende of sloot. Bij alle offers en gebeden werd hij het eerst, zelfs vóór Jupiter, genoemd, omdat zonder hem de hemelpoort gesloten zou blijven voor gebeden.
De Elsterwerda Fietsenfabriek (ELFA) was een bedrijf gevestigd in Elsterwerda, in het zuiden van Brandenburg , gespecialiseerd in de productie van tweewielers. Het productassortiment omvatte fietsen met en zonder hulpmotor, evenals motorfietsen.
Merken: AEGIR en CWR fietsen en motorfietsen en ook ELFA fietsen en motorfietsen.
In 1890 opende de jonge koopman Carl Wilhelm Reichenbach, aan de hoofdstraat vlakbij het marktplein, een fourniturenzaak in Elsterwerda. Dit tijdperk van de toenemende mobiliteit zou Carl Wilhelm, geboren in 1860 in Dobra bij Liebenwerda, niet onopgemerkt voorbijgaan. Zijn eerste ervaring met fietsen was op een vélocipède (een fiets met hoge wielen). Het was geen gemakkelijke rit, het rijwiel had massieve rubberbanden en men zat hoog boven de hobbelige wegen van die tijd. Maar dit deed niets af aan zijn enthousiasme voor het tweewielig vervoermiddel.
Oorsprong van de fietsenfabriek Elsterwerda:
CW Reichenbach begreep de tijdsgeest en was niet alleen in de fiets geïnteresseerd als het nieuwe vervoermiddel, maar ook de interesse het vanuit zakelijk oogpunt was bij hem aanwezig. Al snel voegde hij een fietsenwinkel toe aan zijn fourniturenzaak, hij was vertegenwoordiger van de Brennabor-fabriek in Brandenburg.
Uiteindelijk verwierf hij een groter stuk grond in de buurt van het treinstation van Opper-Lausitz in Elsterwerda-Biehla, waar hij samen met Springer uit Lauchhammer, in een kleine nieuw gebouwde werkplaats, de "Springer en Reichenbach Fietsenfabriek" oprichtte. In 1894 produceerden zestien arbeiders er fietsen van het merk "Aegir “. Deze werden al snel populair in de omgeving. Slechts één jaar na de oprichting van de fietsenfabriek verliet de partner van Carl Wilhelm Reichenbach al het bedrijf, Reichenbach werd enige eigenaar. Vanaf dat moment werden de Aegir-fietsen geproduceerd onder de naam "Elsterwerda Fietsenfabriek CW Reichenbach ". De kwaliteit en betrouwbaarheid van de Aegir-fietsen leidden al snel tot een stijgende verkoop, die werd gewaarborgd door een stabiel en voortdurend groeiend netwerk van vertegenwoordigers. Voor arbeiders, die vaak lange afstanden moesten afleggen om te gaan werken in de dunbevolkte regio Neder-Lausitz met zijn opkomende bruinkoolwinning, werd de fiets steeds aantrekkelijker. Op vrije dagen bood de fiets het gezin de mogelijkheid tot onbeperkte mobiliteit. Leden van lokale wielerclubs kochten overwegend Aegir-fietsen en bewezen de betrouwbaarheid ervan in talloze zelfgeorganiseerde wegwedstrijden, maar ook in de wielerwedstrijden van de Duitse Wielerbond.
De fabriek werd voortdurend omgebouwd en uitgebreid, nieuwe werknemers werden aangenomen en de werkplaatsen werden gemoderniseerd. Het aantal dagelijks geproduceerde fietsen dat de fabriek verliet, nam toe, niet in de laatste plaats omdat nieuwe productiemethoden en dalende staalprijzen fietsen betaalbaar maakten, zelfs voor mensen met een kleiner budget. De markt kende echter in de daaropvolgende jaren perioden van verzadiging. De fabriek reageerde hierop door naaimachines, centrifuges en haar eerste motorfietsen in kleine series te produceren en toe te voegen aan hun aanbod.
Maar hoe verliep de productie van individuele onderdelen voor fietsen en andere producten in een tijd van technologische omwentelingen? Carl Freigang, die later als meestertimmerman in de fabriek werkte, blikte terug op deze periode van verandering:" In 1905 zocht het bedrijf een jonge timmerman, en ik kreeg de baan. Een oudere glazenmaker, Ernst Graf, werkte al in de timmerwerkplaats. Er was genoeg werk, want er werd constant gebouwd. Na mijn militaire dienst van 1907 tot 1909 kreeg ik mijn baan terug. Er was veel veranderd. De timmerwerkplaats kreeg een grotere werkplaats, nieuwe machines, een fineermachine, en er werden twee extra timmermannen aangenomen. Er werd een grote voorraad naald- en hardhout ingekocht, en veel fietsonderdelen werden in hout geklemd en bewerkt. Het maken van modellen hoorde ook bij het werk... "
Zo'n 100 mensen produceerden in de fabriek in 1906 ongeveer 4000 fietsen. Tegelijkertijd werden er naaimachines geproduceerd. Er waren modellen voor thuisgebruik, maar ook luxe modellen en naaimachines voor kleermakers. Er konden jaarlijks tot wel 2000 naaimachines van verschillende modellen worden verkocht. Daarnaast hadden ze een reparatiewerkplaats waar niet alleen fietsen, maar af en toe ook motorfietsen werden gerepareerd.
De producten van de fietsenfabriek in Elsterwerda-Biehla hadden een goede reputatie opgebouwd. Sinds de oprichting van het bedrijf werd er enorm veel waarde gehecht aan de betrouwbaarheid en kwaliteit van de geproduceerde Aegir-fietsen. Oprichter C.W. Reichenbach begreep immers het belang van deze eigenschappen in de concurrentie met andere fietsmerken zoals Brennabor, Opel, Diamant en Dürkopp. Uiteindelijk was het essentieel om de verkoop te garanderen en uit te breiden. Er waren overal fietsenfabrikanten ontstaan, die allemaal een deel van de gestaag groeiende fietsenmarkt wilden veroveren. Het gestaag groeiende en strak georganiseerde verkoopnetwerk zorgde voor sterke verkoopcijfers. Desondanks waren er ook perioden met mindere zaken. Schommelingen in de verkoop werden snel opgevangen door het productassortiment uit te breiden, waardoor deze producten ook marktaandeel wonnen.
De fabriek reageerde op de eerste veranderingen in het straatbeeld als gevolg van de opkomst van de motorisering door kleine series motorfietsen te produceren. Deze eerste motorfietsen, net als de fietsen, droegen de naam "Aegir" op de zijkanten van de tank.
Eerste Wereldoorlog
In 1914 was de dagelijkse productie gestegen tot 100 fietsen. Met het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog kwam de productie vrijwel tot stilstand. De geschoolde arbeidskrachten ontbraken omdat ze in militaire dienst waren getreden. De fietsverkoop stagneerde. De vraag naar alles wat de oorlog aan het front verbruikte maakte een verschuiving in de economie noodzakelijk en daarmee een verandering in het productieprofiel van de fietsenfabriek in Elsterwerda-Biehla. De fabriek leverde nu legerfietsen, draaide granaten, produceerde machinegeweersteunen en spiraalpalen voor prikkeldraadversperringen. Gedurende de hele oorlog werden producten aan het leger geleverd.
Na het einde van de oorlog in 1918 kon de productie weer worden teruggebracht naar het oorspronkelijke doel. Toen een volledig functionerend distributienetwerk zorgde voor een toename van de verkoop, konden de aanvankelijke moeilijkheden bij de productieomschakeling worden overwonnen. Oude handelsrelaties in het buitenland werden nieuw leven ingeblazen. Fietsen werden nu verkocht onder de namen "Aegir" en "CWR", die opnieuw hun oorsprong in termen van technologie en kwaliteit benadrukten, niet alleen binnen het Duitse Rijk, maar ook in de Baltische staten, Denemarken en Nederland. Er ontstonden zelfs verkoopkansen in Afrika en Zuid-Amerika.
De naoorlogse onrust van 1919-1920, met de bijbehorende politieke ontwikkelingen, zorgde voor hernieuwde beroering. Een grote staking na de Kapp-putsch hield de fabriek op scherp. Tijdens deze staking bestormde een subcomité van arbeiders het pand en confisqueerde een auto en zestien fietsen. Deze obstakels werden echter overwonnen en in de daaropvolgende jaren stabiliseerde niet alleen de economische ontwikkeling in de omliggende regio Neder-Lausitz, maar ook bij de "Elsterwerda Bicycle Works CW Reichenbach". De fabriek beleefde haar gouden tijdperk.
Door omvangrijke verbouwingen werd de fabriek in 1924 aanzienlijk vergroot. De binnenlandse verkoop in Duitsland bleek echter problematisch vanwege de torenhoge inflatie. Eind november werd de fabriek vervolgens getroffen door een verwoestende brand die grote delen van belangrijke werkplaatsen in de as legde.
Maar zelfs in deze situatie toonde Carl Wilhelm Reichenbach energie en vooruitziendheid. De wederopbouw begon onmiddellijk. Beschadigde delen van de fabriek werden verplaatst naar andere, soms tijdelijke, panden. Machines en gereedschap die door de brand verloren waren gegaan, werden vervangen. Alle beschikbare middelen werden ingezet om de brandschade te herstellen en bakstenen te hergebruiken. De lokale bouwbedrijven Berndorf uit Biehla, evenals Reiche & Hoffmann en Erfurth & Jacob uit Elsterwerda, werden ingeschakeld en hadden binnen enkele weken, in februari 1925, niet alleen alles herbouwd, maar ook gemoderniseerd en ruimer gemaakt. De nieuwe, verbeterde mogelijkheden, de gestabiliseerde markt en de daaruit voortvloeiende omzetstijging zorgden ervoor dat de fietsenfabriek in Elsterwerda datzelfde jaar een nieuw hoogtepunt bereikte. Er werkten nu zo'n 400 mensen en er verlieten dagelijks ongeveer 200 fietsen de fabriek. Het aangrenzende pand, met een kleine herberg en een bowlingbaan, werd door het bouwbedrijf Reiche & Hoffmann aangekocht en omgebouwd tot een bedrijfsrestaurant.
Hoewel Carl Wilhelm Reichenbach en de fietsenfabrikant uit Elsterwerda in het verleden terecht hadden vertrouwd op de productie van hoogwaardige fietsen om de toekomst van de fabriek en haar werknemers veilig te stellen, rezen hierover in de late jaren twintig steeds meer twijfels. Het bedrijf had zijn productaanbod weliswaar al uitgebreid met naaimachines, centrifuges en kleine motorfietsen, maar de productie van de beproefde en populaire Aegir- en CWR-fietsen bleef de ruggengraat van de onderneming. Verbeterde productieprocessen, gunstige staalprijzen en een gestaag toenemende productie van grote fabrikanten transformeerden de fiets echter tot een massaproduct. Aan het einde van de jaren twintig betaalden kopers aanzienlijk minder voor een fiets dan twintig jaar eerder. En... de steeds populairder wordende "gemotoriseerde fiets" werd een serieuze concurrent. Om de toekomst van de fabriek, ondanks het huidige productieniveau, veilig te stellen, was het essentieel om in te spelen op de veranderende situatie op de wegen in Duitsland en Europa.
Na zorgvuldige overwegingen, zich bewust van de veranderende marktsituatie en tevens het potentieel van de fietsenfabrikant in Elsterwerda-Biehla erkennend, introduceerde Carl Wilhelm Reichenbach in juni 1928 de motorfietsenproductieafdeling in de fabriek. In de herfst reden de eerste motorfietsen al rond, die vanaf dat moment onder de merknaam "Elfa" werden verkocht. Elfa-motorfietsen veroverden al snel niet alleen de harten van gewone motorrijders, maar ook van motorsportliefhebbers onder jongeren. Naast de krachtige motorfietsen werden ook kleinere gemotoriseerde fietsen steeds populairder. Hun voordelen waren betaalbare mobiliteit en gebruiksgemak, waardoor ze zelfs geschikt waren voor vrouwen. De gepubliceerde testrapporten van de "Elfa"-testritten bevestigden de betrouwbaarheid, robuustheid, het onderhoudsgemak en het rijplezier van de motorfietsen uit Elsterwerda-Biehla. Het motto van oprichter Carl Wilhelm Reichenbach wierp zijn vruchten af, en na de Aegir-rijwielen waren ook de Elfa-rijwielen hard op weg om naam te maken. De productie van deze fietsen en motorfietsen vond begin jaren dertig plaats onder totaal andere omstandigheden dan tijdens de oprichting van het bedrijf. Het merendeel van de afgewerkte fietsen en motorfietsen werd niet lokaal verkocht, maar geleverd aan een wijdverspreid netwerk van verkooppunten. De verbinding met het station Elsterwerda-Biehla bleek vanaf het begin gunstig voor het transport. De verzendklare fietsen, verpakt in dikke stroken papier en soms zelfs gedemonteerd in onderdelen, werden per smalspoorlijn of vrachtwagen naar het laadperron van het station vervoerd. Motorfietsen en gemotoriseerde fietsen werden zelfs in hun eigen houten kratten verzonden.
Vanaf 1929 werden er ook Elfa- fietsen geproduceerd, de productie van Aegir -fietsen ging tot 1931 door.
Net als veel andere Duitse bedrijven ondervond ook dit bedrijf echter de gevolgen van de Grote Depressie. Eind 1931 vond er een grote ontslagronde plaats in de fabriek. Net als bij andere rijwielfabrikanten daalde de verkoop sterk en moest het personeelsbestand drastisch worden ingekrompen. Hoewel het bedrijf bleef vertrouwen op de fietsenmarkt, dreigde er een noodlottige periode voor de Elfa-motorfietsen vanwege de algemene ontwikkelingen in de motorfietssector. De Elfa-motorfietsen waren degelijk gebouwd en populair bij klanten, niet in de laatste plaats vanwege hun zeer betaalbare prijs, maar de distributie ervan werd steeds moeilijker.
Nadat de economische crisis van midden jaren dertig grotendeels was overwonnen en de verkoop van de producten van de fabriek steeds beter verliep, nam het aantal werknemers in de fietsenfabriek in Biehla weer toe. Modelupdates aan de geproduceerde fietsen en lichte motorfietsen bleven beperkt tot kleine technische aanpassingen. Terwijl de lichte motorfietsen vertrouwden op de beproefde combinatie van een robuust, in eigen huis geproduceerd frame en de 98cc-motor van Fichtel & Sachs, bood de fietsenfabriek een breed scala van producten aan, waaronder extra stevige bagagefietsen.
Nadat Carl Wilhelm Reichenbach in 1933 de leiding van de fabriek aan zijn zoon Erich had overgedragen, konden klanten in de volgende brochures nu "Elsterwerdaer Fahrradfabrik / EW Reichenbach GMBH" lezen. De focus van de productie en de verkoop zelf veranderde weinig.
In 1939 telde de fabriek zo'n 500 werknemers en personeelsleden. De productie van de populaire fietsen en lichte motorfietsen kende een goede afzet. Doch het jaar 1939 zou echter het laatste productiejaar worden van de "Aegir" en "Elfa's". Vijfenveertig jaar vervoerproductie in Elsterwerda-Biehla behoorde tot de geschiedenis.
Tweede Wereldoorlog
Met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werd de productie echter opnieuw omgeschakeld naar de totale oorlogsproductie. Al halverwege de jaren dertig was de fabriek begonnen met de productie van wapens. Geschoolde arbeiders werden vervangen door ongeschoolde arbeiders, maar de productiedoelstellingen werden desondanks gehaald. Dit was alleen mogelijk dankzij een nieuw opgezette opleidings- en scholingsstructuur. Niemand had kunnen voorzien dat deze oorlog het einde van een tijdperk zou betekenen. Op 19 april 1945 werd de fabriek tijdens een bombardement op de stad, door Brits-Amerikaanse bommenwerpers, verwoest. Carl Wilhelm Reichenbach heeft deze noodlottige dag niet meer meegemaakt, hij was al op 17 mei 1937 in Elsterwerda-Biehla overleden.
Na de oorlog werd de verwoeste fabriek herbouwd, maar de rijwielproductie werd niet hervat. In plaats daarvan produceerde het bedrijf producten die nodig waren in het naoorlogse tijdperk. Later herwon het bedrijf zijn reputatie door melksystemen te produceren onder de naam "Impulsa" en deze wereldwijd te distribueren.
Tot minimaal 1945 Elsterwerdaer Fahrradfabrik EW Reichenbach GmbH
Circa 1946 tot 1948 Elsterwerda Fietsenfabriek, Elsterwerda, een bedrijf van de industriële werken van de deelstaat Saksen-Anhalt
Vanaf 1948 VEB Elfa
Vanaf 1970 VEB Impulsa
De naam ELFA is onlangs nieuw leven ingeblazen als fietsmerk door een klein bedrijf uit Dresden . Hun focus ligt op fietsen met een klassiek ontwerp en moderne kenmerken.
Brennabor-Werke AG (voorheen Brennabor-Werke Gebr. Reichstein ) was een Duitse fabrikant van kinderwagens , fietsen , motorfietsen en, gedurende twee decennia, van gemotoriseerde motorvoertuigen . Het was gevestigd in Brandenburg an der Havel en handelde tussen 1871 en 1945.
Het bedrijf werd in 1871 opgericht door drie broers, Adolf, Carl en Hermann Reichstein. De broers produceerden al in 1870 kinderwagens en kinderfietsen met twee wielen en in 1881 stapten ze over naar de bloeiende mainstream fietsen business. Vanaf 1892 werden de fietsen gebrandmerkt met de naam Brennabor.
De Brennaborwerke ontwikkelde zich tot het belangrijkste bedrijf van Brandenburg. In april 1871 begonnen de broers Carl, Adolf en Hermann Reichstein, die uit een familie van mandenmakers kwamen, met 20 arbeiders handgeweven mandenmakerij en kinderwagens te produceren op de Neustädtischer Markt 23. Binnen een paar jaar ontwikkelde de Brennaborwerke zich tot de grootste kinderwagenfabriek van Europa. Vanaf 1874 bouwden de Reichsteins het grootste industriële complex van Brandenburg aan de Schützenstrasse en Kirchhofstrasse. In 1896 produceerden 1.800 arbeiders al 20.000 fietsen en 120.000 kinderwagens.
In de jaren 1930 was het bedrijf uitgegroeid tot Europa's grootste producent van kinderwagens en was het ook een toonaangevende producent van fietsen. De massaproductie van motorfietsen begon in 1901 en vanaf 1903 produceerde het bedrijf, in dit stadium alleen op speciale bestelling, drie- en vierwielige voertuigen. In 1908 begon de serieproductie van auto's en dit was ook het jaar dat het eigen raceteam van het bedrijf wereldwijd succes begon te boeken in de motorsport. De autoproductie werd echter met het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 opgeschort, de productie van motorfietsen werd in 1916 beëindigd. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden in de Brennabor-fabriek met 7.000 medewerkers granaten, militair materieel en fietsen geproduceerd.
In 1919 vormde het bedrijf een alliantie met twee andere fabrikanten, NAG en Hansa-Lloyd , de resulterende tripartiete groepering werd bekend als GDA (Gemeinschaft Deutscher Automobilfabriken /Vereniging van Duitse autofabrikanten). De vereniging duurde tot 1928, maar kwam nooit tot een formele fusie tussen de aangesloten bedrijven. In 1923/24 liep Brennabor voorop, als een van de eerste Duitse autofabrikanten (samen met Opel) die Amerikaanse productielijntechnieken overnam. Brennabor had echter geen klein automodel om te concurreren met Opels Laubfrosch.
Het jaar 1927 bracht de hoogste productiecijfers. Met 8.000 medewerkers produceerde het bedrijf 82.000 auto's, 115.000 fietsen en 165.000 kinderwagens.
In de herfst van 1931 zorgde de wereldwijde economische crisis ervoor dat het bedrijf failliet ging. Het bedrijf, dat een schuldenlast had van maximaal 15 miljoen Reichsmark, moest in oktober 1931 faillissement aanvragen. Daarom werd in januari 1932 een schikkingsprocedure gestart. De fabriek had nog steeds 500 medewerkers. Het familiebedrijf “Brennabor-Werke” werd onder leiding van de hoofdcrediteur Commerzbank omgezet in een AG. Commerzbank werd de hoofdaandeelhouder. De burgemeester van de stad, Paul Szillat, zat ook in de eerste raad van toezicht. Carl Reichstein junior nam de functie van technisch directeur in de directie over. Terwijl de andere bedrijfsonderdelen al snel weer winst begonnen te maken, legde de motorvoertuigendivisie een zware last op het bedrijf. Plannen om de autoproductie te hervatten werden uiteindelijk in december 1933 verlaten.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog steeg het aantal werknemers tot ruim 6.000, waaronder talrijke aangevoerde dwangarbeiders. Brennabor liet ook de productie plaatsvinden in de gevangenis van Brandenburg. Er werden accessoires voor de vliegtuigbouw vervaardigd, vooral voor Messerschmitt, Heinkel en Arado, evenals wagens voor luchtafweergeschut.
In de herfst van 1945, na inbeslagname en ontmanteling, kwam er een einde aan Brennabor-Werke AG. Vanwege zijn rol als defensiebedrijf, de toewijding van het management aan het nationaalsocialisme en de uitbuiting van de dwangarbeiders, vielen Brennabor AG en haar dochteronderneming, Havelwerk GmbH, een defensieproductiebedrijf, binnen de reikwijdte van “Orders 124 en 126” van het Sovjet Militaire Bestuur in Duitsland. Machines en systemen werden ontmanteld en als herstelbetalingen naar de Sovjet-Unie gebracht. De bedrijven werden later onteigend. Op het fabrieksterrein werd de tractorfabriek opgericht, het bleef bestaan tot in de jaren 1960.
Merk Brennabor vanaf circa 1948 in Hamburg.
1952: Brennabor- Fahrzeug-GmbH, groothandel Hamburg, het merk Brennabor werd later door verschillende West-Duitse firma’s verhandelt.
1986: HWE/Einbeck verwerft de merkrechten van Brennabor
Op 16 juli 1896 richtten de drie gebroeders Conrad de "Gebr. Conrad Excelsior-Fahrradwerke" (Fietsenfabriek van de Gebroeders Conrad Excelsior) op in Brandenburg. Paul Conrad was koopman aan Dom 63, waar hij een ijzerwarenwinkel, een sigarenwinkel en een distilleerderij runde. Richard Conrad had zijn werkplaats als meester-metaalbewerker, slotenmaker aan de Große Gartenstraße 52 en Gustav Conrad was fabrikant in Berlijn.
Het enorme economische succes van de fabrieken Brennabor en Corona in het produceren van fietsen was voor andere Brandenburgse ondernemers, waaronder de gebroeders Conrad, een stimulans om zich ook in de bloeiende fietsenindustrie te werpen.
De broers Paul en Richard Conrad waren al vóór de oprichting van hun gezamenlijke bedrijf actief in de handel van fietsaccessoires. Richard Conrad was tevens algemeen vertegenwoordiger van Corona-Fahrradwerke Brandenburg.
De broers begonnen met de productie van fietsen en fietsonderdelen in gehuurde panden aan de Kleine Münzenstraße 20 en de Molkenmarkt 21. Medio 1897 verliet Richard Conrad het bedrijf, vermoedelijk omdat hij het bedrijfsrisico te hoog vond. Hij nam zijn oude zaak aan de Große Gartenstraße over en produceerde zijn eigen fietsen onder de merknaam "Conradior".
Op 10 maart 1897 trad de koopman Franz Patz toe tot het bedrijf en werd de bedrijfsnaam gewijzigd in "Gebr. Conrad & Patz-Excelsior Fahrradwerke." Franz Patz was mede-eigenaar van het bedrijf "Spielhagen & Patz", gevestigd aan de Neustädtischer Markt 15. Dit bedrijf stond in het handelsregister ingeschreven als distilleerderij, sigaren- en azijnfabriek.
In 1901 werd de bedrijfsnaam gewijzigd in "Gebr. Conrad & Patz, Excelsior-Fahrradwerke". In 1906 werd het bedrijf omgezet in een naamloze vennootschap.
De Excelsior-fietsen verkochten goed en de productie nam gestaag toe. Het gehuurde pand aan de Kleine Münzenstraße werd al snel te klein en in het najaar van 1903 verhuisde het bedrijf naar de Wredowstraße 10, de leegstaande fabriek van de voormalige Kondor-fietsenfabriek, die eind 1901 failliet was gegaan. Naast fietsen en fietsonderdelen produceerden de Excelsior-fabrieken aanvankelijk ook motorfietsen, van 1902/03 tot ongeveer 1908.
Een advertentie uit 1904 gaf al een jaarlijkse productie van 25.000 fietsen aan. De vraag bleef groeien en daarom werd er een extra pand gehuurd aan de Bauhofstraße 8 van de voormalige rijwielfabriek Alexander, die eind 1901 eveneens failliet ging.
Hoewel de Kondor- en Alexander-fietsenfabrieken de fietscrisis van 1898 tot 1901 niet overleefden, wisten de Excelsior-fietsenfabrieken deze periode waarschijnlijk te overbruggen door naaimachines te produceren. Deze productietak is echter momenteel alleen bekend dankzij de opname ervan in een Engelse verzameling naaimachinefabrikanten. In 1902 zocht de Excelsiorfabriek een locatie aan de Mühlendamm om een eigen fabriek te bouwen, maar deze plannen zouden later echter afgeblazen worden.
In 1904 overleed mede-eigenaar Gustav Conrad en werden Franz Patz en Paul Conrad eigenaren van de fietsenfabriek Excelsior. De steeds toenemende vraag naar de hoogwaardige Excelsior-fietsen maakte een verdere uitbreiding van de productiecapaciteit noodzakelijk. Hiervoor was uiteraard een aanzienlijk kapitaal nodig. Dit werd verkregen door de oprichting van een naamloze vennootschap op 3 december 1906. Franz Patz werd benoemd tot algemeen directeur.
In de herfst van 1907 werd een stuk grond in de Wilhelmsdorfer Strasse, dat 35.000 vierkante meter besloeg, verworven en werd begonnen met de bouw van een moderne fabriek. De nieuwe fabriek was uitgerust met tal van gespecialiseerde machines, waaronder een verzinkerij en een emailleerinstallatie met een stoomdroogoven. Een modern stofafzuigsysteem hield de werkruimtes grotendeels stof- en rookvrij. De energie voor de machines werd opgewekt door een grote stoommachine van 500 pk. Deze was gekoppeld aan een dynamo die 23 elektromotoren aandreef. De afzonderlijke werktuigmachines werden vervolgens via transmissiesystemen aangedreven door aandrijfriemen.
Later zou er nog een uitbreiding van de elektriciteitscentrale volgen, die was door een verdere productietoename noodzakelijk geworden.
Een eigen spoorverbinding vanaf de Brandenburger Städtebahn (Brandenburgse stadsspoorweg) maakte het mogelijk om kolenwagons direct voor het ketelhuis te lossen. De grote hoeveelheden grondstoffen werden per spoorwagon rechtstreeks naar de betreffende opslagloodsen op het bedrijfsterrein gebracht. De eindproducten werden door het expeditie team direct in de wagons geladen, zonder ze aan de elementen bloot te stellen. De werkplaatsen waren gelijkvloers gebouwd, waardoor zware machines en apparatuur eenvoudig konden worden geïnstalleerd en vervangen tijdens moderniseringen. De daken van de werkplaatsen waren uitgevoerd als sheddaken. Dit zorgde voor uitstekende indirecte daglichttoetreding in de werkruimtes. Het hoge technische niveau en de uitrusting, die overeenkwam met de mode van die tijd, komen op indrukwekkende wijze tot uiting in de fietsmodellen van de modeljaren 1908 en 1911.
Met name de ornamenten en letters die door middel van etsen (damascering) op de framebuizen en spatborden zijn aangebracht, weerspiegelen de eigentijdse smaak. Deze uitgebreide versieringen werden uiteraard alleen op zeer dure luxe modellen toegepast.
In 1896 produceerden 70 arbeiders in totaal 2.000 fietsen; in 1899 was dit aantal gestegen tot 5.000.
In 1904 werden er 25.000 fietsen geproduceerd en in 1905 was dat aantal gestegen tot 32.000. In 1906 verlieten 36.000 fietsen de fabriek en in 1907 was de fietsproductie gestegen tot 50.000. In 1908 bereikte het bedrijf de maximale capaciteit met 60.000 geproduceerde fietsen. In de jaren 1896 tot 1926 zouden er in totaal 1.250.000 fietsen geproduceerd worden. De Excelsior-fabrieken namen niet deel aan het wielrennen, hoewel dit wijdverbreid was in de industrie en natuurlijk zeer effectief was voor de reclame.
Naast fietsen en fietsonderdelen produceerde de Excelsior-fabriek ook motorfietsen. In maart 1903 presenteerde het bedrijf zijn eerste gemotoriseerde tweewieler op de Duitse Autosalon in Berlijn. Aanvankelijk gebruikte de Excelsior-fabriek inbouwmotoren van het Belgische bedrijf FN (Fabrique National, Herstal bij Luik). Vanaf het najaar van 1903 schakelden ze over op inbouwmotoren van Fafnir uit Aken.
Het jaarverslag van Excelsior AG uit 1913 bevat informatie over toekomstplannen. Volgens het rapport waren de voorbereidingen voor de grootschalige productie van typemachines in volle gang. Of de productie ooit is gestart, is onbekend.
1914: Met het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog verschoof de productie naar oorlogsmateriaal. Met name granaten werden in grote hoeveelheden geproduceerd. Deze werden vervolgens in een aparte vulinstallatie in een kazerne op de weilanden achter het centraal station met buskruit gevuld. De vulinstallatie was opgericht door de fabriek in Brennabor. Hier werden de granaten van de Brandenburgse bedrijven (Brennabor, Excelsior, Corona, Wiemann Scheepswerf, Elisabethhütte Krüger en Richter Landbouwmachines) gevuld.
In 1915 werd in Kirchmöser een kruitfabriek gebouwd.
De arbeiders die voor militaire dienst waren opgeroepen, moesten vervangen worden om de productie op peil te houden. Daarom plaatste de fabriek Excelsior advertenties in de Brandenburger Anzeiger. Vooral vrouwen die voorheen werkloos waren geweest, namen de taken van de opgeroepen mannen over.
Begin jaren twintig was er een hausse in de Duitse motorfietsproductie. De Excelsior-fabrieken hervatten de motorfietsproductie echter niet.
Hoewel de fabriek al in financiële moeilijkheden verkeerde door de Grote Depressie, waagde Excelsior medio februari 1929 eindelijk een tweede poging. De reden hiervoor was waarschijnlijk de hoop op een grote verkoop van motorfietsen door de wijziging van de motorrijtuigenbelasting op 1 april 1928. De ongelijke belastingheffing tussen twee- en viertaktmotoren werd afgeschaft en er kwam een motorrijtuigenbelasting. Cruciaal voor het aantrekken van nieuwe klanten was de vrijstelling van rijbewijsplicht en de belastingvrijstelling voor motorfietsen tot 200 cc. In overeenstemming met de nieuwe registratie-eisen en in de hoop nieuwe kopers aan te trekken, werd aanvankelijk een 200 cc viertaktmotorfiets geproduceerd in een toer- en sportuitvoering. Dit werd gevolgd door een 300 cc toermodel en een 350 cc sportmodel. De motoren kwamen van JAP in Londen (bedrijf John Alfred Prestwich) en de transmissies van Burmann in Birmingham. De foto toont de presentatie van de 1000e machine aan medewerkers en bedrijfsleiding.
De hervatting van de productie van motorfietsen en bromfietsen bleek niet de gehoopte uitweg uit de crisis en de verliezen bleven oplopen. Daarom vroeg Excelsior AG op 15 september 1931 faillissement aan. De openingsbalans van de liquidatie toonde een verlies van 2.916.163 Reichsmark. Tijdens de algemene vergadering van 23 maart 1932 werd een nieuwe raad van commissarissen gekozen. Om verdere verliezen te voorkomen, werd de productie op 31 maart 1932 volledig stopgezet.
Eerder, begin 1932, werden nieuwe gemotoriseerde fietsmodellen met versterkte frames, sterkere verende voorvorken en ballonbanden geproduceerd, die nu een modelnummer kregen. Model nr. 1 was nu tegen meerprijs verkrijgbaar met een eigen verende voorvork en kreeg daarom modelaanduiding nr. 2. De gemotoriseerde fiets met bagagedrager behoorde niet meer tot het assortiment.
In 1933 werd Excelsior-AG gereorganiseerd en voortgezet als “Brandenburger Fahrrad- und Motorrad Werke Excelsior GmbH Brandenburg (Havel)”.
Er vonden geen noemenswaardige wijzigingen plaats in de eigendomsstructuur, aangezien de meerderheid van de aandelen van het bedrijf in handen was van Dagmar Hensel, de dochter van de vorige algemeen directeur Franz Patz.
In 1935 werd een nieuw motorfietsprogramma gepresenteerd. De motoren kwamen van Bark in Dresden, in eerste instantie als 200 cc tweetakt- en viertaktmotoren in de Landgraf- en Roland-modellen. Later werden modellen met Bark viertaktmotoren tot 500 cc aangeboden.
De productie van motorfietsen moest in 1938 vanwege verkoopproblemen voorgoed worden stopgezet. In 1939 assembleerden de medewerkers nog motoren met de nog voorhanden zijnde onderdelen, hoewel het bedrijf na maart 1939 volgens het plan van Schell geen motorfietsen meer mocht produceren.
Op 2 maart 1939 trad in Duitsland het Shell-plan in werking, vernoemd naar kolonel Adolf von Shell, Gevolmachtigde-Generaal voor Motorvoertuigen. Het plan stelde een typebeperking in voor in Duitsland geproduceerde motorfietsen en auto's. Het doel was om het onderhoud en de reparatie van het wagenpark van de Wehrmacht (Duits leger)te vereenvoudigen, de productie-efficiëntie te verhogen en componenten te standaardiseren. Het Shell-plan maakte deel uit van de economische en politieke oorlogsvoorbereidingen die vóór de Tweede Wereldoorlog werden getroffen.
Dit beperkte de handelingsvrijheid van de fabrikanten aanzienlijk en hen werd opgelegd welke modellen ze moesten produceren, in welke vorm en in welke aantallen. Het gehele productiekader werd dus heringericht om aan de eisen van de Wehrmacht te voldoen.
Bij de motorfietsen werd het aantal modellen teruggebracht van 150 naar 30. Volgens de bepalingen van het Shell-plan moest de productie van motorfietsen bij Excelsior GmbH worden stopgezet.
Van 1930 tot 1939 werden door Excelsior ongeveer 6.500 bromfietsen en lichte motorfietsen geproduceerd. De productiecapaciteit die vrijkwam door het stopzetten van de motorfietsproductie werd gebruikt om over te schakelen op wapenproductie. Elektrische apparatuur en kleine vliegtuigonderdelen werden onder andere geproduceerd voor de Arado-vliegtuigfabriek in Brandenburg. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden er ook dwangarbeiders ingezet bij de productie. Een bijzonder oorlogsproduct was de productie van een onderstel voor het MG 42 machinegeweer. Hierdoor werd het schietbereik vergroot van 800 m tot 3000-3500 m.
De fabrieksgebouwen en -installaties overleefden de Tweede Wereldoorlog ongeschonden. Conform de bepalingen van de Overeenkomst van Potsdam werd de Excelsior-fabriek, een voormalige wapenfabriek, in 1946 zonder compensatie onteigend en overgedragen aan de deelstaat Brandenburg. Pogingen om de fietsenproductie te hervatten mislukten.
In 1949 werden de activa van de voormalige Excelsior-fabriek overgedragen van de "Vereniging van Volkseigen IJzer- en Metaalbedrijven, deelstaat Brandenburg" aan de gemeente Brandenburg. Op 19 mei 1949 werd de VEB Brandenburgische Fahrrad- und Metallwerke (VEB Brandenburgische Fahrrad- und Metallwerke) ingeschreven in het handelsregister. Of dit bedrijf ooit heeft voortgebracht, blijft onduidelijk.
Vanaf 1951 waren op het terrein van de voormalige Excelsior-fabriek achtereenvolgens verschillende bouwbedrijven gevestigd: Ingenieur-Tiefbau Brandenburg, Bau-Union Brandenburg en BMK-Ost. Na 1990 volgden Industrie-und Spezialbau GmbH en UIB-Universale Bau Holding. In het najaar van 2014 werden de meeste van de karakteristieke hallen met lessenaars dak gesloopt. Het monumentale kantoorgebouw huisvest momenteel een callcenter (Majorel).
De connectie tussen Excelsior-AG en het bedrijf “Hansa Metallwaren GmbH” is nog steeds onduidelijk.
De eigenaar van dit bedrijf was Dagmar Hensel, de dochter van Franz Patz, de voormalige algemeen directeur van Excelsior AG. Het hoofdkantoor van het bedrijf was gevestigd aan de Wilhelmsdorfer-Landstraße 39, op het terrein van Excelsior AG. Dit bedrijf werd vermoedelijk in 1931 afgesplitst uit de failliete boedel tijdens de liquidatie van Excelsior AG en de oprichting van Excelsior GmbH. "Hansa Metallwaren GmbH" produceerde voornamelijk fietsonderdelen. Productieactiviteiten bij dit bedrijf zijn ook na 1945 gedocumenteerd, waaronder de productie van sturen, pedalen, kettingen en spaken. Net als de Excelsior-fabriek werd dit bedrijf vermoedelijk onteigend en vervolgens gestaakt. Pogingen om de fietsproductie in de Sovjetbezettingszone weer op te bouwen, waren gericht op de zuidelijke regio's Chemnitz, Suhl, Sangerhausen en Mühlhausen.
Dankzij de hoge winsten van de Excelsiorfabriek konden de oprichters villa's bouwen die aan hun status voldeden. Deze villa's zijn inmiddels geklasseerd als historische monumenten.
Het merk Blücher werd vernoemd naar: Gebhard Leberecht von Blücher (Rostock, 16 december 1742 - Krieblowitz, 12 september 1819), sinds 1814 vorst Blücher von Wahlstatt. Hij was een Pruisische Generalfeldmarschall (veldmaarschalk) die zijn leger leidde tegen Napoleon Bonaparte in de Slag bij Waterloo in 1815. Blücher droeg voor zijn offensieve instelling op het slagveld de bijnaam Marschall Vorwärts ("Maarschalk Voorwaarts"). Van Blücher is bekend dat hij zijn soldaten aanvuurde met de kreet "Hunde, wollt ihr immer leben?" (Honden, willen jullie eeuwig leven?)
Seidel & Naumann (GERMANIA) --- Hamburger Straße ---- Dresden------ Duitsland
Seidel & Naumann werd in 1868 opgericht door ondernemer Bruno Naumann te Königsbrück in Dresden . Nadat koopman Erich Seidel in 1869 in het bedrijf investeerde, werd zijn naam in 1870 voor de naam van de oprichter geplaatst en bleef in de bedrijfsnaam staan, zelfs na Seidels vertrek in 1876. Binnen zeer korte tijd groeide het bedrijf uit tot de grootste naaimachine- en typemachinefabrikant van Duitsland. In 1992 werd de fabriek, na diverse naamswijzigingen en productiewijzigingen, gesloten.
Na zijn jarenlange reizen keerde Karl Robert Bruno Naumann terug naar Dresden en richtte op 5 augustus 1868 met zijn eigen spaargeld van een paar honderd daalders een kleine werkplaats voor fijnmechanica op. Het jaar daarop produceerde Naumann, op basis van een Amerikaans patent, Wheeler-Wilson naaimachines. In 1869 investeerde de koopman Emil Seidel 25.000 daalders in het bedrijf, dat vanaf 1870 handelde onder de naam "Seidel & Naumann". Hoewel Seidel in 1876 vertrok met een ontslagvergoeding van een kwart miljoen Reichsmark, bleef de bedrijfsnaam ongewijzigd. In de loop van de geschiedenis van het bedrijf vonden er verschillende verschuivingen in de productiefocus plaats. In 1872 was Naumann de eerste in Duitsland die op basis van het modernere Singer-principe hoogarmige naaimachines produceerde, en hij verbeterde deze voortdurend.
In 1883 verwierf Naumann een bouwterrein buiten het dichtbebouwde stadscentrum en bouwde een grote fabriek aan de Hamburger Straße. Drie jaar later werd het bedrijf omgevormd tot een naamloze vennootschap de: “Nähmaschinenfabrik und Eisengießerei vormals Seidel & Naumann“. Het bedrijf had toen 1.000 werknemers in dienst die jaarlijks 80.000 naaimachines produceerden. Het nieuwe gebouw bood ruimte voor nieuwe producten. Zo begon rond 1892 de massaproductie van fietsen onder het merk "Germania". Advertenties getuigen ook van "Naumanns Fietsen", dat onder deze onafhankelijke naam.
Ze produceerden ook snelheidsmeters voor locomotieven, en vanaf 1887 muziekautomaten. De kantoorschrijfmachines van het merk "Ideal", die speciaal naar wens van de klant konden worden uitgerust met tabulators en diverse toetsenborden, verwierven een wereldwijde bekendheid. Vanaf 1900 gingen ook de kantoorschrijfmachines in massaproductie. In 1901 begon het bedrijf onder, licentie, met de productie van Laurin & Klement Germania- motorfietsen, deze hadden een- en V-twinmotoren met vermogens variërend van 2,5 tot 6 pk. Het plan om eigen motorvoertuigen te produceren werd na Naumanns vroegtijdige dood in 1903 opgegeven. Een bron die in 1908 werd gepubliceerd vermelde dat er toen nog Germania motorfietsen en bagagedriewielers, nog steeds onder licentie van Laurin & Klement, werden vervaardigd. In 1910 werd de eerste draagbare typemachine, de "Erika", geproduceerd.
Ten tijde van het overlijden van de oprichter had het bedrijf ongeveer 2500 mensen in dienst. Bruno Naumann richtte een aantal sociale voorzieningen op voor zijn werknemers: een ziektekostenverzekering voor werknemers met een lange staat van dienst en hun gezinsleden, een uitkeringsfonds bij langdurige ziekte en overlijden, een invaliditeitsfonds en een fonds voor ambtenarenondersteuning. De werkplaatsen waren royaal uitgerust met kleedkamers, toiletten, wasruimtes en eetzalen.
Het bedrijf Seidel & Naumann werd voortgezet door zijn opvolgers. In 1912 verhuisde de eigen gieterij naar Pirna. De productie werd uitgebreid met rekenmachines), boekhoudmachines en optische profielslijpmachines (vanaf 1932).
De productie van fietsen werd in 1938 stopgezet.
In 1940 werd de bedrijfsnaam opnieuw gewijzigd in Seidel & Naumann AG. Het bedrijf was een van de belangrijkste grote bedrijven in Dresden totdat het zwaar beschadigd raakte bij luchtaanvallen in 1944/45.
Op basis van het referendum in Saksen op 30 juni 1946 werd het bedrijf onteigend en overgedragen aan de overheid. Het bedrijf opereerde vervolgens als Mechanik vorm. Seidel & Naumann VEB Dresden. Na de overdracht aan de staat in 1946, opereerde het bedrijf, sinds 1951 samen met de voormalige Clemens Müller AG , als VEB (Volkseigene Betrieb) Schreibmaschinenwerk(e) Dresden (SWD). Dresden lag nu in de Duitse Democratische Republiek ( DDR ).
Vanaf 1979 behoorde het tot de VEB Kombinat Robotron (RSD), en werden er tot 1990 typemachines geproduceerd, grotendeels nog onder de traditionele merknaam Erika .
Na faillissement werd de typemachinefabriek, gelegen aan de Hamburger Straße, werd in 1991 overgenomen door Rüdiger Freiherr von Künsberg en diende vanaf 1992 als Technisch Stadhuis voor het stadsbestuur van Dresden.
Germania is een personificatie met verschillende connotaties. In de oudheid , toen de volkeren van Germania enkel vanuit het perspectief van de Romeinse veroveraars als een eenheid verschenen, beeldden ze al een "Germania" af in de vorm van een vrouw, bekend als een numen, en noemden haar bij dezelfde naam die ze aan de regio hadden gegeven. Sinds de middeleeuwen wordt ze, met verwijzing naar de Germania magna uit de oudheid, beschouwd als de nationale personificatie van Duitsland in de zin van het gebied waar de Duitse taal werd gesproken. In de 19e eeuw diende Germania de democratische beweging in Duitsland als een nationaal-romantisch symbool voor de Duitse natiestaat waarnaar zij streefde. In 1828 beeldde Friedrich Overbeck haar af in Italia en Germania als een sierlijke maagd die zich zachtjes naar Italia toeleunde als reactie op het hedendaagse verlangen naar Italië. In 1848 toonde het schilderij Germania, toegeschreven aan Philipp Veit, voor de Nationale Vergadering van Frankfurt, een vreedzaam beeld van bevrijding en een nieuw begin. In de iconografie van het Duitse Rijk nam Germania meer nationalistische trekken aan en werd het opnieuw geïnterpreteerd voor oorlogspropaganda
DRESDENSIA ---- Friedr. M. Bernhardt --------------Dresden -----Duitsland
DRESDENSIA was een b-merk van AMATO en FMB (Friedrich M. Bernhardt).
Friedrich M. Bernhardt, groothandel in fietsen motorfietsen, onderdelen en accessoires, Dresden. Ze handelden ook in naaimachines, zaklampen en auto onderdelen.
Opgericht in 1886. Eigenaar: Friedrich Maximilian Bernhardt (gestorven 1912). Latere eigenaars: Curt Mehnert en Herbert Bernhardt ( zoon van Friedrich).
1896 – 1907 Fietsenfabriek en handel Dresden-Poppitz 16
De CG Haenel, Waffen- und Fahrradfabrik AG (wapen- en fietsenfabriek), werd in 1840 opgericht in Suhl, Thüringen door Carl Gottlieb Haenel. Het bedrijf specialiseerde zich op voorstel van het Ministerie van Oorlog in metaalwaren voor vuurwapens.
Vanaf 1896 begon het bedrijf met de bouw van fietsen om de zaak draaiende te houden ondanks de dalende vraag in de wapensector.
Van 1888 tot 1917 produceerde Haenel vele geweerbajonetten. Deze werden voornamelijk geleverd aan de Beieren en Saksen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog produceerde Haenel grote aantallen van het Mauser geweer, Model 98.
Hänel registreerde zijn pijlmerk op 15 januari 1931. Ondanks de ontwerpsuccessen van Hugo Schmeisser werd Haenel tussen 1929 en 1934 verschillende keren met faillissement bedreigd. Tijdens de periode van het Derde Rijk zou Hänel zich specialiseren in de productie van: machinegeweren, geweren, handvuurwapens en verkocht enorme hoeveelheden magazijnen. Haenel produceerde bajonetten en vele SA/NSKK-paradedolken uit de vroege periode.
Naziperiode
Om na de machtsovername door de nazi's in 1933 een beslissend aandeel te verwerven in de verwachte overheidsbewapeningscontracten, fuseerden de tien wapenfabrieken van Suhl en Zella-Mehlis in 1934 tot een vereniging genaamd " Verenigde Wapenfabrieken van Suhl-Zella-Mehliss ". Deze vereniging organiseerde directe betrekkingen met de legeradministratie. De individuele wapenfabrieken van Suhl vestigden ook hun eigen kantoren in Berlijn. De wapenkantoren van het leger markeerden Haenel-producten met het acceptatiestempel (fxo). Na 1935 maakte Haenel een enorme opleving mee in de wapenproductie.
1945
Op 3 april 1945 bezetten troepen van het Amerikaanse leger de stad Suhl en legden ze een productieverbod op voor alle wapenfabrieken. Eind juni 1945 evacueerden de Amerikanen Thüringen en bezette het Russische Rode Leger de fabriek.
De fabriek werd in 1946 grotendeels ontmanteld en als herstelbetaling naar de Sovjet-Unie overgebracht. De wapenproductie in Suhl werd eind jaren 40 hervat met de VEB "Ernst Thälmann" Suhl voertuig- en jachtwapenfabriek . Na de oorlog werden onder andere luchtgeweren en jachtkarabijnen geproduceerd onder het merk Haenel Suhl . De controle over de fabriek werd in 1952 overgedragen aan de regering van de Duitse Democratische Republiek.
Na de eenwording van Duitsland in 1991 werd Hänel onderdeel van het bedrijf "Suhler Jagd- und Sportwaffen GmbH" en produceerde: geweren, jachtgeweren en luchtgeweren. Het handelsmerk Haenel Arrow werd in maart 2010 opnieuw geregistreerd. Het bedrijf handelt tot op de dag van vandaag onder dat handelsmerk, met een sterke focus op aanvals- en jachtgeweren.
PRIMUS -- Hainsberger Metallwerke – Hainsberger Dresden----Duitsland
Hainsberger Metaalbewerking
Al vóór 1945 en vanaf circa 1948 tot eind 1952 produceerde het bedrijf fietsen van de merken National en Primus , evenals losse fietsonderdelen.
Tot 1947: Hainsberger Metallwerke Kom.-Ges. Rudolf Fickler, Hainsberg bij Dresden.
Vanaf 1947: Hainsberger Metallwerke, Industriebestuur Metaalwaren Staatsbedrijven Saksen, Hainsberg (Saksen).
1949 Vereniging van staatsbedrijven Metaalwaren Staat Saksen, Hainsberger Metallwerke, Hainsberg (Sachs).
1950 Hainsberger Metallwerke, Vereniging van staatsbedrijven - Deelstaat Saksen - Voertuigconstructie, Hainsberg/Dresden.
1951 tot eind 1952: VEB Fahrradwerk Hainsberg VVB IFA, Hainsberg (Saksen), Dresdner Straße 44.
Vanaf begin 1953 onderdeel van de VEB Kraftfahrzeugzubehörwerke Dresden (Infesto).
1902 tot 1945
Het bedrijf werd opgericht in 1902, maar pas op 28 augustus 1906 ingeschreven in het handelsregister als "National" Fahrradwerke GmbH. Datzelfde jaar begon de productie van fietsen onder de merknaam National .
In 1911 werd het bedrijf omgedoopt tot Hainsberger Metallwerke GmbH , dat op 27 februari 1911 in het handelsregister werd ingeschreven. Het bedrijf hield in 1917 op te bestaan. De volledige activa werden overgedragen aan Sächsische Stanz- und Ziehwerke. In de jaren twintig werden er blijkbaar ook racefietsen, hometrainers en eenwielers geproduceerd.
Op 24 april 1937 werd het bedrijf omgezet in een commanditaire vennootschap en opereerde voortaan onder de naam Hainsberger Metallwerke Kom.-Ges. Rudolf Fickler . Naast fietsen van het merk National werden in de jaren 30 ook fietsen van het merk Primus en Kosmos geproduceerd. Tot 1945 werden er voornamelijk fietsen gebouwd, en waarschijnlijk werden er van begin jaren 30 tot 1940 ook motorfietsen van het merk "National" geproduceerd. Daarnaast werden er diverse metaalwaren vervaardigd.
1946 tot 1990
De Hainsberger Metallwerke liep geen structurele schade op door de gevolgen van de oorlog. Na het einde van de oorlog werd de fabriek ontmanteld op 2 augustus 1945, vanwege de wapenstilstand. De Sovjets ontmantelden de machines bijna volledig, zelfs de belangrijkste onderdelen van de resterende apparatuur, zoals motoren, ventilatoren, enz., werden verwijderd. Na de ontmanteling gaf het Militair Commando van Freiberg uiterlijk begin december haar toestemming. De Hainsberger Metallwerke stond al sinds 11 oktober 1945 onder voorlopig beheer. Voor datzelfde jaar werd een productievergunning aangevraagd. Op 1 juni 1946 werd het bedrijf onteigend op basis van een referendum. In 1948 werd het uit het handelsregister geschrapt. In dat jaar werden de Hainsberger Metallwerke opgenomen in de Saksische Industriedienst voor Metaalwaren, in 1949 in de Saksische VVB Metaalwaren , in 1950 in de Saksische VVB Voertuigbouw en ten slotte in 1951 in de VVB IFA .
De planning voor een "vredestijdproductie" van fietsen was al begonnen tijdens en direct na de Tweede Wereldoorlog. Een productievoorstel uit 1946 voorzag in ongeveer 9.000 heren- en 6.000 damesfietsen. Het plan was om het "gestandaardiseerde fietsontwerp" te produceren dat tijdens de oorlog werd gebruikt.
De uitrusting van de fabriek met machines en apparatuur voor de productie van fietsen bleek echter problematisch. Na de ontmanteling moesten nieuwe machines worden aangeschaft; eind 1945 was al een aantal machines aangeschaft voor de opstart. Aanvankelijk werden alleen onderdelen voor bouwmaterialen, walsen en ladderwagens, en huishoudelijke artikelen geproduceerd. Volgens het Bundesarchief werd de fietsproductie eind 1947/begin 1948 hervat; een officiële bedrijfskroniek van de VEB Kraftfahrzeugzubehörwerke Dresden uit 1983 noemt 1950 als het begin van de naoorlogse fietsproductie. De oudste bekende naoorlogse fietsen van het merk "National" dateren uit 1950 en er is ook een "Primus"-frame uit 1947/1948 bekend.
In de daaropvolgende jaren produceerde Hainsberger Metallwerke zowel fietsen als fiets- en auto-onderdelen. Naast de National- fietsen werden er ook fietsen van het merk Primus geproduceerd. Er zijn tot op heden geen betrouwbare cijfers beschikbaar over de daadwerkelijke productieaantallen. Volgens officiële cijfers werd begin 1950 een maandelijkse productie van 500 fietsen bereikt. De doelstelling voor 1950 was een productie van 20.000 fietsen. Het is niet bekend hoeveel fietsen er na 1945 in totaal zijn geproduceerd. Naast complete fietsen werden er ook zogenaamde framesets, bestaande uit frame, vork, versnellingen en zadelpen , geproduceerd en verkocht.
Van 1950 tot 1952 bouwde de Hainsberger Metallwerke ook de HMW-motorfiets (ongeveer 1500 stuks), een vergelijkbaar model dat al tussen 1936 en 1940 werd geproduceerd. Net als het vooroorlogse model werden deze lichte motorfietsen aangedreven door een 98cc-motor, een replica van de bekende 98cc Sachs-motoren die in de Fichtel & Sachs -fabriek in Reichenbach werden gebouwd. De leverancier van sommige motoronderdelen was de Kiev Motor Works ( Kijewski Motorski Sawod ), waarvan de afkorting KMS daarom op deze motoren te vinden is.
De fietsenproductie stopte begin 1953. Op 1 januari 1953 werd het bedrijf opgenomen in de VEB Kraftfahrzeugzubehörwerke Dresden (staatsfabriek voor motorvoertuigaccessoires) als Werk V Hainsberg, Dresdner Straße 44. Blijkbaar zijn er producten uit deze overgangsperiode waarvan de bedrijfsnummers elkaar overlappen. Hoewel de fietsenproductie eind 1952 stopte, vermeldt de beursgids voor de Leipziger Herfstmesse van 1953 onder de kop "Fietsen" de vermelding "Fahrradwerk Hainsberg, Hainsberg (Sachs), Dresdner Straße 44". Of dit een drukfout was of dat er gedurende 1953 nog fietsen werden gebouwd, is nog niet vastgesteld.
Na 1953 concentreerde de fabriek in Hainsberg zich op de productie van losse fietsonderdelen. In de daaropvolgende jaren werd de productie van fiets- en auto-onderdelen geleidelijk aan andere bedrijven overgedragen. Tot 1964 stond het bedrijf in de vakgids vermeld onder "Fietsonderdelen en -accessoires". Vanaf 1964 produceerde de vestiging in Hainsberg voornamelijk verstuiverhouders voor verbrandingsmotoren en tot 1966 werden fietspedalen geproduceerd. Van 1967 tot 1990 was het bedrijf gevestigd aan de Dresdner Straße 313 als vestiging 5 Hainsberg van de VEB Kraftfahrzeugzubehörwerke Dresden. In 1990 werd de vestiging in Hainsberg geprivatiseerd.
De benaming Pallas komt uit de Griekse mythologie; Pallas was een krijger en een dochter van Triton.
Barchfeld: Barchfeld is een district van de gemeente Barchfeld-Immelborn in de Wartburgkreis in Thüringen en de zetel van het gemeentebestuur.
De industriële ontwikkeling begon tegen het einde van de 19e eeuw en aan het begin van de 20e eeuw ontwikkelde Barchfeld zich dankzij het zakelijke idee van Eduard Reum tot een centrum voor de productie van fietsaccessoires. De Pallas-fabriek werd na 1917 de grootste werkgever.
Het begon allemaal met HEINRICH SCHIEFER...
1898: De geschoolde gereedschapsmaker Heinrich Schiefer begon in zijn eigen huis, in de Hotzelsgasse 25 te Barchfeld, met de productie van combinatie- en lettersloten, eerst als familiebedrijf en later 3 - 5 medewerkers.
1905: Aanzienlijke uitbreiding, er werd een nieuwbouw gezet in de Nürnberger Straße 2.
De zakenman AUGUST HEß uit Barchfeld wordt partner en hoofd van de commerciële afdeling. Het bedrijf heette nu SCHIEFER & HEß , Metallwarenfabrik Barchfeld. De heer Heinrich Schiefer was verantwoordelijk voor de productie, nieuwe ontwikkelingen en de opleiding van leerlingen tot gereedschapsmakers (de heer August Amm was een van de leerlingen- later voorman bij Pallas-Werke)
Het bedrijf exporteerde naar vele Europese landen. Het overlijden van partner August Heß had een grote impact op de noodlottige ontwikkeling van het bedrijf. De heer Strohmeyer uit Schmalkalden nam de aandelen en het commerciële gebied over.
1917: Verkoop van de aandelen van de heer Strohmeyer, dat gebeurde om leeftijdsredenen en vooral ook omdat zijn enige zoon omkwam in de oorlog, de koper was Otto Reum
1918: Om gezondheidsredenen werd de heer Schiefer gedwongen om zijn aandeel in het bedrijf, dat hij had opgericht en met succes opgebouwd en beheerd had, over te dragen aan OTTO REUM .
1919: BÖRNER-SACHS uit Steinbach wordt partner (messenfabrikant). Het bedrijf heet nu PALLAS-WERKE.
1920: Het aantal werknemers steeg van 17 naar ongeveer 40.
1923: Uitbreiding van het personeelsbestand naar 192. Pallas vervaardigde alle accessoires voor fietsen, bijvoorbeeld: fietskettingen (Pallas kettingen), spaken, bagagerekken, kettingkasten, racehaken, sloten, pompen en lantaarnhouders, achterlichten, kettingspanners etc. De producten werden toegeleverd in heel Duitsland, alle Europese landen, maar ook in Azië, Afrika en China. Het bedrijf bleef uitbreiden, tijdelijk tot 400 werknemers.
1939: er werd opgestart met de productie van toebehoren voor oorlogsmateriaal.
1945: Tijdelijke stopzetting van de productie door de oorlogsoperaties van de geallieerde troepen (Amerikanen).
Nieuwe start met circa 30 medewerkers. Men begon aanvankelijk met uit afvalproducten nagels, een klein aantal kettingen, draadmanden en deurmaten te maken.
1946: Op 10 april begon de Sovjet-bezettingsmacht gedeeltelijke de machines te ontmantelen en te verwijderen. De heren BÖRNER-SACHS, BLUM, HÖRSCHELMANN en HELLMANN speelden een belangrijke rol bij het voorkomen van een verdere demontage en het terugzenden van machines en gereedschappen.
1948: Het bedrijf bleef werkzaam onder de naam PALLAS-WERKE, dat met ongeveer 70 medewerkers. Om de machinebezetting te verbeteren werd het 3-ploegensysteem ingevoerd. Vervaardiging van kettingbeschermers, bagagerekken, kettingen, spaken enz.
1950: VEB PALLAS-WERKE , onderdeel van het hoofdkantoor van Automobilbau in Berlijn, werd later VVB Automobilbau Karl-Marx -Stadt.
1953:VEB KETTENFABRIK BARCHFELD galvanische afdeling, voortdurende structurele veranderingen en uitbreidingen van de afzonderlijke afdelingen.
1955: Verbetering van de fabriek en uitbreiding van de sociale omgeving zoals: Bedrijfskeuken, refter, verpleegpost, bedrijfsverkooppunt, was- en doucheruimtes, kleedruimtes, bedrijfskleuterschool, oplevering van appartementen, etc.
Uitbreiding kettingproductie van bromfiets- en motorkettingen, speciale kettingen, rollenkettingenLevering vindt plaats via Fremd-Handes-Operation Transportmaschinen Berlin naar ca. 15 Europese landen en door heel Duitsland. De export bedroeg soms 1,5 miljoen Kettingen en 3-4 miljoen spaken en nippels per jaar. Het aantal arbeiders steeg soms tot rond de 1.000.
1966: Een fusie met VEB Simson Suhl, benaming: VEB FAHRZEUG-UND JAGDWAFFENWERK "ERNST THÄLMANN" SUHL WERK 9 BARCHFELD
1983: Start van de productie van rolstoelen, aanvankelijk 50 prototypes. Bouw van een nieuwe werkplaats (hardings- en schuurwerkplaats) in het kader van de productie van de oliepompketting voor auto's (Wartburg en Trabant).
1985: Een neveneffect van VEB KETTENFABRIK was een onafhankelijke onderneming in de IFA KOMBINAT VOOR TWEEWIELERS.
1989: geleidelijke ontbinding en splitsing in afzonderlijke delen van het bedrijf.
Amato/ Friedr. M. Bernhardt ------„Velo Dresden“--------Dresden ---------- Duitsland
Opgericht in 1886. Eigenaar: Friedrich Maximilian Bernhardt (gestorven 1912)
Eigenaars: Curt Mehnert en Herbert Bernhardt ( zoon van Friedrich).
Merk Amato te minste sedert 1908 voorheen o.a. FMB
Amato/ Friedr. M. Bernhardt Fahrrader is een oud merk of modelserie en een groothandel in fietsen, motorfietsen, onderdelen en accessoires te Dresden. Ze handelden ook in naaimachines, zaklampen en auto onderdelen.
Ook de Grosse Plauenshe Strasse 8/10 was een van hun adressen.
50 jarig jubileum in 1936.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef Dresden in eerste instantie gevrijwaard van de geallieerde bombardementen. De eerste luchtaanvallen op de regio werden in augustus 1944 uitgevoerd en de stad werd voorbereid op bombardementen. Bij de luchtaanvallen op Dresden werden in vier elkaar opvolgende nachtelijke aanvalsgolven van 13 tot 15 februari 1945 grote delen van het stadsgebied zwaar beschadigd door Britse en Amerikaanse bommenwerpers (met brand- en brisantbommen). Hierbij werd de historische binnenstad uitdrukkelijk getroffen en niet het grote kazernecomplex in het noorden van de stad, hoewel de geallieerden Dresden als militaire concentratie als hun oorlogsdoel aangaven.
Het exacte aantal slachtoffers is niet bekend. Het Report of the Joint Relief 1941–1946 van het Internationale Rode Kruis noemde een onjuist slachtofferaantal van 275.000. Later werden de slachtofferaantallen bijgesteld naar 22.700, maximaal 25.000. Volgens historicus Frederick Taylor zijn de nazi's zelf de aanstichters van het foutieve aantal slachtoffers: er zou een nul zijn toegevoegd om de geallieerden als oorlogsmisdadigers voor te stellen. Er moet rekening gehouden worden met niet geregistreerde vluchtelingen uit Silezië die op dat moment in de stad verzameld waren en het slachtoffer werden (Verdrijving van Duitsers na de Tweede Wereldoorlog). De schade aan gebouwen werd eveneens vaak te hoog opgegeven. In totaal werd 60 procent van het stadsgebied zwaar getroffen door de aanvallen, 15 km² vanaf het centrum ofwel 90% van de binnenstad werd totaal verwoest; in de stadsdelen in het noorden en noordwesten werd daarentegen weinig verwoest. Na de oorlog behoorde Dresden bij de DDR (Oost-Duitsland).
Van de geschiedenis van de groothandel „Velo Dresden Friedr. M. Bernhardt “ is weinig terug te vinden, vermoedelijk komt dit door de vernielingen van het bombardement. Het bedrijf lag plat in 1945 en verhuisde na de oorlog naar de Ledenweg 16 in Radebeul-West. Radebeul-West, sinds 1935 bekend als Radebeul II , is het westelijke deel (preciezer: noordwestelijke deel) van de stad Radebeul.
1961 door de bouw van de muur eigenaar vertrokken naar West-Duitsland.
National ---------- Hainsberg Metallwerke ------ Dresden ----------- Duitsland (DDR)
Deze fietsen werden natuurlijk voornamelijk vóór de oorlog geproduceerd en vervolgens tussen 1948 en 1953. Hainsberger Metallwerk GmbH (HMW) is een bedrijf gevestigd in de Saksische stad Freital . Het is gespecialiseerd in het ontwerp en de productie van kunststof- en metaalproducten. Het hoofdkantoor is gevestigd aan de Dresdner Straße in de wijk Hainsberg .
Het bedrijf werd opgericht op 25 januari 1902 als Sächsisches Stanz- und Ziehwerk (Saksische pons- en trekfabriek) en kreeg in 1911 zijn huidige naam. Het produceerde voornamelijk fietsonderdelen zoals sturen , hoezen. In 1906 begon het bedrijf met de productie van complete fietsen, die met succes in heel Duitsland werden verkocht onder de merknaam "National". Verschillende patentaanvragen en gebruiksmodellen uit deze periode getuigen van de inspanningen om producten te verbeteren en productiekosten te verlagen.
Tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog werden wapens geproduceerd in de nationaalsocialistische economie.
In 1921 werd de 100.000e fiets geassembleerd.
Naoorlogse periode en nationalisatie
In juli 1945 werd de fabriek volledig ontmanteld. Enkele oud-werknemers recupereerden machines uit nabij gelegen gebombardeerde fabrieken in Dresden en durfden met bewonderenswaardige moed en vastberadenheid een nieuwe start te maken. Aanvankelijk produceerden ze gestanste en getekende onderdelen, huishoudelijke- en keukenapparatuur en ook gereedschap.
Al in 1949 produceerde de Hainsberger Metallwerke weer complete fietsen. Alleen al in 1952 verlieten, naast auto- en fietsaccessoires, 30.000 fietsen en 20.000 fietsframes de fabriek. Vanaf 1950 produceerde het bedrijf ook lichte motorfietsen met een 98cc Renak-motor.
In 1953 werd het bedrijf opgenomen in de VEB Kfz-Zubehörwerke Dresden, onderdeel van de VVB IFA, en specialiseerde het zich aanvankelijk in losse fietsonderdelen zoals spatborden, sturen, vorken en zadelpennen. De productie van fietsen en lichte motorfietsen werd stopgezet. Dit werd gevolgd door een geleidelijke uitbesteding van de productie van fietsonderdelen en de start van de productie van andere voertuigonderdelen, zoals bromfietsuitlaten.
De gereedschapsmakerij begon in 1957 met de productie van matrijzen voor de auto-industrie. Vanaf 1964 specialiseerde het bedrijf zich in verstuiverhouders voor dieselmotoren en was het de enige producent van deze onderdelen binnen de DDR .
Herprivatisering en het heden
Na de hereniging werd het bedrijf geprivatiseerd als Hainsberger Metallwerk GmbH en werd het in 1991 onderdeel van TOSS GmbH & Co KG uit Alten-Buseck. Momenteel zijn er 70 werknemers in dienst.
AROLD -------------- Halle a. S. -------------------- Duitsland
1926: Herbert Arold &Co. Groothandel (1926 fabricaat RIXE uit Brake )
Bron: Frank Papperitz
Halle (Saale), of kortweg Halle) is de tweede grootste stad van de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. Het is de zesde meest bevolkte stad in het gebied van het voormalige Oost-Duitsland.
Ik ben Delameilleure Philippe
Ik ben een man en woon in Preshoekstraat 145 - 8510 Marke - België (België) en mijn beroep is Gepensioneerd.
Ik ben geboren op 27/09/1960 en ben nu dus 65 jaar jong.
Mijn hobby's zijn: Wielrennen - Verzamelen van fietsmerkenplaatjes (balhoofdplaatjes) .
Ik ben Delameilleure Philippe
