toponiemen

Op 19 oktober 1975 lazen we in de krant dat de “ Zusters van Rollegem” meer dan 100 jaar ten dienste staan van de gemeente. Er zou namelijk in 1862 enkele zusters der “ Onbevlekte Ontvangenis”’ uit Brugge een eigendom bewonen in de Tombroekstraat nr.6. Zij zouden in 1863 de taak overgenomen hebben van twee lekenonderwijzeressen die hun ambt hadden neer gelegd.

In 1871 werd de eigendom echter verkocht en de zusters hadden geen middelen om dit te betalen en verlieten zo opnieuw de gemeente en vertrokken opnieuw naar Brugge.

In 1863 gaf Reine Tillieux, welke in de gemeenteschool, ook wel de armenschool genoemd, haar ontslag. Het was de school waar ook Vermeulen het onderricht gegeven had.( het was niet bekend of zij, al dan niet een diploma bezat)

De staat eiste de benoeming van een gemeenteonderwijzeres. Het lot viel ten goede aan Barbara Reynaert, zuster der “Onbevlekte Ontvangenis” waarvan het moederhuis in Tielt is gelegen.

Op 9 oktober 1863 werd een tweede gemeenteonderwijzeres benoemd namelijk Leonie Vanoutrive.

Barbara Reynaert, gaf op 20september 1871 haar ontslag en werd vervangen door Rosalie Daeveloose, eveneens uit Tielt.

Naderhand werden nog benoemd Goemaere Rosalie, en Vanseveren Pelagie, allen zusters der “ Onbevlekte Ontvangenis” van Tielt.

Het was 1879 dat de zusters de gemeenteschool moesten verlaten, maar ze vestigden zich in het klooster, waar zij een vrije school stichten.

Het middelste deel kwam van de eigendom van Louis Deltour, een wasserij en ververij van stoffen.

In 1885 gaven de zusters les in een gebouw dat tijdens de Hollandse bezetting opgericht werd en moest dienen tot protestantse tempel, doch waar nooit diensten werden gedaan. Behalve dat gebouw, gebruikten ze als klas ook een woning en de kapel. De omvang der drie klassen was respectievelijk 77, 99, en 281 kubiek meter.

Het was E.H. Lietaer, den toenmalige pastoor, welke van Tielt kwam en zeer goed moeder Coleta Walraet kende, die bij haar aandrong om den eigendom te kopen. En op 28 augustus 1871 zond moeder Coleta vier zusters naar hier. Zuster Josephine overste, zuster Sidonie, zuster Rosalie en zuster Barbara. In oktober van dat zelfde jaar kwamen nog vier zusters bij zo ontstond de stichting van het klooster.

In 1871 waren 105 leerlingen in de lagere graad en 30 leerlingen in de bewaarschool. In de avondschool in het schooljaar 1867- 1868 waren er 95 leerlingen. Zondag ter vervanging der avondschool voor meisjes in 1872 waren er 105 leerlingen.

De wet van 1895 gaf een nieuwe bepaling over het onderwijs, de godsdienst werd een verplicht vak. Men kon ontslagen worden mits een schriftelijke aanvraag der ouders.

Tevens treed er een nieuwe verbetering in voor het onderwijs, de onderwijzers(es) worden gerangschikt in vijf reeksen al naar gelang de bevolking van de gemeente.

Van 1879 tot 1884 was de meisjesschool een vrije school. Op 1 juli 1884 wordt ze aangenomen school.

In 1879 zou er een nieuwe school gebouwd worden, het werd eerst bepaald dat de schoolgebouwen in huur zouden gegeven worden.

Het was in 1903 dat op het gehucht Tombroek een bewaarschool en een lagere klas werden geopend, die ook aangenomen worden. De lagere klas wordt gehouden door Pelagie Vanseveren, en de bewaarschool door Castelein Maria. Het was onder impuls van de toen

Moeder Marie-Louise Brou welke van 1901 tot 1916 overste was dat de school er is gekomen.

Het goed te Booskins

Acten en contracten Reg. 1442-43, f°: het goed te booskins

Het woord is niet teruggevonden, boos komt misschien van bos. Booskin zou dan een klein bos zijn.

’t Bonte stick.

Monografie van Rolleghem Blz. 55: een perceel gepacht door A. Dehaze had de volgende benaming : ’t bontestick.

Oorkondenboek van de Groeningen abdij: OSA 1202

Fonds D’ Ennetieres 2400 (1764)

Bont = veelkleurig

Stuc = een onbepaalde uitgestrekt lands, een stuk land, een akker.(Middelnederlands woordenboek blz. 2361)

’t Leen Bolliere ( misschien gelijk aan ‘tgoet te Bottelrie)

Aanwinsten 6848 VI: de cure van Rollegem: lands paelende van oosten zuyden en westen ’t leen bolliere ende noort de sesthienhondert van den heere desen heerlyckhede.

Bohemen

Aanwinsten VI 1930: landboek van Kortrijk-buiten een behuysde hofstede staende de cave op de prochie van Rolleghem, genaemt Bohemen.

SBK Fonds G.V. cod. 222 : „Terrier du Coster“ de Saint-Martin de Courtrai (1272)

Verschuerens modern woordenboek blz. 287 Bohemen: heim is gemans, woonplaats nl. van de volksstam der Bojer. Streek in het westen van Tsjecho-Slowakije.

Winkler Prins woordenboek blz. 247: Bohème 19^de eeuwse aanduiding voor het min of meer ongebonden en natuurlijk leven van jonge kunstenaars en intellectuelen.

Bohemer = een zigeuner.

Ook de kerkfabriek, of kerkraad willen we niet vergeten.

Wat is de kerkfabriek, er worden geen matrealen gemaakt of verkocht, ze stellen geen arbeidskrachten te werk. Het zijn een aantal mensen die tot doel hebben de materiële van het kerkgebouw en zijn goederen te behartigen. Het aantal leden staat in verhouding met het aantal inwoners. Hier zijn er 5 leden, en daarbij komen er nog 2 van rechtswege, namelijk de Pastoor of den diaken, of den burgemeester of een gemachtigde. Hier zegt men soms spottend “de 5 knikkers, en een bolleket”, Zoals de afbeelding van onze medaillon.

Voor 2001 werd een uittreden of overleden lid vervangen na verkiezing door de andere raadsleden.

Nu gaat men als volgt te werk, iedereen die woonachtig is in de parochie, kan zich kandidaat stellen, mits geen 75 jaar oud te zijn. De burgemeester verdwijnt uit de kerkfabriek. Uit de ingediende kandidaten worden er 5 raadsleden aangeduid, door de bisschop of zijn medewerkers. (Zoals spotten gezegd “vijf knikkers en een bolleket”)

De raad vergaderd 5 maal per jaar. Bij uitzonderlijke gebeurtenissen kan het bureau ( pastoor (hier diaken) voorzitter, secretaris, penningmeester) op elk moment opgeroepen worden.

De samenstelling van de raad vanaf 1945( voor deze periode is er niets overbekend)

De voorzitters: van 1945 tot 1958 Cyriel Deschamps. Van 1958 tot 1965: Constant Brouckaert. Van 1965 tot 1984 Remi Haerens. Van 1984 tot 2005 Frans Leplae. Van 2005 tot…. Symphorien Desmedt.

De secretarissen: van 1945 tot 1958, Constant Brouckaert. Van 1958 tot 1968, André Maes. Van 1968 tot 1984, Frans Leplae. Van 1984 tot 2005 Symphorien Desmedt. Van 2005 tot Lieven Descamps.

De penningmeester: van 1945 tot 1947 Joseph Vandeghinste. Van 1947 tot 1967 Albert Vandeghinste. Van 1967 tot 1998 Lucien Vandeghinste. Van 1999 tot

De raadsleden Camiel Vandaele tot 1966,. René Castel tot 1969, Remi Haerens 1963 tot 1965. Achiel Buysschaert Van 1966 tot 1973. André Deschamps, van 1973 tot 2003. André Brouckaert van 1969 tot 2002. Marc Brouckaert van 2003 tot….

De raad van 2006 Kris Claeys diaken, Symphorien Desmedt, voorzitter. Lieven Descamps Secretaris, Anne-Marie Lefebvre, penningmeester. Leden Marc Brouckaert, Rose-Anne Bogaert.

Laatste melding: Kris Claeys, diaken. Symphorien Desmedt, voorzitter. Lieven Descamps Secretaris, Jacques Platteau Leden Marc Brouckaert, Rose-Anne Bogaert.

Boccagens Splete

Woordenboek der toponymie Du Flou: deel 17 Blz. 1006: een tiendesectie te Rolleghem.

Uitleg van “Splete” (cfr) vergelijk uitleg van Douters splete.

Boccage: een hofstede te Ousselghem( Du Flou, deel 2 blz. 277)

Bocage (Hofstede) 1846 (BW) Burgerlijk wetboek

Hofstede van sieur Deboccage.

Cfr. De twee stukken land genaamd “de doorns”: die waren in het bezit van Nicolaas François Du Boccage.

Blauwe Duiker

Woordenboek der toponymie Du Flou : Deel II blz. 113: een waterleiding te Rolleghem.

Duiker/ Van “duik”= land dat vaak onder water ligt.

Schönfeld. M. waternamen in Nederland Veldnamen Blz. 39: De duiking is een laaggelegen, vochtige plaats. De duiker is een smalle sloot tot het afvoer van het water dienende.

Verwijs en verdam, Middelnederlands. Woordenboek, X 455.

De Biscoptiende

Monografie van Rolleghem: blz. 62 verder was er de tiende van de bisschop van Doornik.

Fonds D’ Ennetieres 2497 (1764) : (cfr) vergelijk situering op plan.

Naessens Alfons: Broeder Alfons van de broeders Van Dale zestig jaar geleden geprofest op 24 september 1989.

Kloosterjubileum in de St. Rochuskerk gevierd

Ter Beste Vrome:

Oud sak 860: Registre Des Fiefs et Arrieres Fiefs tenu du Chat. Courtr. Folio 441: een leenken liggende ter beste vrome.

Monografie van Rollegem blz. 48: Te Boutelrie had een achterleen in Rollegem in de wijk “ter beste vrome” gelegen.

De heerlijkheid ten Berghe:

Geschiedenis der stad Kortrijk door Frans De Potter: Deel I blz. 252

De heerlijkheid Ten Berghe te Kortrijk en Rollegem, was ten jare 1629 ’t eigendom van Jan Aerlebout, kanunnik van St. Martenskerk te Yperen. Men hield dit leen van ‘thof te Mele of Medele, te Zwevegem.

Woordenboek der toponymie Du Flou: deel I Blz. 787: Heerlijkheid te Rolleghem.

’t Goet ter Beke

Acten en contracten reg. 1494-1497 f° 122v: ande heerstrate also men te Rolleghem waert gaet

Landen die oorspronkelijk aan een beek gelegen waren?

Te Barseede

Woordenboek der toponymie Du Flou: deel 17 blz. 957: leengoed te Rolleghem (en Belleghem)

De Baremaker

Monografie van Rollegem blz. 54 : Jan Callens had er de hofstede de “Baremaker”.

Oorkondenboek van de Groeningen abdij : OSA 1202 f° 256 n° 97: …. De hofstede de baremaker palende met de oostzijde jegens de strate leedende van de screyboom naar de leerberchboom.

Studie van de persoonsnamen in de kasselrij van Kortrijk F. Debrandere.

Baer(d) maker: ook persoonsnaam. De baardmaker was baardscheerder, maar ook aderlater en heelmeester. De varianten met en zonder d of t hebben geen verband met de Kortrijkse apotrope van de d/t maar zijn te verklaren door assimilatie rd-r.

                                            Missiefeest

Na het missiefeest van 2013 hebben een groot aantal mensen van het bestuur de wens uitgedrukt om de fakkel door tegeven aan een jongere generatie.

Ze werden dan ook op een passende wijze in de bloemen gezet.

Ondertussen werd er met enkele die wel nog standhouden overwogen om een nieuwe formule uit te bouwen. Wat het wordt is ??????????

Hiervoor is tijd voor rijping nodig, zeker nu er gewerkt wordt aan een pastorale eenheid.

Het gevolg is dat er voor 2014, dit jaar geen missiefeest wordt georganiseerd.