Welkom in onze parochiekerk toegewijd aan
St.-Antonius met zijn zwijntje

©T.

©T.

©T.

Terwijl we naar het hoogaltaar wandelen, door het in 1903 afgebroken schip dat in 1906 geheel nieuw werd ingewijd, nemen we een stukje geschiedenis door. De kerk uit de 11eeuw werd tussen 1786 en 1793 de benedenkerk door nieuwbouw vervangen. Ze verloor haar toen al geklasseerde toren in de zomer van 1872. Men noemde hem den steenoven, goed om in de”straete “gevoerd te worden. De noordelijke kruisbeuk was zelfs met stro bedekt. Toch is onze kerk altijd in dezelfde trant en met bergsteen uit Doornik bijgewerkt of verbouwd geweest. Het zou de hoogbejaarde man nog duren tot in 1903, eer zijne Hoogwaardigheid G.J. Waffelaert, bisschop van Brugge en inboorling van Rollegem, zijn begeerte uitte om de grote verbouwingen uit te laten voeren. De heer Bettenhof was verbolgen dat hij zelfs het begin van de werken niet heeft mogen meemaken. Het was E.H.Billiau die de nieuwe parochiepriester werd. Bouwmeester van de kerk was J. Carette en de bouwondernemer Chapelle- Destoop, beiden uit Kortrijk.

Het altaar is gemaakt uit de vroegere communiebank die een gift is van de weduwe senator Cantillon uit Kortrijk.
De toren is in “Gotiek stijl “ een vieringstoren van ongeveer 30meter hoogte, in het klokkengat, (welke vele mensen verwarren met de galmgaten.) bevindt zich bijna twee en een halve ton brons, de klokken welke wel en wee van het dorp verkondigen: Antonius 1050kg, Maria-Joseph 750 kg, Eligius-Donatus 530 kg en daar bij een vierde klokje of schelletje, mentje of toontje.

Het koor, met het schilderij op doek, daterend uit 1926 “Christus aanbeden door het volk” door Van Biervliet (1890-1981). Bij het grondig reinigen van de kerk in 1988 werd het schilderij zwaar beschadigd. De plaatselijke kunstschilder Achiel Platteau kon gelukkig dit werk voortreffelijk restaureren.

 

De voet, kunstig gebeiteld, bestaat uit zes nissen waarop de apostelen Petrus, Simon, Jacobus, Andreas, Thaddeus en Paulus op koperplaten geschilderd zijn. Het tabernakel is in gepolierd koper met aan beide zijden drie koperen nissen waarin heiligen gegraveerd zijn.Boven het tabernakel staat de uitstaltroon. Het drieluik met brandramen boven het altaar stelt voor: 

De geboorte van Jezus	Het Sacrificie van het Kruis	Jezus, in het Graf.
De val van Adam en Eva	Het sacrificie van Abraham	Jonas in de Walvis

Links en rechts zie je de houten banken, waar in lang vervlogen tijden “den arm” en later de burgerlijke en kerkelijke overheden in het hoogkoor konden plaats nemen. Nu is het nog een sieraad

Het misschien wat onopvallend klokje De deur (indien open) leidt ons naar de sacristie waar zich de kunstschatten van de kerk bevinden. In de muur links zien we de grafsteen van Heer Pierre Rogier Jonville baljuw van Rolleghem.

De engel vervaardigd uit “Savonnières”(Koninklijke bank) ook Franse kalksteen genoemd, draagt de relikwie van den H. Antonius. Het hoogaltaar in Romaanse stijl is een gift van de gezusters Febronie en Idonie Baert, nichten van den deken van Dixmude. Het altaarblad en de treden zijn vervaardigd uit zwarte marmer van Basècles.

Kunstschatten: klik hier

We bezoeken de rechterzijbeuk met het St.-Antoniusaltaar

©T.

©T.

 

Links zien we het houten beeld van St.- Abt Antonius. Het antieken beeld werd gerestaureerd door René Lefever uit Bellegem en door de plaatselijke kunstschilder A. Platteau. Het St. –Antoniusaltaar in romaanse stijl is een gift van Herbau-Bosijn. De voet uit de zelfde steen als boven vermeld. Het retabel in Franse steen heeft twee afbeeldingen:”St.- Antonius in de woestijn” en “St. -Antonius geneest een zieke”.

St. -Antonius is de patroonheilige van deze kerk en wordt aanroepen tegen besmettelijke ziekten voor mens en dier.(zona, en vuur) Boven het altaar schilderij “taferelen uit het leven van Johannes den doper” Naast het altaar op doek geschilderd door Hagebaert “het H. Aanschijn “

 ©T.

Bewonder ook het ingemetselde muurkaderbeeld met de afbeelding van de “H. familie” uit kalksteen met een omlijsting van arduin.

 ©T.

In de kleine zijbeuk worden wij er op gewezen dat Vital Moreels de schenker was van de kruisweg. Hij was afkomstig uit Tiegem. Naar verluidt was hij een schatrijk man en vriend van Mgr. Waffelaert. Hij was de eigenaar van het St.- Arnolduspark, waar de dochter van de smid uit Rollegem Francisca d’Hulst ook genaamd Ciska Smedjes ten jare 1816 op een wonderbare wijze werd genezen door de H. Arnoldus. Rechts van ons zien we het spreekgestoelte geschonken door de weduwe van senator Cantillon uit Kortrijk. De preekstoel is Romaanse stijl. Hij is uit eikenhout en rust op gepolierde steen of marmer der armen genoemd uit Basècles. Het prachtige snijwerk toont volgende afbeeldingen: Mozes met de tien geboden, David met de harp, Isaïas, Ezechiël en Daniel met de leeuw.

De preekstoel

De preekstoelIsaïas en JeremiasMozes met de tien geboden en David met zijn harpEzechiël en Daniël met de leeuw

©P. Temmerman

® T.

De kleine zijbeuk van het O.L.Vrouwaltaar stelt ons de O.L.Vrouw met het schapulier voor.

Het altaar in Romaanse stijl werd geschonken door Theophiel Vandeghinste-Salembier. Het retabel, de voet en het altaarblad zijn uit het steen als hier boven beschreven. Het omvat; “O.L.Vrouw geeft het schapulier aan Simon Stock” en “ O.L.Vrouw hulp der zielen in het vagevuur.”

Boven het altaar schilderij(reproductie, schilder onbekend) “Christus op de schoot van Maria” Bekijk eveneens het ingemetselde muurkaderbeeld die “O.L.Vrouw die de paternoster geeft aan de H.-Dominicus” voorstelt. Ook de afbeelding van de H.Jozef staat hier uitgesteld. De heiligenbeelden krijgen weer hun plaats in de kerk. De eiken biechtstoelen zijn eveneens een gift van de weduwe van senator Cantillon. Bij de jaarlijkse paasbiecht gooiden de gelovigen muntjes in de bijpassende offerbakken gevestigd aan de deur van de priester.

O.L.Vrouwbeeldje met het kindje Jezus 

De kerk was vroeger toegewijd aan Onze Lieve Vrouw. Deze Lieve Vrouwe wordt sinds de tweede wereldoorlog “O.L.Vrouw van Bijstand” genoemd. Haar oorsprong heeft ze reeds te danken aan de Schreiboom. Ze stond in de nis boven in het hoogaltaar en werd in de jaren 1694 aanroepen tegen de pest .(Zie: “Rond den Heerd”)

De heiligenbeelden voor de doopvont zijn van links naar rechts: de H. Rochus bekend met de hond die de wonden likt van de Heilige. Hij is de patroonheilige van de gevangenen, apothekers en artsen, doodgravers, meubelmakers en hospitalen. Hij wordt aanroepen tegen pest, puisten, schurft, voetpijn en zweren. De H. Antonius van Padua of ”Toontje met zijn kindje”. Hij is de beschermheilige van reizigers, bakkers en pottenbakkers, geliefden, paarden en ezels. Zijn hulp wordt ingeroepen tegen onvruchtbaarheid, koorts, pest maar vooral voor verloren voorwerpen. De H. Donatus van Münstereifel met bliksemschicht wordt aanroepen tegen vuur blikseminslag en hagelbuien.

 ® T.

Rechts voor het binnen gaan van de “doopvontkapel “vinden we een gedenkplaat die er ons aan herinnert waarom deze doopkapel werd gebouwd. Hier in deze kerk werd Mgr. Waffelaert (Geboortehuis Tombroekstraat 5)de 22ste Bisschop van Brugge op 27 augustus 1847 gedoopt door E.H. Onderpastoor (medepastoor) A. Vanseveren,. Het gebouw dat naar kerkelijk gebruik in die tijd buiten de kerk stond en met zwier halfcirkelvormig uitspringt, bevat de doopvont. Deze vont is een gift van de gebroeders Gustave-Joseph en Désiré Waffelaert. De doopvont is vervaardigd uit gepolierd graniet met bovenop een koperen deksel. We gaan door het eiken portaal naar binnen. Op het doksaal een orgel, bouwjaar 1908, het wordt echter niet meer bespeeld gezien zijn slechte staat. Voor ons zien we een missiekruis(antiek). Achter het missiekruis staan twee engelen: de eerste met het doek van het Aanschijn, de andere met de werktuigen van de passie: tang en nagels. Onder het kruis staat een beeld van “Mater Dolorosa met Jezus op de schoot” gemaakt uit “terra cotta” op een arduinen voetstuk. De Maria congregatie gesticht te Rome in 1587 door de Jezuïet Jan Leunus vond ook hier te Rollegem ingang, (Jaar niet te achterhalen). Ze hadden hun afdeling in de parochiezaal. Dit beeld was het grote symbool voor de congregatie. Op 8 december 1954 werd ter gelegenheid van de verjaardag van de dogma verklaring(1854) “O.L.Vrouw van Onbevlekte Ontvangenis” (Lourdes) het beeld met een groot feest in de kerk geplaatst.

Neem plaats op de bank,aan de kerk en droom er weg in de warmte van het heerlijk zonnetje. Stel je eens voor hoe het er hier voor de jaren 1960 uitzag. Rond de kerk was er zoals in veel dorpen trouwens een eeuwenoude begraafplaats. Rond het kerkhof stonden een twintigtal kleine huisjes en verscheidene cafés, zoals de Ruste, den Engel, de Vrede, Au Paradis. Waar geen huisjes stonden was het kerkhof omringd door een muurtje uit dezelfde steen zoals de kerk. Boven op het muurtje stond een ijzeren hekken.
Voor meer buitenzichten  van de kerk: klik hier.
Naast je ligt de “Roepsteen” een oud gebruik uit vervlogen tijden. Het verleden komt in je op. Je hoort je haast zeggen: “Hier stond ik en ik riep, hier sta ik en ik roep.”

De piscine, die we hier zien afgezet met laurierboompjes, was zoals opveel plaatsen het laatste toevluchtsoord vooraleer de mannen naar de kerk binnen gingen. Ze hadden in allerhaast nog iets achter de kiezen gegoten en nu nog vlug een plasje. Vrouwen daarentegen hadden thuis alles achter gelaten, hoewel? Maar dat, is dan een ander verhaal.

Men ziet tussen de potten in de “blauwe schorre”, liggen, van deze schorre werd de steen gemaakt afgehouwen en bewerkt  tot de huidige “roepsteen.”

Merk ook op hoe smal de weg was.

Ten noorden, stond een rij huizen, zoals op de foto te zien. Ter hoogte van de eerste auto was de ingang tot de “ kerkweg”. Gesitueerd ter hoogte van het zebrapad, Rollegemplaats nr. 1 (beenhouwerij)

Aan de linkere zijde waren er drie huizen, dat was de school van Vanleynsele. Hij was afkomstig van het naburige Aalbeke. Hij had de bijnaam van “peetje Vanleynsele”. Het was een soort college, een internaat.

De weg lag gepraamd tussen leven en dood.

Boeren gingen met de “Sieze” naar de kerke, soms ook gebruikt voor een doopsel om de kersverse moeder ter plaatse te brengen. Hoeveel paartjes, zijn hier ‘s avonds niet blijven plakken? Om daarna gevolgd door de suite ter altaar te gaan? Hoeveel priesters, paters, of missionarissen kwamen in stoet, voor hun ere mis?

Ken je nog het pleisteren missiebusje, dat op de toonbank van de meeste winkels stond met het sympathieke zwart kroeskopje dat “Dank U” knikte als men er een munt in stopte.

Hier werd men letterlijk en figuurlijk ten garve gedragen. Niet dat men met geen “Corbillard” of weitewagen (rouwkoets) er tussen door kon, maar het was hier niet gebruikelijk.

Hoeveel mensen hebben hier ook niet gebeden:” bid voor de ziel van……godvruchtig in den heer ontslapen op…?

Om het nog beter te illustreren hier nog een beeld, uit vervlogen tijd.

Het was ter gelegenheid van toewijding aan O.L.V. van Rollegem, na de bevrijding. (De kapel die er geplaatst werd zie kerkhistorie) De foto werd genomen van op de toren

Het beeld van de kapel van O.L.Vrouw van Rollegem, mag zeker niet ontbreken bij het overzicht. Achter de kapel, het dodenhuisje, en verder het café “De Ruste”.

Ten zuiden stond vroeger het standbeeld der gesneuvelden.

 

Dat standbeeld herinnert ons aan de beide wereldoorlogen. Voor het monument had men toen de keuze tussen de afbeelding van de onbekende soldaat of het H. Hart. Rollegem koos voor het beeld van het H. Hart en het werd in de zomer van 1920 geplaatst op de hoek van de Rollegemkerkstraat en de Tombroekstraat, vlak voor het café "De Platse”. Bij de heraanleg van de dorpskom en het verwijderen van het kerkhof verhuisde het monument naar de zijkant van de kerk.>

We doen nog de moeite om te stappen tot aan de Calvarieberg. Deze Calvarieberg, een geklasseerd werk van een tot nu toe onbekende meester is sinds mensenheugenis heel bekend

Voor 1784 werden priesters en gelovigen in de kerk begraven. Toen niet langer meer in de kerk begraven werd, baden de gelovigen de laatste gebeden bij de calvarieberg op het kerkhof.

 

Links van het calvariekruis zie je  de grafsteen met opschrift:

Op de grafsteen aan de rechterkant van de Calvarieberg staat geschreven

 

Pastoor Rutgeerts herbouwde de helft van de kerk en hij heeft veel afgezien gedurende de Franse tijd. Hij weigerde de Eed af te leggen en bleef op de parochie.
 

In de geschiedenisboeken is nog de tekst te vinden, van de eed van haat aan het koningdom en van trouw aan de republiek die de priesters werden voorgeschreven.

'Ik zweere haet aen het Koningdom
en aen de regeerings-loosheyd,
aengekleefdtheyd ende Getrouwigheyd
aen de Republiek ende aen de Constitutie
van het Jaer Dry'

Belgische priesters die weigerden de eed op de Franse grondwet af te leggen werden tot deportatie veroordeeld. De onbeëdigde priesters doken onder in een schuur of op een zolder en terwijl buiten wachten werden uitgezet konden zij daar dopen, biecht horen, de H. Mis vieren.

Zo lees je bij Slosse hoe pastoor Rutgeerts, als bakker vermomd, ontsnapte aan de Franse gendarmes.

Hier sluiten we nog even de ogen om in het verleden terug keren; aan de overzijde de parochiezaal met op het einde de prachtige treurbeuk die verwijst naar den hof van de pastorij. Hier was een café genaam “Au Paradijs” met een overdekte gang, die leidde naar de sacristie. Naast de parochiezaal een poort, zodanig dat hij van uit de hof naar de kerk kon. Zo zijn we gekomen aan het vertrekpunt van onze wandeling.