Berichten van 1 februari 2014 tot 28 februari 2014

Hoe we overleven

 

Als we geluk hebben,

krijgen we een waarschuwing.

 

Zo niet,

is er enkel de plotse verschrikking,

de knauw van het verscheurd zijn;

van eraan herinnerd te worden

dat niets permanent is,

zelfs niet onze geliefden,

om wie ons leven draait.

 

Het leven is een fragiele zaak.

Wij dansen allen

op de rand van de afgrond,

een duizelingwekkende klip zo hoog

dat we niet eens de bodem zien.

 

Een voor een

verliezen we wie we het liefst zien

in het duistere ravijn.

 

Dus moeten we hen koesteren,

onvoorwaardelijk.

Nu.

Vandaag.

Op dit ogenblik.

We zullen hen verliezen

of zij zullen ons verliezen,

ooit.

Dat is zeker.

Er is geen tijd voor gekissebis.

 

En hen verliezen

zal in ons hart een diepe afgrond achterlaten;

een afgrond die we proberen te vermijden

overdag

en waarin we vallen, ’s nachts.

 

Sommigen

kunnen dat verlies niet aanvaarden,

kunnen niet uitmaken

wat het leven zonder hen nog waard is,

en springen in die zwarte afgrond

in gedachten of in het echt,

in de hoop hen daar te vinden.

  

En sommigen overleven

de schok,

de ontkenning,

de verschrikking,

het gesjacher,

de barre, lege pijn,

het onverhoord gebed,

de slapeloze nachten

wanneer hun adem verpletterd wordt

onder het gewicht van de stilte

en alles wat dat betekent.

 

Op een of andere manier

overleven sommigen dat alles en,

als een bloem die opengaat na een storm,

beginnen ze zich stilaan

wie ze verloren hebben

te herinneren op een andere manier…

 

De lach,

de onweerstaanbare geestigheid,

het genereuze hart,

hoe hun glimlach hen ontroerde,

de aanmoedigingen die ze gaven

zelfs toen hun eigen dromen

al aan het sterven waren.

 

En na verloop van tijd

vullen ze die afgrond

met andere herinneringen

de enige herinneringen

die er echt toe doen.

 

We huilen nog altijd.

Huilen zullen we altijd.

Maar liefdevol terugblikkend

veeleer dan wanhopig verlangend.

 

En dat is hoe we overleven.

Dat is hoe het verhaal hoort te eindigen.

Dat is hoe zij zouden willen dat het was.

 

Mark Rickerby © 1997

Vertaling © 2014 Karel D’huyvetters, met toestemming van de auteur.

Het is lang geleden, maar vandaag gaan we nog eens op verkenning in het woordenboek en in onze geschiedenis. Aanleiding is een vraag die Deepak, onze zoon, me stelde. Hij is sinds zijn peutertijd gehandicapt aan beide benen (polio) en speelt sinds jaren rolstoelbasketbal. Om zich stevig in te snoeren in zijn rolstoel – het gaat er vrij hevig aan toe in die sport – zoekt hij voortdurend naar geschikte riemen en sluitingen. Onlangs dacht hij het gevonden te hebben: een seat belt, een veiligheidsgordel zoals in een vliegtuig of de autogordel. Maar hoe die dan vastmaken aan het frame van de rolstoel? Ik dacht meteen aan een… tja, hoe heet dat ook weer? Een metalen haak die bergbeklimmers gebruiken om hun touwen vast te maken aan ringen en andere touwen. Google leverde snel een antwoord: een karabijnhaak!

Maar waar komt dat woord vandaan? Laten we vertrekken van de karabijn. We hebben dat woord van het Frans: carabin, maar dan wordt het ietwat ingewikkeld. Het was destijds de benaming van een soldaat van de cavalerie die gewapend was met een geweer met een korte loop; een lange loop laat toe om verder en juister te schieten, maar is erg onhandig voor een ruiter en nutteloos op korte afstand. Maar waarom carabin? Het is eigenlijk een ironische overdrachtelijke betekenis, afgeleid van scarrabin, in de Middeleeuwen de naam die men gaf aan personen die gelast waren met het begraven van de lijken van pestlijders; en die benaming is dan weer afgeleid van het Latijnse scarabaeus, de scarabee, de mestkever; in het Grieks is dat karabos, een gehoornde kever of een kreeft; wellicht van kara, kop. Omdat een troep carabins een ware slachting kon aanrichten onder de vijand, kregen zij dus de naam van de middeleeuwse doodgravers. Het wapen van een carabin is dan een carabine, of een karabijn.

Het bijzondere aan een karabijnhaak is een ingebouwde scharnier, meestal met een veer en vaak met een beveiliging, die een snelle en toch veilige bevestiging toelaat; zo konden de carabins hun karabijn met één klik aan hun zadel vastmaken. Een ander woord voor karabijnhaak is karabiner, dat we van het Duits hebben en dat we specifiek gebruiken voor het bergbeklimmen.

Een karabijnhaak is dus niet de haak waarmee de karabijn aan de bandelier, de draag- of schouderriem werd bevestigd. Dat is een wartel, een oogbout met een draaibare schalm, een tussenstuk dat toelaat dat de bandelier onafhankelijk kan draaien van het geweer. Bandelier hebben we van het Frans bandoulier, een struikrover, afgeleid van het Spaans bandoler, letterlijk: bendelid, een bandiet dus. Die droegen hun wapens aan een schouderriem, vandaar. Ons woord bandiet komt van het Italiaans bandito en dat is iemand die verbannen is, uitgestoten, buiten de wet gesteld.

Een musketon of een musketonhaak is geen karabijnhaak, volgens puristen. Ze zien er nogal eender uit en ze worden ook voor dezelfde doeleinden gebruikt. Wat is dan het verschil? Misschien dat bij een karabijnhaak de opening kan vergrendeld worden; of misschien dat bij een musketon er geen lipje is dat naar binnen scharniert, maar een pinnetje dat naar beneden schuift, maar zeker ben ik het niet.

Leuk is dat een musketonhaak een gelijklopende etymologie heeft als karabijnhaak. Een musketon is eigenlijk een voorloper van de musket, die langer was en kleiner van kaliber, dus feitelijk een karabijn in de oorspronkelijke betekenis van het woord. Ook de musketon bevestigde men aan een haak, aan het zadel of aan een bandelier. De oorsprong van musket en musketon is, via het Frans, het Italiaanse moschetto, de naam voor datzelfde wapen, afgeleid van moschetta of ‘mugje’, en dat was het pijltje van een kruisboog (met stalen boog).

En dan is er nog de festonhaak, die Van Dale niet kent. Het is in feite een karabiner, maar dan een eenvoudig model, niet met een scharnierende opening, maar gewoon een doorgeknipte metalen lus, met een simpel duwmechanisme als sluiting, een beetje zoals bij een veiligheidsspeld. Men gebruikt die bijvoorbeeld om gordijnen of volants op te hangen. Een volant is een kort gordijn bovenop en bovenaan het langere gordijn om de ophanging van het gordijn te verstoppen. Een feston is een geborduurd randje aan gordijnen en ander linnen, waaraan men de festonhaak of gordijnhaak kan vastmaken zonder de stof te beschadigen of te scheuren. Denk aan ruflettelint; Rufflette is nu een merknaam, maar oorspronkelijk was het de Britse patentnaam voor het lint dat je bovenaan een gordijn naait en dat je dan kan aantrekken om fronsen of plooien te maken; een ruffle is een gefronste volant.

Zo, dat was het. Een bont allegaartje, misschien, maar zo zie je hoe rijk onze taal is…