ZONSONDERGANG OP ZONDAG

Na het bezoek aan de zoutpannen van Fuencaliente ging ik nog eens kijken op het strandje onder
de vuurtorens een beetje verderop. Het was al in de late namiddag en ja hoor! Er viel nog wat te
beleven. Hier geen botenlift maar gewoon enkele houten palen en mankracht. Als er een bootje
op het droge wordt gesleept lijkt het alsof gans het dorp komt helpen

Zo, dat was een weekje "Het zout der aarde" op de zuidpunt van het eiland.
Morgen is het zonsondergang op zondag
en volgende week beginnen we aan iets anders.

Op het einde van de vrije wandeling rond de zoutpannen, waar zeer goed staat aangegeven
waar men wel en niet mag lopen, komt men terecht bij de kleine werkplaats waar het vers
gewonnen zeezout wordt verpakt.
De zoutoogst vindt plaats tussen mei en november. Vóór de eerste herfstregens moet het zout
worden opgeslagen. Men gebruikt daarvoor kruiwagens en schoppen met grote voorzichtigheid
om de structuur van de zoutpannen niet te beschadigen. Dan begint het proces van malen (alleen
voor fijn zout) en drogen om dan te verpakken vrij van andere chemische additieven. De
waardevolle minerale eigenschappen van dit puur natuurlijk zout blijven bewaard.


























Flor de Sal - bloem van zout.
Op warme zomerdagen tijdens de schemering wordt dit "Flor de Sal" met de hand geoogst. De
zoutwinners schrapen alleen de bovenste laag van het zout. Het is belangrijk dat dit oogsten
snel gebeurt vóór dat het zout wordt afgebroken en begint te verminderen of zinkt naar de
bodem van de zoutpan. Doordat het een ambachtelijke tijdrovende bezigheid is, is Flor de Sal
een relatief schaars voedingsmiddel en een van de duurdere zouten. De bloem van zout wordt in
de kleine werkplaats verkocht aan de bezoekers van de zoutpannen.
Het kweken van "Flor de Sal" is het resultaat van een lang maar natuurlijk proces. Kristallisatie
vindt alleen plaats met optimale omstandigheden van veel zon,een kleine hoeveelheid vochtig-
heid en een lichte bries.

Gebruik in de keuken.
Door de geringe grootte van de kristallen lost het flor de sal sneller op. Daarom wordt dit zout
het beste gebruikt als finishing touch door een beetje te sprenkelen over het eten vlak voor het
opdienen. De zoutkristallen zijn onregelmatig van vorm en grootte zodat zij met verschillende
snelheden oplossen in de mond.




Flor de Sal op een bed van zeeglas

Over de zuidpunt van het eiland ligt een deken van pyroclastisch gesteente dat doet denken aan
recente vulkaanuitbarstingen. Op deze gestolde lava zijn de laatste overgebleven zoutpannen van
La Palma gebouwd. Het is een magische plek waar wit en zwart samenkomen. Dankzij het
initiatief van de familie Hernandez Villalba is dit bedrijf, dat nog zout produceert op traditionele
wijze, blijven bestaan. Fernando Hernandez kreeg in 1967 het moedige idee om samen met
meester zoutmaker Don Louis Rodriguez zout te produceren voor de lokale markt. Zij moesten
wachten tot een jaar na de uitbarsting van de Teneguia voor hun eerste zoutoogst. Sindsdien zijn
de zoutvelden dankzij de participatie van een UNESCO programma uitgebreid tot 35.000 m2
met een jaarlijkse omzet van 5000 ton zout.










In 1994 zijn de zoutpannen van Fuencaliente (een stuk land met een oppervlakte van 7 hectare)
uitgeroepen tot een gebied van wetenschappelijk belang. Een van de redenen daarvoor is dat het
een van de weinige open wateren is op La Palma en het daardoor een aantrekkingskracht heeft
op migerende vogels. Daardoor kan men in de herfst plevieren, bonte en gewone strandlopers
observeren en zelfs af en toe een groepje verloren gevlogen flamingo's. Toen ik daar was heb ik
geen vogels gezien, buiten een paar zeemeeuwen. Ik zal eens moeten teruggaan in de herfst in
gezelschap van een vogelfluisteraar om de verschillende soorten trekkende waadvogels, die met 
hun lange snavels en poten de bodem beroeren op zoek naar voedsel, te kunnen fotogrageren ;-)
 
















































Het zoutwinningscomplex is tegenwoordig een belangrijke atractie voor bezoekers van het
eiland. De witte kegels zout, beschenen door de zon op een achtergrond van zwarte lava zijn
een uitdaging voor menig fotograaf.

Naar Aristoteles was zout "Verbrande Aarde" gemaakt door een combinatie van vier elementen:
Aarde, water, wind en vuur. Deze vier elementen zijn zo uitzonderlijk samen aanwezig op de
zuidpunt van ons geliefd eiland, zodat de zoutvelden hier buitengewoon goed gedijen.



Foto van de zoutpannen genomen vanaf de top van de vulkaan Teneguía.

















WATER : De oceaan.
Het water wordt opgevangen uit de golven van de Atlantische Oceaan die aanstormen op de
kusten van Fuencaliente.



VUUR : De zon.
De eerste opwarming door de zon vindt plaats in de vijvers waar het zout zich vanaf 36 gram per
liter tot ongeveer 290 gr./liter concentreert, alvorens het de kristallisatie vijvers bereikt.




AARDE : De klei.
Uiteindelijk komt het water met hoge concentraties zout terecht in  de zoutpannen, kleine
rechthoekige vijvers met modder, klei en zwarte lava stenen die nog meer warmte absorberen
om zodoende een nog hogere concentratie zout van 360 gram per liter te bereiken. 




WIND : De lucht.
Het zout wordt vervolgens uit de pannen verwijderd en op hoopjes geharkt.
De passaatwind komt dan een handje helpen om de witte kegels zout sneller te drogen zodat
het kan worden opgeslagen en verpakt voor vervoer.
Morgen wandelen we verder ... 

Helemaal in het zuidelijkste puntje van het eiland staan de oude en de nieuwe vuurtorens
broederlijk of zusterlijk naast mekaar. In de oude volledig gerestaureerde vuurtoren huist
tegenwoordig een maritiem museum, het was die dag gesloten.
Bij de vuurtorens kan men de auto parkeren om vandaar een gemarkeerde wandeling te maken.
De meeste bezoekers slenteren wat rond, bezoeken het kleine strand, tevens haventje, eten daar
een van die beroemde viscroquetten (tapa) en bezoeken de nabij gelegen zoutvelden...
wat ik morgen ga doen.








































Deze zoutpannen zijn een goed voorbeeld van een door de mens gemaakte constructie in een
uitzonderlijk vulkanisch landschap, geïntegreerd en gebouwd op zwart vulkanisch gesteente
met klei als ondoorlaatbare ondergrond. De winning van het zeezout gebeurt dan door middel
van verdamping van het zeewater.
Maar er is nog meer dan dat ...

                                   
LP-2 wegwerkzaamheden 

***

Door de zware regenval in december 2009 waren delen van de weg LP-2 tussen Jedey en Los
Canarios weggespoeld. De weg is daarna een hele tijd afgesloten geweest. Er werden plannen
gesmeed voor een nieuwe weg. In die tijd zag men het nog "groots" en waren de miljoenen nog
goedkoop. Nu men het subsidiegeld niet meer zo gul kan uitstrooien zal het zeker nog tientallen
 jaren duren alvorens er een vierbaans asfaltweg ligt. 

Het grappige is dat er carterpillar-machines gebruikt worden van het al dan niet failliete
aannemersbedrijf 'Sponselee' uit Zeeland Nederland.

Zon-dag.

Mirador "El Time" Tijarafe.

***

Een van de bekenste miradors op La Palma is het Café-restaurant El Time met een overweldigend
uitzicht over de Vallei van Aridane. De laatste 20 jaar heeft de tijd niet stilgestaan. Ik herinner me
nog dat het dal één groene vlakte bananen was waarin iemand een doos suikerklontjes had laten
vallen en dat was de stad Los Llanos. Enkele klontjes waren verder gerold en dat waren de
 dorpjes in de vallei. Die magie is voorgoed voorbij, maar het zicht is nog steeds indrukwekkend.
Zeker voor de jonge lui die geïnteresseerd aan't uitzoeken zijn waar hun huis staat.





De vroegere uitbaters van het Café-restaurant waren Nederlanders, maar die runnen de zaak niet
meer ... De eigenaars hebben het etablissement opgefrist en in een nieuw kleedje gestoken.
Wat wel nodig was.





Don Cándido Eloy García Brito, een Tijarafiano die fortuin had gemaakt in Venezuela was in
1963 deze Bar-Restaurant begonnen op de plek die sinds Atogmatoma (= pre-spaanse koning
van Tijarafe en Puntagorda) reeds bekend stond als "El Time".

De vulkanen in het zuiden van La Palma.

***

La Palma is toch wel een heel uitzonderlijk eiland, vind ik. Er is waarschijnlijk geen ander klein 
eiland op de wereld (slechts 700 km2) met zoveel afwisselend landschap. Van het ruige noorden,
de weelderige laurisilva bossen, de toppen van de Caldera tot de maanlandschappen in het zuiden.
Een bergketen vulkanen en gestolde lavastromen die het gevolg zijn van herhaaldelijke vulkaan-
uitbarstingen. De meeste behoren tot de geschiedenis, maar de uitbarsting van de volcan Teneguía
(1971) is vrij recent. Het proces duurt nog steeds verder maar heel flauwtjes in vergelijking van
de San Juan 1949 en de Teneguía en de nieuwe vulkaan onder de zeespiegel vlak bij ons
zustereiland El Hierro. De aarde beweegt nog steeds, zie
 
http://earthquake-report.com/2011/09/25/el-hierro-canary-islands-spain-volcanic-risk-alert-increased-to-yellow/

Laat ons hopen dat de volgende uitbarsting weinig schade toebrengt aan land en bevolking en
dat een nieuwe vulkaan zijn plaats uitkiest in onbewoond gebied dichtbij de kust of verder weg
in de oceaan.

Het laatste maal op de "Mary Celeste"

***

Het verhaal van de Mary Celeste behoort tot de grootste mysteries van de zee. Op 7 november
1872 vertrok de brik Mary Celeste uit New York met een lading van 1701 vaten ruwe alcohol
voor Genua, met aan boord kapitein Briggs, diens vrouw en twee jaar oude dochtertje, en zeven
bemanningsleden. Op 5 september werd het schip 510 mijl ten westen van Gibraltar
waargenomen door de schoenerbrik Dei Gratia van kapitein Morehouse.

Meer lezen,  zie:  http://nl.wikipedia.org/wiki/Mary_Celeste

Rechts van de trap (zie gisteren) bevindt zich tegen de kliffen een door de natuur gevormd
spaarbekken. In sommige vacantiebrochures wordt het beschreven als een zwembassin en zou
het gifgroene water genezende krachten bezitten, het zou namelijk goed zijn tegen geslacht-
en huidziektes.
Ik geloof er niets van ...

Dit strand is ontstaan door de uitbarsting van de vulkaan Teneguía in 1971. Ja ja '71 nog niet
zo lang geleden. Het strand is toegangkelijk gemaakt voor het publiek via een trap. Heel veel
'publiek' zul je er niet tegenkomen, de meeste toeristen blijven op het asfalt en rijden er straal
voorbij, er is nochtans een parking voor een tiental auto's. Het strand aan de voet van de
Teneguía ligt midden in een gebied van ongekende schoonheid dat gevrijwaard is gebleven
(op een uitzondering na) van bananenplantages. Je loopt over zwart lavazand afwisselend met
vulkanische keien.

Morgen wandelen we verder ...













































scrapbooking,
collage van de strandbuit

Vandaag een dubbellog (1).
Eentje voor de Christenen en eentje voor de Heidenen :)

Verleden week zaterdagochtend liep ik langs het strand en zag ik een stapel hout liggen. Het had
niets te maken met 'categorie' jutten, ook niet met een aangespoeld scheepswrak. De Bagañetes
(zo noemen de dorpelingen van Tazacorte zichzelf) maken ieder jaar in de nacht van 23 op 24
juni een vreugdevuur op het strand. De brandstapel bestond uit wortelhout en boomstammen
met daar bovenop allerlei afgedankte meubeltjes. Het leek op een jaarlijkse grote schoonmaak
bij het begin van de zomer. In gans Spanje wordt het feest van San Juan gevierd met
vreugdevuren op verschillende stranden.

Het verhaal gaat dat je na een duik in zee een jaar lang hetzelfde uiterlijk zult behouden als
tijdens de "doop" in het water. Een andere traditie vertelt dat je een wens mag doen, voordat
je het water betreedt en dat San Juan (Johannes de Doper) zorgt dat deze uitkomt.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Midzomerfeest

Dubbelog (2)

Als je houdt van een typisch Palmees volksfeest dan is het aan te bevelen de nacht van 23 op 24
juni op het strand van Tazacorte te zijn. Er worden op La palma op meerdere stranden vreugde-
vuren aangstoken. Het feest is eigenlijk een heidense midzomernachtviering, maar sinds de 
kerstening is er een Heilige opgeplakt, namelijk San Juan Bautista (Johannes de Doper). Daardoor
is het feest 2 dagen verlaat want de echte zomerzonnewende begint in de nacht van 21 juni.
Palmero's houden van heksen. In de late kwam er zelfs een Drag Queen aan te pas. Zij deed haar
act voor de vuurgeest met een magische glazen bol en de toeschouwers applaudisseerden van
jolijt. Een echt heidens feest
Gisterenmorgen smeulde het vuur nog na ...

http://nl.wikipedia.org/wiki/Zonnewende

























































Zondag morgen in de vroege...

Zonsondergang na een warme dag van calima (een tijdje geleden)

Juan Adalid - San Andrés y Sauces - bananenstutten.

***

Bananen groeien niet aan bananenbomen maar aan een bananenplant. De opbouw van de bladeren
vormen een nepstam. Om het omwaaien te voorkomen wordt de "stam" gesteund door stutten of
steunpalen. De stam kan ook omknakken door het gewicht van de bananentros. De trossteel wordt
ook ondersteund. Economisch worden de bananen eveneens ondersteund, niet met stokken maar
met subsidies ;-)




Langs de weg naar Juan Adalid in het noorden van La Palma staat langs beide zijden van de weg
boomheide dat wel 2 tot 4 meter hoog kan worden (Brezo Erica arborea).



De boomheide wordt "geoogst" en vervoerd naar San Andrés y Sauces waar de bananenboeren
de palen gebruiken als bananenstutten.
Voor een indianentent in de tuin zijn ze ook geschikt











De (antieke) houten palen worden alleen nog maar gebruikt in het noord-oosten van het eiland.
In de Vallei van Aridane en Tazacorte gebruikt men tegenwoordig gegalvaniseerde buizen.

Een jeep met vierwielaandrijving is in principe geen noodzaak op La Palma, maar met een 4x4
komt men op plekken die maar weinig toeristen bezoeken. Om het ruige en moeilijk begaanbaar
terrein van Punta de Juan Adalid en Caleta de La Furna te exploreren moet je te voet gaan of is
de jeep zeker een aanrader. Om de afdaling naar dit afgelegen kustgebied te verkennen is een
4x4 zelfs noodzakelijk.













De streep op de flank van de berg naar de kust beneden is ongeveer een kilometer.
Een "one vehicle road track" met ergens halfweg een kleine verbreding om eventueel een
tegenligger te laten passeren.





Een beetje avontuur deze piste. Zeg dat wel! Tweemaal putten vullen met zand en stenen en in
slow 4x4 over de bulten en verzakkingen. Dit is "Camel Trophy" spelen ;-)





Ik moet er niet aan denken dat het zou beginnen te regenen want over deze natte rode klei geraak
ik zelfs op vier wielen niet meer naar boven.









Eenmaal beneden zag ik twee lokale Palmeros met een Suzuki jeep. Ik vroeg hen of er een
andere piste terug naar boven was. "Nee, nee, dezelfde weg terug." vertelden ze mij met de
glimlach.





"Ik bekijk het maar hoe zij terug naar boven rijden" Dacht ik. Hun Suzuki is 1000 kg. lichter
dan mijn Defender maar ik heb wel meer power. Ik ben hen gevolgd en zonder kleerscheuren
boven gekomen. Het is dus mogelijk om hier eens te komen parapenten :)

Hoewel druk bezocht door toeristen, heeft het eiland La Palma nog heel wat wildernis in de
bergen dat vrijwel ontoegangelijk is. Maar dat wil niet zeggen dat deze niet gefrequenteerd
werden door de pre-koloniale inheemse eilandbewoners. De sporen van hun aanwezigheid
worden nog altijd ontdekt, vaak in de vorm van rotstekeningen en raadselachtige gekraste
tekens op rotsen en keien. Deze tekens moesten één of andere speciale betekenis gehad hebben,
maar tot op heden moeten we het nog steeds stellen met veronderstellingen. Archeologen zoeken
het in de kosmische hoek. Vele van deze tekens zijn (her)ontdekt op de hoogste toppen van
La Palma. Vreemd genoeg wordt deze plaats momenteel geassocieerd met astronomische
waarnemingen. De "Roque de Los Muchachos" huisvest namelijk de tweede grootste telescoop
ter wereld, doet dit niet denken aan Back to the Future?
 
De tekens die wij (de hedendaagse mens) op zwart asfalt schilderen zouden voor de Benahoarites
even raadselachtig zijn.

Bij de ingang van het dorpje El Remo is er een vijver met laag en soms hoog water. Vroeger
zwommen er enkele schildpadden in die gevangen of verstrikt waren geraakt in vissersnetten.
Van de dierenbescherming moesten alle schildpadden terug de zee in en daar werd gevolg aan
gegeven, maar gedurende lange tijd doken er steeds weer nieuwe op. Nu is het al jaren geleden
dat er nog gespot werden.