Nooit meer poetsen: het is de droom van velen onder ons. Voor Frances Gabe, een briljante Amerikaanse uitvindster, werd die droom realiteit. Ze ontwierp het eerste (en enige) zelfreinigende huis en was voor altijd verlost van huishoudelijk werk. Ondanks haar fantastische uitvinding stierf Frances vorig jaar een roemloze dood. Ze werd 101.

Een halve eeuw geleden kwam de Amerikaanse Frances Gabe op het idee om een zelfreinigende woning te ontwikkelen, zo schrijft The New York Times. In die tijd kwamen huishoudelijke taken grotendeels op de schouders van de vrouwen terecht, maar Frances had geen zin om de perfecte huismoeder te spelen. Zelf had ze een enorme hekel aan poetsen. "Huishoudelijk werk is een ondankbare, eindeloze job", vond ze. "Wie wil dat nu doen? Niemand!" Daarnaast was poetsen volgens haar ook een teken van de onderdrukking van de vrouw. Vrouwen zouden nooit vrij zijn indien ze hele dagen al schrobbend moesten doorbrengen.

Lees ook

• 'Fight Club' in het echt: Nieuw-Zeelandse bendes vechten ruzies uit in de ring
• Het hartverscheurende moment dat kleine jongen stervende mama laatste kus geeft
• R. Kelly ontkent geruchten dat hij sekte runt

Vaatwasser

En dus ging de Amerikaanse op zoek naar een oplossing. Ze ontwierp een huis dat uitgerust was met een volautomatisch reinigingssysteem. Met één druk op de knop werd elke kamer gepoetst. En het bleef niet bij een ontwerp: Frances stak de handen uit de mouwen en bouwde een zelfreinigend huis in Newberg, een stadje in de Amerikaanse staat Oregon. Na tien jaar zwoegen was het gebouw eindelijk af en in 1984 verkreeg Frances een patent op haar uitvinding.

Het huis was eigenlijk één grote vaatwasser. Elk plafond bevatte enkele ingebouwde sproeiers die met een knop geactiveerd konden worden. De sproeiers reinigden de kamers in twee stappen: een sproeibeurt met water en zeep werd gevolgd door een grondige spoeling met zuiver water. Nadien bliezen enkele warmeluchtblazers alles droog. Het afvalwater stroomde langs de licht aflopende vloeren naar buiten en door het hondenhok, zodat de hond ook nog eens gewassen werd.

Om te voorkomen dat het huis ging rotten door de spoelbeurten, smeerde Frances de meubels en vloeren in met een speciale verf die ook voor schepen gebruikt werd. Bedden werden automatisch bedekt met waterafstotende hoezen, stopcontacten werden afgeschermd en boeken kregen een, alweer zelf uitgevonden, plastic omslag. Maar het meest indrukwekkende deel van het huis was toch wel de speciale 'waskamer'. Frances hing haar vuile kleren op kapstokken in een kamer die dienstdeed als volautomatische wasmachine. Nadat alles gewassen en gedroogd was, hing een andere machine de kleding via een ketting rechtstreeks in de kleerkast.

Vurig temperament

Het verhaal van het zelfreinigende huis werd aan het eind van vorige eeuw opgepikt door enkele kranten en magazines. Frances begon luidop te dromen van zelfreinigende bedrijven en zelfs dorpen, maar die kwamen er nooit. Geld om het patent te behouden en haar idee verder uit te werken had de uitvindster immers niet. Bovendien kreeg ze veel tegenstand. Frances had een vurig temperament en had vaak ruzie met haar buren. De cementmixer in haar tuin die dag en nacht draaide, de grote honden en haar gewoonte om naakt te tuinieren werden haar niet in dank afgenomen. Ooit stond er zelfs een groep woedende huisvrouwen aan haar deur. Ze vreesden dat hun echtgenoten hen zouden laten vallen indien Frances' zelfreinigende huis op de markt zou komen. Dan konden ze zich niet meer nuttig maken en dus zouden de mannen hun interesse verliezen.

Uiteindelijk werd het onderhoud van het huis onbetaalbaar voor de ondertussen bejaarde vrouw. Het patent verviel in 2002 en werd nooit vernieuwd. De uitvindster en haar huis raakten stilaan vergeten. Zo'n acht jaar geleden verhuisde Frances onder lichte dwang van haar kleinkinderen naar een rusthuis. Daar stierf ze vorige winter op 101-jarige leeftijd. Het huis bestaat nog altijd en wordt nu bewoond door een hippie. Hij moet wel alles zelf poetsen, want het reinigingssysteem werkt na al die jaren niet meer.

In dit nieuwsfragment uit 1990 toont Frances Gabe haar zelfreinigende huis:

Zelfs de kleinste hoeveelheid olie kan ervoor zorgen dat koraalrifvissen onverstandige, risicovolle beslissingen nemen. Dat blijkt uit een Australische studie die vandaag in het tijdschrift 'Nature Ecology and Evolution' gepubliceerd werd.

"De vissen waren niet in staat om het onderscheid te maken tussen vriend en vijand, verplaatsten zich niet meer in groep en maakten slechte keuzes over hun leefgebied", klonk het vandaag bij Jodie Rummer, een co-auteur van de studie.

De vissen die aan olie blootgesteld werden, reageerden volgens haar ook traag op gevaar, alsof ze in dronken of gedrogeerde toestand verkeerden. "Ze kozen voor het minst geschikte leefgebied. In plaats van een gezonde koraal, kozen ze voor open water of een vervuilde koraal", vervolgde Rummer. "Daar was voeding noch bescherming tegen een vijand te vinden."

Lees ook

• Plasticvervuiling Antarctica veel erger dan gedacht
• Wetenschappers vinden afbreekbaar alternatief voor microplastic
• Adidas verkoopt sneakers uit oceaanafval

De studie werd uitgevoerd aan Lizard Island in het Great Barrier Reef. Vijf weken lang werden zes soorten koraalrifvissen onderzocht. Door het risicovolle gedrag maken de vissen meer kans om opgegeten te worden door hun natuurlijke vijanden. Bovendien neemt door de blootstelling aan olie ook het sterftecijfer toe.

De studie keek naar wat er gebeurde met de vissen die tijdens de eerste drie weken van hun leven met olie in aanraking kwamen. "Het gaat om een hoeveelheid olie die vergelijkbaar is met een paar druppels in een olympisch zwembad. Maar het veranderde hun gedrag aanzienlijk", aldus de onderzoekster.

Naar schatting belandt jaarlijks wereldwijd meer dan zes miljoen ton petroleumproducten in de oceanen, afkomstig uit de industrie, steden en scheepvaart.

gerelateerd nieuws

• 

  Plasticvervuiling Antarctica veel erger dan gedacht

• 

  Wetenschappers vinden afbreekbaar alternatief voor microplastic

• 

  Adidas verkoopt sneakers uit oceaanafval

Bungelend onder een kraan en daarna hobbelend op een trailer. Met Nederlandse hulp verhuizen in het Afrikaanse Malawi honderden olifanten naar een ander wildpark.

Lees ook

• VIDEO: Olifant van dramatische verdrinking gered, 14 kilometer in zee
• Meerdere tonnen ivoor in beslag genomen in Vietnam
• Facebookgebruikers veroordelen leedvermaak om door olifant geplette jager

Door stroperij en het verlies van leefgebieden is de olifantenpopulatie in Malawi in twintig jaar tijd gehalveerd. Er zijn naar schatting nog 2.000 exemplaren over in het Oost-Afrikaanse land.

Een groot deel daarvan leefde in Liwonde, een nationaal park dat zo vol was geraakt dat regelmatig een olifant uitbrak, zegt Tineke Floor van natuurorganisatie en initiatiefnemer African Parks Network.

"Zo'n dier eet van de landbouwgewassen en maakt soms zelfs slachtoffers. De olifant loopt daardoor het gevaar te worden gedood door de plaatselijke bevolking.''

Geboortes

Vorig jaar zijn daarom al 262 dieren vanuit Liwonde naar het noordelijker gelegen Nkhotakota vervoerd. "We hebben het hele gebied omheind. Wetenschappers houden in de gaten of de dieren aan hun nieuwe omgeving wennen'', zegt Floor. "Het ziet er goed uit. Er worden kalfjes geboren, er is voldoende water en gelukkig zijn er nauwelijks uitbraken geweest.''

De afgelopen dagen begon het transport van olifanten uit Majete, een ander park in Malawi. De eerste van bijna 250 olifanten zijn vanuit het park naar Nkhotakota gebracht. Samen met de olifanten die al eerder vanuit Liwonde verhuisden, krijgen in totaal 500 olifanten een nieuw onderkomen. Niet eerder zijn in Afrika zo veel olifanten in korte tijd overgeplaatst.

Stress

Om het transport mogelijk te maken schieten dierenartsen vanuit helikopters een verdovingspijltje in de olifanten. De verdoofde kolossen worden dan voorzichtig op vrachtwagens getakeld. Al tijdens de rit, die soms honderden kilometers lang is, brengen de artsen de dieren weer bij kennis.

Floor: "We willen voorkomen dat de dieren langer dan een half uur compleet onder zeil zijn, maar houden ze voor de veiligheid wel versuft. Ook vervoeren we families met elkaar om de stress te beperken.''

Voor de megaverhuizingen is ruim 2,6 miljoen euro uitgetrokken. Dat geld krijgt African Parks van de Nederlandse Nationale Postcode Loterij.

Neushoorns

Na de verplaatsing van de in totaal 500 olifanten richt African Parks zich als volgende klus op de verhuizing van neushoorns, zegt Floor. "De grootste uitdaging vormt het overbrengen van neushoorns van Zuid-Afrika naar Tsjaad. Dat moet per vliegtuig en daar komt een hoop papierwerk bij kijken.''

gerelateerd nieuws

• 

  VIDEO: Olifant van dramatische verdrinking gered, 14 kilometer in zee

• 

  Meerdere tonnen ivoor in beslag genomen in Vietnam

• 

  Facebookgebruikers veroordelen leedvermaak om door olifant geplette jager

video Twee vissers uit Maine, de Verenigde Staten, hebben afgelopen weekend een jong zeehondje gered dat verstrikt was geraakt in vissersnetten. Toen Jeremy Willey en Jeffrey Door het babyzeehondje in moeilijkheden zagen, hebben ze het diertje aan boord gehaald. De twee mannen hebben de vissersnetten kapot geknipt om de zeehond te kunnen bevrijden. De mannen krijgen van over de hele wereld lovende woorden voor hun heldenactie.

Lees ook

• VIDEO: zeehonden bevallen van schattige baby's in Pairi Daiza

video Vreemde geuren, onbekende geluiden, rare machines, mondmaskers en witte jassen. Ziekenhuizen kunnen soms een beangstigende plek zijn en dat is voor honden niet anders.

Lees ook

• En dan haalt deze hond plots een babyhertje uit het water
• Vertederende foto gaat viraal: hond sleept dekentje naar hek om straathond te helpen
• Maak kennis met piloot Paul, die enkel en alleen maar opstijgt om zoveel mogelijk viervoeters te kunnen redden

Toen hond Ruby tijdens een bezoek aan het Fox Hollow Animal Hospital in Lakewood, Colorado last van stress en angst kreeg voor een routineoperatie, wist dierenarts Ross Henderson perfect wat hij moest doen om het diertje te kalmeren. Want soms is de beste geneeskunde simpel.

Om de bange pup te bedaren, haalde Ross zijn gitaar boven en gaf hij spontaan een klein privéconcertje voor Ruby. De video van de zingende dierenarts dateert van april, maar gaat nu viraal. "Ruby liep in paniek in haar kennel rond en sprong bang op en neer", vertelt Ross aan The Dodo. "Dus ik nam mijn gitaar en besloot voor haar te zingen. Ze kalmeerde en legde haar kopje in mijn schoot. Muziek kan echt heel effectief zijn."

Voor Ross is het blijkbaar allemaal heel normaal. Hij helpt zijn harige patiëntjes vaker tot rust komen met wat sussend gitaarspel. Hij en zijn collega's zongen vroeger al geregeld voor zieke en nerveuze dieren en op een gegeven moment besloot Ross zijn gitaar in de mix te gooien. "Mijn gitaar woont hier nu", grinnikt hij. "Veel dieren zijn nog nooit in een dierenziekenhuis geweest, dus het minste dat we kunnen doen is hen een beetje liefde geven. Zeker omdat zij ons altijd met zoveel liefde overladen."

gerelateerd nieuws

• 

  En dan haalt deze hond plots een babyhertje uit het water

• 

  Vertederende foto gaat viraal: hond sleept dekentje naar hek om straathond te helpen

• 

  Maak kennis met piloot Paul, die enkel en alleen maar opstijgt om zoveel mogelijk viervoeters te kunnen redden

Wetenschappers aan de Universiteit van Californië hebben berekend dat tot op heden al 8,3 miljard ton plastic werd geproduceerd. Dat is even zwaar als een miljard olifanten of 822.000 keer de Eiffeltoren. Het grote probleem is echter dat plastic, een erg duurzaam product, vaak slechts voor een heel korte periode wordt gebruikt en vervolgens op de vuilnisbelt of in de natuur belandt.

"We stevenen rechtstreeks af op 'Planeet Plastic' en als we niet in een dergelijke wereld willen leven, dan zullen we moeten nadenken hoe we sommige materialen, vooral plastic, gebruiken," zegt Dr. Roland Geyer aan BBC News.

In een studie die werd gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Science Advances onderzochten Geyer en zijn collega's aan de universiteit van Californië in Santa Barbara voor het eerst hoeveel plastic er de voorbije jaren werd gepubliceerd, hoe het materiaal in al zijn vormen wordt gebruikt en waar het belandt.

Lees ook

• Federale overheid voert met truck campagne tegen zwerfvuil in Noordzee
• Achtergelaten gasflessen, touwen en tenten: grote kuis op Everest
• VN-oceanenconferentie: "De allerhoogste tijd om actie te ondernemen"

Enkele belangrijke cijfers:

- Er werd sinds het begin van de productie 8,3 miljard ton plastic vervaardigd
- De helft daarvan werd pas in de voorbije dertien jaar vervaardigd
- De productie steeg van twee miljoen ton in 1950 tot 400 miljoen ton in 2015
- 6,3 ton plastic werd ondertussen alweer weggeworpen
- Van het weggeworpen plastic werd ongeveer 9 procent gerecycleerd, 12 procent werd verbrand. De overige 79 procent belandde op vuilnisbelten, in de natuur en in oceanen
- Verpakkingen vormen het grootste aandeel van het kortetermijngebruik
- Het langetermijngebruik is vooral terug te vinden in de bouwsector en in de machinebouw
- Recyclage van plastic in 2014: Europa (30%), China (25%), VS (9%)

Verwerking plasticafval

Plastic is een heel veelzijdig en duurzaam product, dat vandaag terug te vinden in alles van voedselverpakking tot kledij, voertuigonderdelen en brandvertragers. Maar in geen enkele van die toepassingen wordt gebruik gemaakt van biologisch afbreekbaar plastic.

De enige manier om plastic permanent te doen verdwijnen is door het te verhitten: via een decompositieproces dat pyrolyse heet, of door eenvoudige verbranding, maar dat ligt moeilijk wegens gezondheids- en uitstootregels.

Duizenden jaren

Er is momenteel genoeg plasticafval om een land ter grootte van Argentinië mee te bedekken, zeggen de onderzoekers. Als de huidige trends zich doorzetten, zal er tegen 2050 naar schatting zo'n twaalf miljard ton plasticafval op vuilnisbelten en in oceanen beland zijn.

"De meeste plastics breken niet af op een goede manier, dus het plasticafval dat de mens heeft geproduceerd kan nog honderden of zelfs duizenden jaren achterblijven," zegt professor Jenna Jambeck, die eveneens deel uitmaakt van het onderzoeksteam.

Jambeck en  haar collega's berekenden dat jaarlijks acht miljoen ton plastic in de oceanen belandt.

Debat nodig

De onderzoekers hopen dat hun analyse het debat over het gebruik van plastics zal aanwakkeren. "Onze leuze is: je kunt niet beheren wat je niet meet," legt dr. Geyer uit. "Dus het is onze visie om de cijfers vrij te geven zonder de wereld te vertellen wat de wereld zou moeten doen, maar om een echte, gemeenschappelijke discussie te starten."

Tsunami aan plastic

Uit een recente studie blijkt dat negen op tien zeevogels vandaag de dag plastic in hun spijsverteringsstelsel hebben. Sommige albatrossen en pijlstormvogels hadden zelfs bijna 3000 stukken plastic - goed voor 8 kg in totaal - in hun maag. Aangezien de vogels het plastic niet kunnen verteren, komen ze uiteindelijk om van de honger.

Dr. Erik van Sebille van de Universiteit van Utrecht monitort als oceanograaf het plastic in onze oceanen. "We worden geconfronteerd met een tsunami aan plasticafval en we moeten het aanpakken," zegt hij. "De globale afvalindustrie moet wakker worden en ervoor zorgen dat de steeds groter wordende hoeveelheid plastic niet in het milieu belandt."

"Er is een radicale omwenteling nodig in de manier waarop we met plasticafval omgaan," aldus van Sebille. "Volgens de huidige trends zal het tot 2060 duren voor er meer plastic wordt gerecycleerd dan er op de vuilnisbelt belandt en verloren gaat in het milieu. Dat is duidelijk veel te traag. We kunnen niet zo lang wachten," vertelt hij aan BBC News.

gerelateerd nieuws

• 

  Federale overheid voert met truck campagne tegen zwerfvuil in Noordzee

• 

  Achtergelaten gasflessen, touwen en tenten: grote kuis op Everest

• 

  VN-oceanenconferentie: "De allerhoogste tijd om actie te ondernemen"