Door: Nina Dillen
24/03/17 - 15u24 
© thinkstock.
De gruwelijke beelden van de varkens in het slachthuis in Tielt roepen algemene afschuw op - gesteld dat je er al in slaagt ze helemaal te bekijken. Maar desondanks kijken we tegelijkertijd al reikhalzend uit naar de eerste barbecue van het seizoen. Hoe komt het dat we smakelijk van vlees kunnen genieten, terwijl we weten dat er dieren voor geleden hebben? Wetenschapper en moraalfilosoof Stijn Bruers: "We maken de vreemdste gedachtekronkels om onze vleesconsumptie goed te praten."
Bijna iedereen vindt dierenrechten belangrijk. Maar we blijven wel vlees eten.
doctor Stijn Bruers
De gruwelijke beelden van het slachthuis in Tielt gaan druk over de tongen deze dagen. Maar dat we er gechoqueerd over praten tijdens diezelfde lunch waarop we in een boterham met vleessalade bijten, is op zijn zachtst gezegd contradictorisch. "We maken het verband niet tussen het stuk vlees dat op ons bord ligt, en het feit dat we eigenlijk datzelfde varken uit die slachterij aan het verorberen zijn", legt Stijn Bruers uit, doctor in de moraalfilosofie en wetenschappen die zich onder meer in (dieren)ethiek verdiept. "Het is een soort selectieve blindheid. Er is al veel psychologisch onderzoek gedaan naar hoe wij collectief dingen kunnen doen die botsen met onze normen en waarden, en met vlees is dat ook het geval. Als je iemand op straat vraagt hoe belangrijk dierenrechten zijn, dan antwoorden mensen bijna altijd een acht, negen of tien op een schaal van tien. Daarom dat beelden uit een slachterij ons ook zo aangrijpen. Maar we blijven intussen wel vlees eten."
Lees ook

Bij een voorverpakt stuk vlees denken we niet aan de koe of het varken dat daarvoor geleden heeft. © thinkstock.
Sociale druk en superioriteitsgevoel
We maken de vreemdste gedachtekronkels om het eten van vlees goed te praten
doctor Stijn Bruers
Dat die voorverpakte kippenworsten ons niet meteen doen stilstaan bij de laatste levensuren van die kip, is dus één factor. Maar ook onze omgeving en cultuur spelen een grote rol. "Als je familie, vrienden, leraars, bekende chef-koks en noem maar op het allemaal oké vinden om vlees te eten, dan zal je er zelf ook veel minder problemen mee hebben," legt Bruers uit. "We willen daar dan niet verder bij stilstaan omdat het ons dan een slecht gevoel bezorgt. We gaan dan allemaal vreemde gedachtekronkels maken om ons gedrag goed te praten. 'Het zijn toch maar dieren,' is daar een voorbeeld van, een vorm van discriminatie die je kan vergelijken met racisme. We beschouwen onszelf als meerderwaardig en willen zo ons gedrag rechtvaardigen. In een andere vorm gebeurde dat jaren geleden met slavernij: door je superieur te voelen aan een bepaalde groep, geef je jezelf het recht om die te behandelen zoals jij dat wil. Terwijl varkens bijvoorbeeld de intelligentie hebben van een peuter van 3 jaar, wat best indrukwekkend is."

Wij zien geen graten in het eten van rund, terwijl in India de koe een heilig dier is © thinkstock.
Cultureel bepaald
Vlees eten is puur een cultureel fenomeen. Wij halen onze neus op voor hond, in andere culturen eten ze geen koe.
'Ons lichaam heeft vlees nodig', is ook één van die klassieke gedachtekronkels waarmee we ons verlangen naar een sappige biefstuk willen goedpraten. Maar proteïnen die je lichaam nodig heeft kan je net zo goed uit pakweg bonen of linzen halen. "Vlees eten is puur een cultureel fenomeen. Dat verklaart ook waarom wij wel varken eten en onze neus ophalen voor hond, terwijl dat in andere culturen andersom is. We eten wat de cultuur ons als norm aangeeft." Ook Marta Zaraska, auteur van het boek Meathooked, verklaart dat we zo moeilijk zonder vlees kunnen omwille van het sociale aspect. Het ritueel waarbij we een dier delen om samen op te eten gaat al 2,5 miljoen jaar terug in de tijd, zelfs nog voor de Homo Sapiens. Een gewoonte die er in onze tradities over millenia heen zo diep zit ingebakken, dat we maar moeilijk kunnen 'afkicken'.
Allemaal vegetarisch?
Toch ziet Bruers een evolutie waarbij we wel meer en meer zullen afstappen van vlees eten. "De vleesconsumptie daalt steeds meer, en ook de komst van diervrij kweekvlees is aan zijn opmars bezig. Een alternatief met dezelfde smaak en textuur, dat gezonder, diervriendelijker en goedkoper zal zijn. Ik denk dat onze achterkleinkinderen later naar onze vleescultuur zullen kijken, zoals wij nu op slavernij terugkijken: we houden het niet meer voor mogelijk."
gerelateerd nieuws
Volgens cijfers van EVA vzw (zie tabel) is het aantal vegetariërs tussen 2011 en 2016 in Vlaanderen gestegen van 1,4% naar 2%. Ook het aantal flexitariërs ging omhoog van 7% naar 9,4%.
| |
2011 |
2013 |
2016 |
| Ik ben alleseter (vlees en vis) |
83% |
84.3% |
84.6% |
| Ik ben flexitariër (min. 3x/week geen vlees en vis) |
7% |
9.2% |
9.4% |
| Ik ben bijna-vegetariër (max. 2x/maand vlees of vis) |
2.6% |
1.9% |
2.3% |
| Ik ben vegetariër |
1.4% |
1.5% |
2% |
| Ik eet geen vlees, wel vis |
2.6% |
1.7% |
1.4% |
| Ik ben veganist |
0.3% |
0.3% |
0.3%
|