Oudere makkelijke prooi !
Bij de verhuizing naar een verzorgingsflat kreeg Marlies van Kampen* voor het eerst bankafschriften van haar dementerende opa en oma te zien. Er bleken grote sommen contant geld te zijn opgenomen die niet te rijmen vielen met het uitgavepatroon van het echtpaar, dat altijd zuinig had geleefd. Wat er met het geld gebeurd was, kon haar oma zich ’niet meer herinneren’.
Kleindochter Van Kampen ging op onderzoek uit en ontdekte dat er in een paar jaar tijd meer dan €80.000 van de bankrekening was verdwenen. Vrijwel het hele vermogen van haar grootouders was spoorloos, en ze had er niets van gemerkt. „Terwijl ik toch vrijwel dagelijks bij ze langs ging.”
Van Kampen vond het verdacht dat de bedragen steeds gepind werden als er ’een oom langskwam die van een bijstandsuitkering moet rondkomen’, terwijl het familielid in kwestie zelf elke medewerking weigerde om het raadsel op te lossen. Ze schakelde ’Veilig Thuis’ in, een meldpunt voor signalen van huiselijk geweld, waaronder ook financiële uitbuiting van ouderen wordt geschaard.
Volgens Daniëlle Klinkert van ’Veilig Thuis’ zijn de ervaringen van Marlies van Kampen herkenbaar. „Het gebeurt vaak heel subtiel. Iemand die even je pinpas leent. Het sluipt er in, omdat het vaak om mensen gaat die heel dichtbij staan, is uitbuiting voor de omgeving moeilijk te herkennen.”
Vaak hebben de ouderen het zelf niet goed in de gaten, of schamen ze zich als ze er mee geconfronteerd worden, is de ervaring van Klinkert. „Ze durven geen aangifte te doen omdat het om een naaste gaat van wie ze afhankelijk zijn. Het ligt heel gevoelig.”
Het is om die reden dat de overheid met campagnes probeert om het onderwerp uit de taboesfeer te halen en bespreek baar te maken, zodat ouderen voordat het te laat is bewust worden gemaakt van de risico’s en de omgeving alert wordt gemaakt op signalen van misbruik. Want er zijn zeker preventieve maatregelen te nemen.
„Het is belangrijk dat mensen weten dat dit gebeurt en dat het heel normaal is om je er tegen te beschermen”, zegt Maarten Kolkman van de Rabobank. Hij coördineert verschillende initiatieven van de bank om misbruik van kwetsbare, vaak oudere klanten te voorkomen.
Preventie begint bij geregelde controle van de bankafschriften. Voor wie dat niet meer kan raadt Kolkman aan een familielid een volmacht te geven en die mee te laten kijken. „Maar zorg altijd dat er twee paar ogen zijn die de financiën controleren”, luidt zijn tip. Verder kan een zogenoemde ’zakgeldrekening’ of verlagen van het daglimiet de schade beperken als het toch misgaat. „Ouderen vinden het vaak fijn als alles op één rekening staat zodat ze overzicht hebben, maar dat is ook heel gevaarlijk”, zegt hij. Daarom is het beter om kleine bedragen over te maken op een zakgeldrekening waarvan de pinpas naar de hulpverlener gaat om kleine boodschappen mee te doen. Adviseurs van Rabobank komen voor dat soort kleine aanpassingen en voorzorgsmaatregelen gratis langs bij kwetsbare klanten.
Ouderen kunnen ook hun wensen laten vastleggen in een levenstestament bij de notaris. Daarin wordt onder andere vastgelegd wie de financiën regelt als iemand daar zelf niet meer toe in staat is.
*De naam Marlies van Kampen is om privacyredenen gefingeerd. Echte naam bij redactie bekend.
De kranige Gilliette werd bont en blauw geschopt en geslagen. - Foto Kristof Pieters
