De magnetische noordpool is het punt waarnaar een kompas altijd wijst en niet te verwarren met de geografische noordpool. Het geografische noorden blijft altijd op hetzelfde punt liggen, loodrecht tegenover de zuidpool. Het magnetische noorden is een krachtveld ten noorden van Canada dat zich constant beweegt, het beïnvloedt het aardmagnetisch veld rond de aarde. Maar nu het krachtveld plots heel wispelturig wordt, dreigen wij er ook de gevolgen van te dragen.
Het magnetische noorden verschuift normaal met ongeveer 15 kilometer per jaar, maar de laatste twee jaar is de pool telkens met zo’n 55 kilometer verschoven. Naar de oorzaak van die plotse beweging is het gissen, maar een heel beweeglijke noordpool kan wel voor problemen zorgen.
Langeafstandsvluchten
De magnetische noordpool is belangrijk voor bijvoorbeeld de scheep- en luchtvaart. Hoewel GPS met satellieten de magnetische noordpool voor een groot deel overbodig heeft gemaakt, blijft hij wel belangrijk als back-up. Vooral bij langeafstandsvluchten kan een ontregelde noordpool grote afwijkingen veroorzaken. “Mocht men er geen rekening mee houden, zou men er snel 100 kilometer naast zitten”, vertelt de Leuvense geoloog Manuel Sintubin aan De Morgen.
Ook kompassen in elektronische apparaten hangen vaak af van magnetisme en zelfs het Amerikaanse leger gebruikt het magnetische noorden voor bijvoorbeeld parachutesprongen. Wetenschappers zijn dus genoodzaakt snel in te grijpen.
Britse en Amerikaanse wetenschappers brengen de magnetische polen in kaart met het World Magnetic Model (WMM). Het WMM krijgt doorgaans om de vijf jaar een update, maar nu zijn de wetenschappers genoodzaakt om de update al een jaar vroeger door te voeren. Door de shutdown in de VS liet die update even op zich wachten, maar gisteren werd het nieuwe WMM dan toch de wereld in gestuurd.
Poolwissel
Sommige wetenschappers zien in de verschuiving een voorbode van het omkeren van de magnetische polen van de aarde. Daardoor zou de magnetische noordpool de magnetische zuidpool worden en omgekeerd. Dat kan verregaande gevolgen hebben, onder meer voor het stroomnet en voor onze communicatiesystemen. Het zou ook het leven aan de aardoppervlakte blootstellen aan hogere dosissen straling van de zon en de ruimte doordat ons magnetisch veld erdoor verzwakt.
Dat omkeren is iets dat normaal gezien om de 200.000 tot 300.000 jaar gebeurt. De recentste ommekeer dateert echter al van 780.000 jaar geleden, waardoor sommige wetenschappers denken dat het niet lang meer zal duren eer er een nieuwe aankomt.
Hoe snel de ommekeer exact gaat? De wetenschap krijgt het voorlopig niet preciezer dan “in een paar duizend jaar”, maar de gevolgen zijn wel de hele tijd te voelen. “Er wordt algemeen aanvaard dat tijdens de ommekeer het magnetische veld verzwakt tot 10 procent van zijn volledige potentieel”, aldus Brad Clement van de Florida International University. “Als het verzwakt is, draaien de polen ongeveer 180 graden, waarna het magnetische veld weer sterker wordt in de omgekeerde richting. En dat kan dus duizenden jaren duren.”



KOMPAS: Magnetische noordpool verschuift sneller dan ooit




















